II SA/Ol 271/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas (spr.) Janina Kosowska Beata Jezielska Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji - oddala skargę. Rozkazem personalnym Nr "[...]" z dnia 29 listopada 2004 r., Komendant Powiatowy Policji w O., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, póz. 58 z późn. zm.) zwolnił z dniem 29 listopada 2004 r. A. B. ze służby w Policji i na podstawie art. 108 Kpa nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podał, że istnieją podstawy i dowody, aby ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w dniu 15 listopada 2004 r. ten funkcjonariusz Policji dopuścił się przestępstwa określonego w art. 177 § l kk w związku z art. 178 kk. Biorąc pod uwagę szczególną rolę policjanta w społeczeństwie i jego zadania oraz społeczne oczekiwanie nienagannej postawy i zasad etycznych funkcjonariuszy powołanych do egzekwowania prawa w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest możliwe pozostanie A. B. w służbie. Wskazał, że rygor natychmiastowej wykonalności rozkazu wyraża konieczność zapewnienia realizacji zadań i obowiązków policjanta przez osoby spełniające wymogi określone w ustawie o Policji. W złożonym odwołaniu A. B. zarzucił naruszenie art. 10 § l Kpa poprzez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji i art. 81 Kpa poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji, gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów oraz błędne ustalenia faktyczne przez przyjęcie, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie odwołującego się w służbie. Stwierdził, że z przeprowadzonych dowodów nie wynika oczywistość popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa. Postawienie zarzutu nie jest wystarczającą przesłanką do uznania oczywistości popełnienia czynu. Zarzucił również brak uzasadnienia przyczyn uniemożliwiających pozostawienie go w służbie oraz zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności rozkazu. Komendant Wojewódzki Policji decyzją Nr "[...]" z dnia 10 stycznia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. Stwierdził w uzasadnieniu, że w świetle materiałów zebranych w postępowaniu administracyjnym, przede wszystkim z uzyskanej za zgodą prokuratora dokumentacji z prowadzonego postępowania przygotowawczego w postaci kopii protokołów przesłuchań świadków, wyników oględzin miejsca zdarzenia oraz opinii biegłych z zakresu techniki samochodowej i medycyny sądowej, wynika jednoznacznie, że oczywiste jest popełnienie przez odwołującego się przestępstwa polegającego na umyślnym naruszeniu w dniu 15 listopada 2004 r., w stanie po użyciu alkoholu, zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w wyniku czego pasażer pojazdu doznał obrażeń ciała, które naruszyły czynności narządów ciała pokrzywdzonego na czas przekraczający siedem dni, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia, tj. o przestępstwo z art. 177 § l kk w związku z art. 178 kk. Wskazał, że nie można utożsamiać stwierdzenia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa ze skazującym prawomocnym wyrokiem sądu. Popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego stanowi fakultatywną podstawę do zwolnienia ze służby, jeżeli to popełnienie jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie. Komendant Wojewódzki Policji uznał za nietrafne zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Odwołujący się został pouczony o prawie do wypowiedzenia się w sprawie oraz zgłoszenia żądań, jednak nie zgłaszał zamiaru skorzystania z tych uprawnień. W dniu 29 listopada 2004 r. staraniem pracownika organu pierwszej instancji został zapoznany z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami. Za nie do przyjęcia organ odwoławczy uznał argument, że zwolnienie lekarskie uniemożliwiło stronie zajęcie stanowiska w sprawie i czynny udział w tym postępowaniu. Ponadto nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonemu rozkazowi personalnemu ocenił jako zasadne. W złożonej skardze pełnomocnik A. B. ponowił zarzuty odwołania, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanego tą decyzją rozkazu personalnego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniósł, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwił mu wzięcie udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym i skorzystanie z przysługujących w tym postępowaniu praw. Stwierdził ponadto, że przeprowadzone w sprawie dowody oraz ustalone okoliczności nie dawały podstaw do przyjęcia, że popełnienie przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste. Fakt postawienia zarzutów nie przesądza o popełnieniu zarzucanego czynu. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący został prawidłowo pouczony w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania o możliwości wypowiedzenia się w sprawie i zgłoszenia żądań. Strona nie wskazała jednak jakichkolwiek wniosków w tym zakresie. W dniu 29 listopada 2004 r., przed doręczeniem decyzji, skarżący zapoznał się osobiście z całością akt postępowania i również nie zgłaszał jakichkolwiek wniosków ani uwag. Fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie oznacza braku możliwości udziału w postępowaniu. Powoływanie się dopiero w skardze na bliżej nie określone rozmowy telefoniczne jest bez doniosłości, gdyż skarżący mógł złożyć wszelkie zastrzeżenia zarówno po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania jak i w trakcie końcowego zapoznawania się z materiałem dowodowym postępowania, a także w okresie późniejszym, potwierdzając swoje twierdzenia dowodami. