III SA/Wa 1539/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie asesor WSA Alojzy Skrodzki, asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości tytułów wykonawczych celem przymusowego ściągnięcia należności pieniężnych oddala Skargę IIISA/Wa 1539/05 UZASADNIENIE Prezydent Miasta R. zwrócił się w dniach: 8, 9 i 30 grudnia 2004r. do Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego (dalej US) w R. z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych przez Prezydenta w dniach: 20, 21, 24, 25, 27, 28 listopada 2003r., 4, 5 grudnia 2003r., 7 stycznia 2004r. i 8, 9, 14, 17, 20, 26, 27, 28, 29 października 2004r. tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania SPP za 2002r. w kwocie [...] zł. tytuły te w liczbie 500 sztuk objęto ewidencjami tytułów 1) od nr [...] do[...], 2) od nr [...] do[...], 3) od nr [...] do[...], 4) od nr [...] do[...] , 5) od nr [...] do[...]. W dniu 16 marca 2005r. Naczelnik US w R. wydał postanowienie o zwrocie, Prezydentowi Miasta R. jako właściwemu organowi, przedmiotowych tytułów wykonawczych przesłanych do US celem przymusowego ściągnięcia należności. W uzasadnieniu Naczelnik US zaznaczył, że przed podjęciem egzekucji, organ egzekucyjny jest obowiązany zbadać z urzędu właściwość rzeczową do prowadzenia egzekucji. W związku z tym naczelnik podniósł, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.) organ gminy o statusie miasta oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ. Natomiast na podstawie art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r., nr 71, poz. 838) wierzycielem kar pieniężnych oraz opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów pozostaje zarządca drogi. Natomiast w przedmiotowej sprawie zarządcą drogi jest organ gminy o statusie dużego miasta, czyli Prezydent Miasta. Jest on ponadto równocześnie organem egzekucyjnym właściwym do egzekucji przedmiotowych należności, a US jest organem niewłaściwym w tej kwestii. Prezydent Miasta R. nie zgodził się z wydanym przez naczelnika US postanowieniem i w dniu [...] marca 2005r. wniósł na nie zażalenie do dyrektora Izby Skarbowej w W.. W zażaleniu wniósł o uchylenie wydanego postanowienia i stwierdził, że jako organ egzekucyjny, występujący również w roli wierzyciela, nie może być uznany za organ egzekucyjny właściwy rzeczowo do prowadzenia egzekucji przedmiotowych należności. W uzasadnieniu zażalenia prezydent Miasta R. zaznaczył, że aby organ gminy, o którym mówi powoływany art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, można było uznać za właściwy rzeczowo do egzekucji należności pieniężnych powinny zaistnieć jednocześnie dwie przesłanki t.j. organ gminy o statusie miasta winien ustalić lub określić te należności oraz je pobierać. Natomiast w przedmiotowej sprawie przesłanki te nie są spełnione, ponieważ prezydent Miasta R. jest organem gminy właściwym do pobierania tych należności, jednak należności te nie są określane ani ustalane przez ten organ, bo wysokość tych należności określona jest przepisem art. 13 ustawy o drogach publicznych. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez Naczelnika US. Prezydent Miasta R. nie zgodził się z tą decyzją i w dniu 25 maja 2005r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i również poprzedzającego go postanowienia naczelnika US. W uzasadnieniu Prezydent Miasta ponownie powołał się na naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na błędnym zastosowaniu przepisu art. 19 § 2 w/w ustawy dotyczącego właściwości rzeczowej organów egzekucyjnych w egzekucji należności we wskazanych tytułach wykonawczych. Prezydent Miasta podniósł, że jako wierzyciel jest organem gminy właściwym do pobierania tych należności, ale nie do ustalania (określania) tych należności. Ponadto zaznaczono, że wysokość kary pieniężnej za nieuiszczenie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych nie została ustalona przez organ gminy, a obowiązuje z mocy ustawy, gdyż została wprowadzona zapisem art. 99 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, zmieniającym brzmienie art. 13 ust. 2a oraz dodającym w art. 13 – ust. 2b ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2001r. nr 125, poz. 1371). