II SA/Ol 153/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej: I) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r. nr "[...]" II) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 października 2002r. "[...]" uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 4 września 2000r. nr "[...]" odmawiającą stwierdzenia u Z. R. choroby zawodowej oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 6 lipca 2001 r. Nr "[...]". Sąd ten wskazał, że organy rozpoznające sprawę uniemożliwiły skarżącej wzięcie czynnego udziału w postępowaniu , naruszając przez to art. 10 k.p.a.. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się uchybień w zakresie postępowania dowodowego związanych z ustaleniem rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego i sposobu wykonywania przez skarżącą pracy. Sąd wskazał, iż w aktach administracyjnych nie tylko brak jest dokumentacji zakładu pracy, w którym była zatrudniona Z. R., ale także nie zostało przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne w środowisku pracy , przez co zostały naruszone przepisy§ l, § 5, § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U Nr 65, poz. 294 ze zmianami) Nadto Sąd wskazał, że organ dopuścił się naruszenia § 9 powołanego rozporządzenia uniemożliwiając skarżącej ponowne badanie przez instytut naukowo badawczy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził postępowanie wyjaśniające z udziałem skarżącej, jej byłego pracodawcy oraz lekarza medycyny pracy, podczas którego ustalono, że Z. R. pracowała w Zespole Szkół Odzieżowych w B. jako nauczyciel zawodu. Podczas zajęć praktycznych byłą narażona na nadmierny wysiłek głosu z powodu hałasu maszyn szwalniczych i dziewiarskich oraz licznych klas. Pracę tę , w zmiennych warunkach mikroklimatycznych, wykonywała po 36 godzin w tygodniu przez 25 lat i 6 miesięcy. W następstwie przeprowadzonych czynności wyjaśniających oraz po przeprowadzeniu badań przez jednostki orzecznicze Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., decyzją z dnia 25 listopada 2003r. znak "[...]", nie stwierdził u Z. R. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym ( guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe). W uzasadnieniu powołano się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej nr "[...]" oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. Nr "[...]" stwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, w których rozpoznano u skarżącej przewlekły nieżyt gardła suchy, przewlekły nieżyt krtani z dysfonią hyperfunkcjonalną, asymetrię fałdów głosowych i niewydolność głośni niewielkiego stopnia. Skarżąca nie zgodziła się z tą decyzją. W odwołaniu zgłaszała zarzuty co do sposobu przeprowadzenia badania przez Instytut Medycyny Przemysłowej w L. Wniosła o ponowne skierowanie jej na badania w innej, równorzędnej placówce naukowo- badawczej. Zwróciła uwagę na rozbieżności występujące przy ocenie jej stanu zdrowia dokonywanej przez leczących ją specjalistów foniatrów i lekarzy z jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych. Podnosiła, iż dołączona do odwołania dokumentacja lekarska, dotyczącą leczenia sprzed daty wydania decyzji , wskazuje na przewlekłe schorzenia krtani spowodowane warunkami pracy. W szczególności powoływała się na wyniki badań stroboskopowych przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Przemysłowej w G. w dniach 25 marca 2003r. i 28 kwietnia 2003r. oraz konsultację foniatryczną odbytą w Przychodni Przyklinicznej Akademii Medycznej w G. w dniu 25 marca 2003r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 6.01.2004r. zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej w O. o wyjaśnienie rozbieżności diagnostycznych zawartych w orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze powołane do stwierdzania chorób zawodowych z diagnozą zawartą w dokumentach złożonych przez Z. R. W odpowiedzi Zespół Medycyny Przemysłowej poinformował, że dokumenty złożone przez skarżącą były przedmiotem analizy Poradni Chorób Zawodowych a także były przesłane do Instytutu Medycyny Pracy w L. wraz z odwołaniem Z. R. od orzeczenia jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 26 stycznia 2004r. znak "[...]" utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na to, że orzeczenie Instytutu Medycyny Przemysłowej z dnia 27.10.2003r. jest ostateczne. Przeprowadzone tam badania nie wykazały zmian organicznych w zakresie krtani w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych bądź niedowładu fałdów głosowych, które są typowe dla skutków nadmiernego wysiłku głosowego i uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej. Na powyższą decyzję Z. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się uchylenia decyzji i stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu bądź uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdziła, że istnieją rozbieżności przy diagnozowaniu jej choroby. Wywodziła, że po odwołaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wciąż jest badana przez tych samych lekarzy z Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej w O. i Instytut Medycyny Pracy w L., którzy nie są wobec niej obiektywni. Bezzasadnie zaś odmawia się jej przebadania przez inny równorzędny instytut naukowo-badawczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż wynik badania wykonanego w dniu 25.03.2003r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Przemysłowej w G. potwierdza diagnozę postawioną przez jednostki orzecznicze wypowiadające się w niniejszej sprawie, a zaświadczenia lekarskie stwierdzające chorobę zawodową wystawione przez lekarza prowadzącego indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską nie mają dla organów mocy wiążącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga, jako zasadna, zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed 3 września 2002 r. , mają więc do niego zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) - zwanego w dalszym ciągu rozporządzeniem. W myśl § l ust. l rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Inspektor sanitarny prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany wszystkimi zasadami dotyczącymi przebiegu postępowania, zawartymi w art. 7 i art. 77 § l k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a., wymaga aby organ administracji podejmował wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zaś norma art. 77 § l k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uwadze organu orzekającego o chorobie zawodowej nie może ujść , że opinia placówki naukowej co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a., który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 k.p.a. Tak niejednokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny ( por. wyroki NSA: z 17 listopada 1998 roku, I SA 1318/98, niepublikowany.; z 5 maja 1998 roku, SA 1200/98, niepublikowany.) W razie wystąpienia rozbieżności w orzeczeniach lekarskich lub kwestionowania ich przez stronę , zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, inspektor sanitarny powinien był skierować skarżącą na badania w innym ośrodku diagnostycznym. Tym bardziej, że Z. R. wyraźnie się tego domagała. W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2001r. sygn. I SA 2555/00 (publ. Lex nr 55274) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż celem uregulowania zawartego w § 9 ust. l rozporządzenia jest zapewnienie - na wniosek pracownika - możliwości quasi instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczenia lekarskiego przez jednostkę inną niż ta, która wydała niekorzystne dla niego orzeczenie. W niniejszej sprawie organy, wbrew wyraźnemu żądaniu skarżącej, pozbawiły ją takiej możliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż organy naruszyły art. 7 i art. 77 § l k.p.a. oraz § 9 rozporządzenia w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędne do właściwego zastosowania normy prawa materialnego Pomimo przedstawienia przez skarżącą odmiennych wyników badań i wysuwanych przez nią żądań przebadania jej przez inny ośrodek diagnostyczny, organ nie podjął wszystkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec przytoczonych wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji w celu ustalenia, czy schorzenia narządu głosu, którymi jest dotknięta Z. R. , należą do schorzeń wymienionych w pkt 7 wykazu chorób zawodowych, a w wypadku odpowiedzi pozytywnej -czy spowodowane zostały szkodliwymi dla zdrowia czynnikami występującymi w środowisku pracy skarżącej, zarządzi przeprowadzenie badania przez jednostki orzecznicze o jakich mowa w § 7 rozporządzenia , inne aniżeli dotychczas wydające orzeczenia w sprawie. Nie można bowiem dopuszczać po raz kolejny dowodu, którego rzetelność i obiektywność strona kwestionuje. W zleceniu przeprowadzenia badania należy zobowiązać jednostkę przeprowadzającą do szczegółowego uzasadnienia orzeczeniami ustosunkowania się do dokumentacji medycznej złożonej przez skarżącą.