II FSK 1723/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Jan Rudowski, Protokolant Małgorzata Blajerska, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 907/05 w sprawie ze skargi B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2005 r., sygn. I SA/Wr 907/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę B. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 maja 2005 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (w skrócie: P.p.s.a.). Uzasadniając postanowienie podano, że wbrew art. 215 P.p.s.a. skarżący nie określił w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, od którego uzależniona jest wysokość wpisu, a zatem na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA we Wrocławiu z 24 sierpnia 2005 r. został wezwany do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 2 września 2005 r., wobec niemożności doręczenia skarżącemu w.w. wezwania do uzupełnienia braku skargi, złożono pismo na 7 dni w placówce pocztowej, pozostawiając zawiadomienie o tym w skrzynce pocztowej. Zgodnie z art. 73 P.p.s.a., termin złożenia w placówce pocztowej upłynął w dniu 9 września 2005 r., a zatem ten dzień należy uznać za dzień doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, natomiast termin 7 dni do uzupełnienia braków upłynął dnia 16 września 2005 r. Skarżący jednakże nie uzupełnił w.w. braku, tj. nie określił wartości przedmiotu zaskarżenia. 2. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego), zaskarżając to postanowienie w całości. Skargę kasacyjną oparto: (1) na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 215 § 1 P.p.s.a., w sposób pozbawiający skarżącego możliwości zaskarżenia decyzji, przez przyjęcie, że w skardze skierowanej do WSA we Wrocławiu nie podano wartości przedmiotu zaskarżenia; (2) na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji, przez jego niewłaściwe zastosowanie i pozbawienie w ten sposób skarżącego prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadniając skargę kasacyjną podano, że skarżący w skardze podał wartość przedmiotu zaskarżenia. Jej wskazanie nastąpiło na ostatniej (piątej) stronie skargi, w zdaniu: "(...) bo moje zobowiązanie wobec fiskusa za 2004 r. winno wynosić 63,45 zł, a nie 1.366,30 zł, jak to wyliczył organ podatkowy I instancji w nakazie płatniczym NP [...] z dnia 27.01.2005 r.". Art. 215 § 1 P.p.s.a. nie podaje, w którym miejscu pisma procesowego i w jaki sposób powinna być wykazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Istotnym jest jedynie fakt wskazania tej wartości. Zwrócono uwagę, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 1998 r. o sygn. I PZ 36/97 (publ.: Monitor Prawny 1999/1/8, Lex 34561) stwierdził, że: "nie ma też podstaw do odrzucenia kasacji z powodu nieoznaczenia cyfrą wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli z pozwu i apelacji jednoznacznie wynika wartość przedmiotu sporu, a ponadto gdy wyrok oddalający apelację dotyczy całości roszczenia, zaś kasacja dobitnie stwierdza, że zaskarża ten wyrok w całości". W orzecznictwie, ze względu na konstytucyjną zasadę prawa każdego obywatela do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), odrzucany jest zbytni rygoryzm formalny w zakresie dostępu do sądu. Tym bardziej, że skargi kierowane są najczęściej przez osoby nie posiadające wiedzy prawnej i nie mające dostatecznej znajomości nieustannie zmieniających się skomplikowanych przepisów prawa, jak w tym przypadku. Podniesiono także, że skarżący wskazał nie tylko kwotę wartości przedmiotu zaskarżenia, ale również podał, że wynika ona jednoznacznie z zaskarżonego postanowienia organu podatkowego I instancji - nakazu płatniczego NP [...] z dnia 27 stycznia 2005 r. Wezwanie WSA we Wrocławiu o usunięcie braków formalnych wniosku faktycznie nie zostało odebrane przez skarżącego, jednakże nastąpiło to z przyczyn dotyczących jego stanu zdrowia i innych okoliczności. Podano, że Urząd Pocztowy w Z. jest oddalony o 5 km od D., gdzie mieszka skarżący, a ponadto dom skarżącego nie posiada dostępu do drogi publicznej. Nadto skarżący nie posiada żadnego środka transportu, jest człowiekiem w podeszłym wieku i bardzo schorowanym (choroba nóg i kręgosłupa), więc w tej sytuacji musiałby na piechotę pokonać 10 km. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić pogląd, że jeżeli - jak w rozpatrywanym przypadku - przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, niedochowanie wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia (wynikającego z art. 215 § 1 P.p.s.a.) stanowi brak formalny, do którego uzupełnienia wzywa stronę przewodniczący (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie takiego braku obliguje sąd do odrzucenia wniesionej skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wypada jednak zauważyć, że skarżący w skardze wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia, podając na stronie piątej tej skargi, że "moje zobowiązanie wobec fiskusa za 2004 r. winno wynosić 63,45 zł, a nie 1.366,30 zł, jak to wyliczył organ podatkowy I instancji w nakazie płatniczym NP [...] z dnia 27.01.2005 r.". W takiej sytuacji Przewodniczący wydziału może jedynie skorzystać z uprawnienia do sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia oznaczonej w skardze (art. 218 P.p.s.a.). Obecnie powyższa kwestia winna być ponadto rozważona z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. o sygn. I FPS 7/07, wg którego: w świetle przepisów art. 231 w związku z art. 215 i 216 P.p.s.a., wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący wykonał obowiązek z art. 215 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie reguluje, w którym miejscu pisma procesowego i w jaki sposób powinna być wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia. Wymaga jedynie, żeby "w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji (...) podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty". Ponieważ skarga, jako pismo w postępowaniu sądowym, stanowi jedną całość, kolejność umieszczenia elementów skargi nie decyduje o zachowaniu przez nią wymogów formalnych (art. 57 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem wezwania kierowanego przez przewodniczącego do strony w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. może być tylko usunięcie takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu. W sytuacji, gdy Sąd I instancji dysponował informacją o wartości przedmiotu zaskarżenia, nie było podstaw do przyjęcia, że brak podanej wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwiał nadanie sprawie biegu. Oznacza to, że nie zachodziły przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy. 4. Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., przy czym ponowne rozpoznanie przez Sąd I instancji, o którym mowa w tym przepisie, dotyczyć będzie nadania biegu skardze wniesionej przez skarżącego. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a, które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od postanowienia, co wprost wynika z ich treści. Sprawia to tym samym, że zgłoszony wniosek w przedstawionym zakresie jest bezzasadny. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych od organu odwoławczego na rzecz podatnika, który wniósł skargę kasacyjną.