II SA/Wa 424/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Asesorzy WSA Joanna Kube, WSA Janusz Walawski, Protokolant Monika Niwińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005 r. sprawy ze skargi I.C. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2) zasądza od Ministra Edukacji Narodowej i Sportu na rzecz I.C. 1.440 (jeden tysiąc czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, po rozpatrzeniu odwołania p. I. C. od decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2004 r., którą odmówiono nadania ww. stopnia nauczyciela dyplomowanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z jej uzasadnienia wynika, że p. I.C, zatrudniona na stanowisku nauczyciela języka [...] w Szkole Podstawowej im. [...] w J. złożyła wniosek do [...] Kuratora Oświaty o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego w dniu [...] czerwca 2004 r. Komisja kwalifikacyjna powołana zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. przez [...] Kuratora Oświaty do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego na posiedzeniu w dniu [...] lipca 2004 r. zaakceptowała wniosek nauczycielki. Pani I.C. legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich w zakresie filologii [...], specjalność nauczycielska w Wyższej Szkole [...] w K., a także świadectwem ukończenia Studium Podyplomowego [...] w Centrum Doskonalenia Nauczycieli w W. W okresie od dnia [...] września 2001 r. do dnia [...] maja 2004 r. odbyła staż na stopień nauczyciela dyplomowanego i uzyskała w dniu [...] czerwca 2004 r. pozytywną ocenę dorobku zawodowego. Minister Edukacji Narodowej i Sportu zgodził się z oceną organu I instancji, że p. I.C. nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych do nadania jej kolejnego stopnia awansu zawodowego. Uzasadniając swoje stanowisko, Minister Edukacji Narodowej i Sportu odwołał się do art. 9b ust. 1 w zw. z art. 9b ust. 1 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela, zgodnie z którym warunkiem nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest: ” spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a-3, ” odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, ” uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Stwierdził również, że w myśl art. 9b ust. 6 w zw. z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 ustawy - Karta Nauczyciela nauczycielowi, który nie spełnia ww. warunków organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego w drodze decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu decyzji administracyjnej odmawiającej nauczycielowi nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego organ sprawujący nadzór pedagogiczny powinien wskazać, którego z ww. warunków nauczyciel nie spełnia. Kwalifikacje wymagane od nauczycieli zostały określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.). Zgodnie z § 4 w związku z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach podstawowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub studiów magisterskich w specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne. Natomiast art. 1 ust. 4 tego rozporządzenia precyzuje, iż przez kierunek (specjalność) studiów zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć należy rozumieć kierunek (specjalność) dający dostateczną wiedzę merytoryczną z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Zdaniem organu odwoławczego, pismo dyrektora szkoły, w której p. I. C. jest zatrudniona z dnia [...] marca 2000 r., uznające kierunek filologia [...] za zbliżony do przedmiotu język [...], nie jest dowodem uzyskania przez ww. wymaganych kwalifikacji, bowiem dyrektor szkoły decyduje wyłącznie w zakresie zatrudnienia na stanowisku nauczyciela w kierowanej przez siebie szkole. Minister Edukacji Narodowej i Sportu podkreślił, że Kurator Oświaty jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest uprawniony do oceny spełnienia przez nauczyciela wymagań kwalifikacyjnych i nie jest w tym zakresie związany stanowiskiem wyrażonym przez dyrektora szkoły. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pełnomocnika p. I. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, pełnomocnik zarzucił, iż narusza ona art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że p. I.C. spełnia wszystkie warunki do nadania jej stopnia awansu zawodowego, a kurator nie posiada uprawnień w zakresie dokonywania oceny zgodności kierunku (specjalności) studiów z nauczanym przedmiotem. Autor skargi przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. sygn. akt V 1/04, w którym stwierdzono, że wobec braku wyraźnego upoważnienia ustawowego przyznającego kuratorom prawo dokonywania oceny zbieżności ukończonego przez nauczyciela kierunku studiów z nauczanym przedmiotem, kurator nie ma prawa do rozstrzygania, czy konkretny nauczyciel ma prawo do wykonywania przez niego zawodu. Przedstawionym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepis § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub skończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), został uznany za niezgodny z art. 9 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W przekonaniu pełnomocnika skarżącej kurator i Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie maja prawa weryfikować decyzji dyrektora szkoły w przedmiocie uznania, iż nauczyciel spełnia wymagania kwalifikacyjne. