II SA/Ol 375/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Glabas (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdzyk Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wójt Gminy D. decyzją z dnia 5 listopada 2004 r., znak: "[...]" orzekł z urzędu o wygaśnięciu użytkowania ustanowionego na rzecz Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni B. decyzją Naczelnika Gminy D. z dnia 10 lutego 1984 r., Nr "[...]", do nieruchomości niezabudowanej położonej w D., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr 255/5 o pow. 0,0800 ha, KW Nr "[...]". W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej (Dz. U. z 1969 r. Nr 1, poz. 12 z późn. zm.) przekazanie nieruchomości w użytkowanie mogło dotyczyć jednostek gospodarki uspołecznionej, którą Sekcja Wędkarska nigdy nie była. Stwierdził, że podmiot ten nigdy nie miał nawet prawnego statusu organizacji społecznej, nie był zarejestrowany jako stowarzyszenie, nie przynależy do Polskiego Związku Wędkarskiego, był i jest nieformalnym "związkiem" pracowników -wędkarzy spółdzielni, obecnie Spółki. W złożonym odwołaniu A Spółka, z o.o. w D. podała, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w trwałe użytkowanie Spółdzielni Pracy B. w D. decyzją Naczelnika Gminy D. z dnia 10 lutego 1984 r. Wymienienie w tej decyzji Sekcji Wędkarskiej przy Spółdzielni Pracy B należy uznać za oczywistą omyłkę w oznaczeniu adresata decyzji, nie mającą znaczenia dla skutków prawnych. Wskazanie Sekcji Wędkarskiej, w ocenie odwołującej się Spółki, miało podkreślić cel, na jaki zostało ustanowione użytkowanie działki nr 255/3. Sekcja Wędkarska nie jest i nigdy nie była samodzielną jednostką organizacyjną, która mogłaby nabyć prawo użytkowania gruntu. Jednostką taką była natomiast Spółdzielnia Pracy B, która była również w rozumieniu ówczesnych przepisów jednostką gospodarki uspołecznionej. Wskutek zmian organizacyjnych w dotychczasowe prawa i obowiązki Spółdzielni wstąpiła Spółka C, obecnie A Spółka z o.o. Od dnia ustanowienia użytkowania do chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu odwołującej się i jest wykorzystywana na cele określone w decyzji o ustanowieniu tego prawa. Spółka podkreśliła, że ciężary związane z tą nieruchomością ponosiła Spółdzielnia, a następnie odwołująca się Spółka, a nie Sekcja Wędkarska. Również wszelka korespondencja i umowy były podpisywane przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki (Spółdzielni), a organy Gminy D. nigdy nie kwestionowały podmiotowości prawnej strony. Nie podzieliła ponadto stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie zastosowania w sprawie regulacji art. 49 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami, i stwierdziła, że zastosowanie znajduje art. 49 ust. 2 tej ustawy, gdyż istnieje następca prawny podmiotu, na rzecz którego zostało ustanowione użytkowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 8 marca 2005 r., Rep. "[...]" umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu stwierdziło, że adresatem decyzji organu pierwszej instancji jest Sekcja Wędkarska przy Spółdzielni Pracy B w D. Żadne ze znajdujących się w aktach sprawy upoważnień udzielonych przez Sekcję Wędkarską nie dotyczy kwestii zarządu czy użytkowania przedmiotowej nieruchomości. W sprawie brak jest aktu prawnego umożliwiającego przekazanie nieruchomości w trwały zarząd osobie prawnej, gdyż w art. 43 ust. l i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca wskazał, że trwały zarząd jest formą władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną; nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego - samorządowej jednostce organizacyjnej. W złożonej na tę decyzję skardze A Spółka z o.o. zarzuciła naruszenie art. 28 Kpa poprzez przyjęcie, że Spółka nie jest stroną postępowania oraz art. 210 i art. 49 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo użytkowania. Podniosła też, że organy obu instancji naruszyły art. 156 § l pkt 2 Kpa, gdyż uchylenie decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia 10 lutego 1984 r., nr "[...]" mogło nastąpić tylko w trybie stwierdzenia nieważności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie. Wywiodło w uzasadnieniu, że wskazanie Sekcji Wędkarskiej nie mogło być oczywistą omyłką, gdyż w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy konsekwentnie wskazuje się ją jako użytkownika nieruchomości. Niezależnie od powyższego Kolegium podało, że zwróciło się do Wójta Gminy D. o wskazanie nazwisk członków Sekcji Wędkarskiej w związku z zamiarem wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia 10 lutego 1984 r., nr "[...]" oraz decyzji Wójta Gminy D. z dnia 5 listopada 2004 r., nr "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l i art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn, niż wskazane