I SA/Wa 1289/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1289/04 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., [...], po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r., [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1951 r., [...], odmawiającego przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip [...]. W uzasadnieniu decyzji SKO w W. przedstawiło następujący stan sprawy. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. stwierdzono, że sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Istnieje bowiem w obrocie prawnym decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r., [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] września 1997 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1951 r. odmawiającej przyznania dotychczasowym właścicielom do gruntu przy ul. [...]. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. IV S.A. 288/98 oddalił skargę zainteresowanych na powyższą decyzję. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła M. S. wskazując, że w decyzji nie uwzględniono, iż wszczęcie postępowania nastąpiło w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wobec tego argument o wcześniejszej decyzji ostatecznej jest nieuzasadniony. Nie uwzględniono wszystkich argumentów wskazanych we wniosku z [...] października 2003 r. Nieruchomość posiadała [...] izb, a więc powinna być potraktowana z uwzględnieniem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i jej art. 82 ust. 2 wprowadzającego nowy termin na składanie wniosków w odniesieniu do domów, które nie przekroczyły [...] izb. Wniosek w sprawie został złożony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie znalazło podstaw do uchylenia swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. podając, że jeżeli strona domaga się stwierdzenia nieważności decyzji i powołuje się przy tym na naruszenia prawa wymienione w art. 156 § 2 k.p.a., to organ nie może badać sprawy w całokształcie tak jak w postępowaniu odwoławczym. Gdyby nawet sprawa nie była przesądzona inną decyzją ostateczną, to organ i tak nie miałby prawa do badania sprawy z wniosku złożonego w trybie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że sprawa ta nadal się toczy przed organem pierwszej instancji. Decyzja z dnia [...] listopada 1992 r. wydana w tej sprawie została uchylona przez Prezydenta W. decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. i przekazana do ponownego rozpoznania. Organ nie może także rozpoznać sprawy w innym trybie nadzwyczajnym, np. w trybie wznowieniowym z art. 145 k.p.a. Tryb wznowieniowy i nadzorczy wykluczają się wzajemnie, jeżeli powołany został ten sam zarzut. Z akt sprawy wynika, że A. S. dnia [...] października 2003 r. wniósł o wzruszenie orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1951 r. i powołał przy tym także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z późniejszej korespondencji wynika, że wnioskodawca zaakceptował nadzorczy tryb zastosowany przez Kolegium. W tym stanie rzeczy Kolegium zobligowane było do rozpoznania sprawy w tym trybie i zakończenia jej przez wydanie decyzji. Nie można zatem uznać, że wszczęcie postępowania nastąpiło w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wzruszenia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1951 r. odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...] w W. zostanie zarejestrowany w Kolegium pod odrębnym numerem, jeżeli w sposób jednoznaczny i pisemny strona podtrzyma swoje stanowisko w tej sprawie. Z uwagi na fakt, że orzeczenie z [...] października 1951 r. było już wcześniej poddane weryfikacji w trybie nadzorczym a sprawa została nawet ostatecznie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, to Kolegium słusznie orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. W zasadzie Kolegium winno było odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, jednak to uchybienie formalne nie rzutuje na uprawnienia strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. zarzucił, że wydane decyzje naruszają art. 7 k.p.a. Wniosek z dnia [...] października wyraźnie precyzował, że chodzi o rozpatrzenie prawidłowości przejęcia nieruchomości [...] przy ul. [...] decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1951 r., mimo iż była już wcześniej przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r. Wniosek był wyraźnie oparty na art. 145 § 1 k.p.a. i wskazywał na nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wniosek A. S. z dnia [...] października 2003 r. zawierał dwie podstawy wzruszenia orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1951 r. – art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Każda z powołanych podstaw wzruszenia decyzji zawiera inne przesłanki. Skoro we wniosku powołano tak różne podstawy "wzruszenia orzeczenia" – to organ był obowiązany wezwać stronę do sprecyzowania, jakiego nadzwyczajnego trybu postępowania dotyczy wniosek: wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem z [...] października 1951 r. o odmowie przyznania własności czasowej, czy stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Było to tym bardziej konieczne, że uzasadnienie tego wniosku nie wskazuje przyczyn, poza wskazaniem podstaw prawnych, do zastosowania żadnego z powołanych trybów wzruszenia orzeczenia. Brak ustaleń w powyższym zakresie oznacza, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i decyzja tego organu z dnia [...] kwietnia 2004 r. wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Jeżeli organ uznał w decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1951 r. był już przedmiotem rozpoznania organów administracji, a następnie decyzje te zostały ocenione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2001 r., to powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia z tego powodu, że jego legalność została już oceniona przez organ nadzorczy i Naczelny Sąd Administracyjny. Tymczasem wszczynając postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (postanowienie z dnia [...] marca 2004 r.) podało, że toczy się ono w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1951 r. pomijając, że wniosek dotyczył zarówno stwierdzenia nieważności tego orzeczenia jak i wznowienia postępowania zakończonego tym orzeczeniem. Dopiero w decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zauważyło, że wniosek skarżącego dotyczył dwóch różnych podstaw wzruszenia orzeczenia, ale uznało, że wnioskodawca zaakceptował podstawę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Równocześnie organ podał, że w części dotyczącej art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wniosek zostanie zarejestrowany odrębnie, jeżeli zainteresowany podtrzyma swoje stanowisko w tej sprawie. Jest to stanowisko słuszne, ale powinno być podjęte w postępowaniu przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., a nie w postępowaniu odwoławczym. Niezrozumiałe jest także stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przedstawione w zaskarżonej decyzji, że "w zasadzie Kolegium powinno odmówić wszczęcia postępowania", jednakże to uchybienie formalne nie rzutuje na uprawnienia strony. Wbrew twierdzeniu organu, takie ustalenie uprawniało organ do uchylenia decyzji pierwszej instancji właśnie z tego powodu, co miałoby wpływ na prawa strony, w tym jej prawo do wnikliwego i szybkiego rozpatrzenia sprawy (art. 12 k.p.a.). Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).