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżąca spełnia wymagania kwalifikacyjne do nadania jej stopnia nauczyciela dyplomowanego, w sytuacji gdy posiadając ukończone studia w zakresie filologii [...], od 1999 r. naucza w szkole podstawowej języka [...]. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub skończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kierunku (specjalności) studiów zbliżonym do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć - należy przez to rozumieć kierunek (specjalność) dający dostateczną wiedzę merytoryczną z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Ustalenia, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, dokonuje kurator oświaty. W dacie rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o nadanie jej stopnia nauczyciela dyplomowanego znane było stanowisko Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie V 1/04 OTK-A 2004/5/43, którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.) w zakresie, w jakim powierza kuratorowi oświaty ustalenie, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, jest niezgodny z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112, Nr 137, poz. 1304, Nr 203, poz. 1966 i Nr 213, poz. 2081) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu przedstawionego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., "że ustawodawca żadnym z przepisów ustawy systemowej, ani Karty Nauczyciela nie upoważnił ministra właściwego do spraw oświaty do poszerzenia zakresu kompetencji kuratora oświaty o dokonywanie ustaleń w zakresie zbieżności ukończonego przez nauczyciela kierunku studiów z przedmiotem nauczanym. W szczególności zaś upoważnienia takiego nie zawiera art. 9 ust. 2 Karty. Tymczasem - jak wskazano wyżej - brak wyraźnego upoważnienia ustawowego równoznaczny jest z nieudzieleniem kompetencji normodawczej. Tym samym, w istniejącym stanie ustawodawstwa Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie mógł w sposób niewadliwy przyznać kuratorom oświaty uprawnień niewyszczególnionych w ustawie. Przyznanie kuratorom oświaty prawa do wiążącego i de facto bezapelacyjnego rozstrzygania o prawie poszczególnych nauczycieli do wykonywania ich zawodu, nie mieściło się w kompetencji normodawczej ministra, udzielonej mu przez racjonalnego ustawodawcę. Tym samym, nie budzi wątpliwości sprzeczność rozporządzenia w zaskarżonym zakresie z upoważnieniem ustawowym, pociągająca za sobą również jego niezgodność z konstytucyjnymi zasadami wydawania aktów wykonawczych, określonymi w art. 92 ust. 1 Konstytucji." W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżąca od kilku lat, pomimo że z wykształcenia jest filologiem języka [...], naucza języka [...]. W dniu [...] marca 2000 r. dyrektor szkoły w J. uznał kierunek filologia [...]za zbliżony do przedmiotu język [...]. Odmawiając nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego z powodu uznania, iż skarżąca nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych o jakich mowa w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela oraz w przepisach wymienionego wcześniej rozporządzenia, kurator oświaty w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska, czym naruszył przepis art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie decyzji sprowadza się wyłącznie do przytoczenia dyspozycji art. 9b ust. 1 - Karty Nauczyciela oraz stwierdzenia, że skarżąca nie ma wymaganych kwalifikacji. Organ I instancji nie odniósł się w ogóle do oceny dyrektora szkoły, z której wynika, że skarżąca ma kwalifikacje do nauczania języka [...], nie zajął się także zagadnieniem dopuszczalności podważania kwalifikacji skarżącej w aspekcie stanowiska Trybunału Konstytucyjnego. Powyższe braki częściowo uzupełnił organ odwoławczy, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w zakresie, w jakim zawiera ono ocenę kwalifikacji skarżącej. W tym miejscu trzeba jednak zauważyć, że zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, przepisy prawa nie przyznawały Ministrowi Edukacji Narodowej i Sportu prawa oceny w zakresie, czy kierunek studiów ukończonych przez nauczyciela jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Powyższe skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.