w skardze. Organ odwoławczy zakwestionował posiadanie przez skarżącą przymiotu strony w postępowaniu w sprawie wygaśnięcia użytkowania nieruchomości niezabudowanej położonej w D., oznaczonej w ewidencji gruntów nr 255/5. Stwierdził, że dwa upoważnienia udzielone przez Sekcję Wędkarską przy Spółdzielni Pracy B. w D. nie dotyczą kwestii zarządu czy użytkowania sporną nieruchomością. Wywiódł ponadto brak interesu prawnego tej Spółki. Wskazane okoliczności były podstawą umorzenia postępowania odwoławczego. Kolegium nie rozważyło jednakże, czy członkowie zarządu skarżącej Spółki nie działali w niniejszej sprawie co najmniej jako pełnomocnicy osób tworzących Sekcję Wędkarską. Sekcja Wędkarska w punkcie 3 porozumienia zwartego dnia 12 grudnia 1995 r. upoważniła Spółkę C. "w osobach jej przedstawicieli do występowania wobec organów administracji państwowej i samorządowej w sprawach utrzymania obiektów i modernizacji infrastruktury". Natomiast w dniu 5 stycznia 1998 r. Sekcja Wędkarska upoważniła przedstawiciela C Sp. z o.o. A. B. do "występowania w sprawach modernizacji sieci energetycznej, przed organami administracji państwowej jak i samorządowej". Przypomnieć należy, że istotą przedstawicielstwa jest działanie przedstawiciela w imieniu reprezentowanego i na jego rzecz. Oznacza to, że czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach jego umocowania wywołuje związane z nią skutki prawne bezpośrednio w sferze prawnej reprezentowanego. Przepis art. 98 Kodeksu cywilnego przewiduje trzy kategorie pełnomocnictwa: ogólne, do czynności prawnych określonego rodzaju oraz do poszczególnych czynności. Najszerszym jest pełnomocnictwo ogólne, obejmujące dokonywanie czynności zwykłego zarządu. O tym, czy czynność mieści się w granicach umocowania pełnomocnika ogólnego, należy rozstrzygać na tle każdej sytuacji oddzielnie. Pełnomocnictwo do czynności prawnych określonego rodzaju obejmuje natomiast umocowanie do dokonywania czynności prawnych mieszczących się w określonej grupie (rodzaju) czynności prawnych. Zakresem umocowania są wiec zasadniczo objęte także czynności prawne przekraczające zakres zwykłego zarządu, jeżeli tylko należą do klasy czynności prawnych, których pełnomocnictwo dotyczy. Pełnomocnictwo szczególne jest pełnomocnictwem wymaganym dla dokonania konkretnej czynności. Źródłem umocowania pełnomocnika jest oświadczenie reprezentowanego i może ono być złożone w sposób wyraźny lub dorozumiany. Zakres umocowania udzielonego w sposób dorozumiany wynika ze znaczenia, jakie na gruncie zasad przyjętych w stosunkach danego rodzaju przypisuje się zachowaniu mocodawcy. O dorozumianym sposobie udzielenia pełnomocnictwa świadczyć może np. tolerowanie przez mocodawcę faktu występowania danej osoby w jego imieniu. Podkreślić należy, że granice umocowania pełnomocnika określa w sposób autonomiczny i jednostronny sam mocodawca w oświadczeniu woli o udzieleniu określonej osobie pełnomocnictwa. Jednakże, jeżeli treść pełnomocnictwa nasuwa wątpliwości co do zakresu umocowania, niezbędna jest wykładnia rzeczywistej woli mocodawcy, zgodnie z regułami wykładni oświadczeń woli określonych w art. 56 i art. 65 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że nie można poprzestać wyłącznie na literalnym brzmieniu oświadczenia, gdyż treść czynności prawnej nie jest jedynym wyznacznikiem jej skutków. Skutki te określone są także przez ustawy, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Nie jest zatem prawidłowe ograniczenie się organu odwoławczego do dosłownego odczytania treści przedmiotowych pełnomocnictw z dnia 12 grudnia 1985 r. i 5 stycznia 1998 r., gdyż w ten sposób nie jest możliwe wyjaśnienie rzeczywistego zakresu udzielonego umocowania. Wyjaśnienie treści przedmiotowych pełnomocnictw należy dokonać przy udziale osób, które udzieliły tych pełnomocnictw, z uwzględnieniem zasad zawartych w art. 56 i art. 65 Kodeksu cywilnego. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem ustalenie kręgu podmiotów, które tych pełnomocnictw udzieliły. Organy obu instancji uznały wprawdzie, że Sekcja Wędkarska jest nieformalnym związkiem pracowników - wędkarzy Spółdzielni Pracy B, a następnie skarżącej Spółki A. Jednakże, poprzestając na tym, nie ustaliły imiennie osób fizycznych tworzących ten podmiot, które mogłyby być traktowane jako ewentualni mocodawcy oraz nie wyjaśniły zakresu ewentualnego umocowania A. B. czy dyrektora do działania w sprawie w imieniu osób fizycznych tworzących Sekcję Wędkarską. W okolicznościach niniejszej sprawy umorzenie postępowania wszczętego z odwołania podpisanego przez członka zarządu Spółki, bez wiążących ustaleń dotyczących podmiotów i zakresu udzielonego pełnomocnictwa, jest przedwczesne i narusza art. 7, art. 8, art. 32 i art. 77 § l Kpa. Naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.