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ ocenił jako w pełni zasadne przyjęcie za podstawę faktyczną zwolnienia skarżącego ze służby tzw. oczywistość popełnienia przestępstwa. Potwierdza to także stanowisko organu prokuratorskiego, który w dniu 22 listopada 2004 r. przedstawił skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, póz. 58 z późn. zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Zatem, do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było wykazanie oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, w konsekwencji czego nie jest możliwe pozostawienie jego w służbie. Przesłanka oczywistości popełnienia przestępstwa powinna być skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Należy wyjaśnić, że oczywistość popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego zachodzi wtedy, gdy bez potrzeby wnikliwych dociekań zdarzenie (czyn lub zaniechanie) mieści w sobie dla każdego widoczne znamiona określonego przestępstwa. Oczywistość przestępstwa w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji dotyczy bowiem bezsporności (obiektywności) faktu, a więc samego zaistnienia czynu kwalifikowanego przez prawo jako przestępstwo bez względu na to, czy przestępstwo to będzie następnie ścigane i sprawca jego skazany. Podkreślenia wymaga, że "oczywistość" popełnienia przestępstwa może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również i bez tej podstawy, lecz na podstawie takiej oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego. Gdyby bowiem ustawodawca chciał uzależnić zwolnienie policjanta ze służby na podstawie wskazanego wyżej przepisu od uprzedniego wydania prawomocnego wyroku skazującego, to taka regulacja znalazłaby się wprost w ustawie tak, jak ma to miejsce w przypadku popełnienia przez policjanta umyślnego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego ściganego z oskarżenia publicznego. W tym przypadku art. 41 ust. l pkt 4 ustawy o Policji obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby uzależnia od skazania tego policjanta prawomocnym wyrokiem sądu. Kwestię oczywistości popełnienia przestępstwa organy administracyjne zatem oceniają samodzielnie w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy. W zaskarżonej decyzji wskazano, że skarżący popełnił czyn o znamionach przestępstwa, gdyż będąc w stanie po użyciu alkoholu umyślnie naruszył w dniu 15 listopada 2004 r. zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, w wyniku czego pasażer pojazdu doznał obrażeń ciała naruszających czynności narządów ciała na czas przekraczający siedem dni, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia, tj. przestępstwo z art. 177 § l kk w związku z art. 178 kk. Powyższego organ dowodził z dokumentów postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową, tj. protokołów przesłuchania świadków i wyjaśnień skarżącego oraz opinii biegłych z zakresu techniki samochodowej i medycyny sądowej. Podkreślić należy, że - jak zauważył organ odwoławczy - skarżący będąc przesłuchany w śledztwie jako podejrzany, przyznał się do spowodowania wypadku. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie przekonywająco wykazano, że za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji przemawiał fakt popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa z art. 177 § 2 w związku z art. 178 kodeksu karnego. Nie zmienia tego okoliczność, iż Sąd Rejonowy w wyroku z dnia "[...]" 2005 r., sygn. akt "[...]", wyeliminował z opisu czynu stwierdzenie "będąc po użyciu alkoholu". Sąd Rejonowy uznał jednocześnie za udowodnione, że skarżący zbiegł z miejsca wypadku, nie dając wiary wyjaśnieniom skarżącego w tym zakresie. W ocenie Sądu, organy administracji orzekające w niniejszej sprawie przekonywująco wykazały również, że fakt spowodowania wypadku drogowego, w wyniku którego inna osoba odniosła ciężkie obrażenia ciała oraz ucieczka z miejsca zdarzenia uniemożliwia pozostawienie skarżącego w służbie. Organy wskazały bowiem na społeczne oczekiwanie nienagannej postawy i zasad etycznych funkcjonariuszy Policji, powołanych do zapobiegania przestępczości i egzekwowania prawa. Z powyższych względów nie można uznać za trafny zarzut skargi, jakoby przyjęcie przez organy Policji obu instancji art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji za podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby było sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem i przedwczesne, mimo że w dacie orzekania skarżącemu jedynie przedstawiono zarzuty. Odnosząc się do zarzutów naruszenia zasad postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że wprawdzie w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, jednakże skarżący zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nietrafny jest zarzut dotyczący umożliwienia zapoznania się z aktami już po wydaniu rozkazu personalnego, ponieważ decyzja administracyjna wprowadzona zostaje do obrotu prawnego z chwilą doręczenia jej stronom i przed tym momentem nie wywiera skutków prawnych, a skarżący najpierw został zapoznany z materiałami sprawy a następnie doręczono mu rozkaz. Nadto okoliczność ta nie pozbawiła go możliwości zgłoszenia ewentualnych dowodów lub uwag co do dowodów już zgromadzonych w sprawie w złożonym odwołaniu i nie miała, w ocenie Sądu, wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Również stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwiał mu skutecznego zapoznania się z materiałem dowodowym, ponieważ w dacie przedstawienia mu akt sprawy przebywał on już w domu, a z zaleceń poszpitalnych zawartych w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego wynika, iż w ciągu tygodnia po opuszczeniu szpitala skarżącemu zalecany był jedynie wypoczynek i unikanie pracy fizycznej, natomiast żadnych szczególnych zasad postępowania z uwagi na stan zdrowia nie nakazano. Naruszenie przepisu ustanawiającego prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), jednakże tylko w przypadku, gdy to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, podjętej w odniesieniu do art. 200 § l Ordynacji podatkowej obligującego organ podatkowy do wyznaczenia przed wydaniem decyzji stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Pogląd ten należy podzielić w stosunku do art. 10 § l Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).