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należało, stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia również wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonuje podziału organów egzekucyjnych w zależności od charakteru egzekwowanych przez nich obowiązków o charakterze należności pieniężnych i o charakterze niepieniężnym. Ze względu na zakres kompetencji wśród organów egzekucyjnych uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych wskazuje organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje w tym zakresie zostały ograniczone. Art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej ustawą egzekucyjną, Dz.U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.,) stanowi, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z takim jednak zastrzeżeniem, że: właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania jest właściwy ten organ. Podstawą wprowadzenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych jest ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.). Z drogi publicznej, zgodnie z jej przeznaczeniem może korzystać każdy. Ograniczenia w powszechnej dostępności drogi mogą wynikać tylko z przepisów prawa. Jedno z takich ograniczeń wprowadza przepis art. 13 ust. 2. Przewiduje on możliwość uzależnienia, w pewnych przypadkach, korzystania z drogi publicznej od wniesienia opłaty drogowej. Opłaty mogą być wprowadzane za: przejazdy po autostradach płatnych, przeprawy promowe, przejazdy po drogach przekraczających pewne normy, przejazdy przez mosty, wjazd i poruszanie się po drogach strefy śródmiejskiej oraz parkowanie. Zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt. 4 w/w ustawy opłaty drogowe mogą być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach. Natomiast ust. 2a powołanego przepisu stanowi, że w wypadku nieziszczenia tej opłaty pobiera się kary pieniężne, ust. 2b odsyła do załącznika do ustawy, w którym określone są wysokości kar pieniężnych. Zgodnie z powołanym załącznikiem wysokość kary pieniężnej za nieziszczenie opłaty za parkowanie wynosi 50zł. Szczegółowe zasady wprowadzenia opłat za parkowanie oraz właściwy do ustalania stawek jak i ich pobierania organ, z uwzględnieniem w szczególności kategorii pojazdów, czasu parkowania i organizacji ruchu lokalnego, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych (Dz.U. Nr 51, poz. 608 z późn. zm.). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłaty mogą być wprowadzane na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, natomiast zgodnie z § 3 i 4 w/w rozporządzenia przedmiotowe opłaty, zarówno wprowadza i ustala sposób ich pobierania jak i ustalania ich stawki, rada miasta (gminy) na wniosek zarządu miasta (gminy), zaopiniowany przez organ zarządzający ruchem. Zgodnie z §8 ust. 1 tego rozporządzenia opłaty są pobierane przez właściwe zarządy dróg za parkowanie pojazdów samochodowych. Natomiast do dochodzenia opłat mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (§ 8 ust. 3 w/w rozporządzenia). Zgodnie z art. 20 pkt 8 ustawy o drogach publicznych do zarządcy drogi należy w szczególności pobieranie opłat i kar pieniężnych. Z regulacji art. 19 ust. 5 tej ustawy bezspornie zaś wynika, ze w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Natomiast art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej stanowi, że właściwy organ gminy o statusie miasta, wymieniony w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania i pobierania jest właściwy ten organ. W przypadku nieuiszczenia kary pieniężnej w ciągu 7 dni od doręczenia upomnienia wierzyciel wystawia tytuł wykonawczy. Zgodnie z art. 5 ustawy egzekucyjnej wierzycielem obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest "organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku". Dlatego też prawidłowo przyjęto w rozpatrywanej sprawie, że podmiotem tym jest zarząd drogi, czyli Prezydent Miasta, ponieważ jest uprawniony do kontroli uiszczania opłat oraz ich pobierania, a opłaty stanowią dochody środków specjalnych zarządów dróg i przeznaczone są na utrzymanie dróg (art. 40a ustawy o drogach publicznych). Sąd oceniając zasadność zaskarżonego postanowienia, podkreśla, że właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Powoływanie się przez stronę skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na błędną interpretację art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej nie jest zasadne. Istota sporu dotyczyła ustalenia organu egzekucyjnego uprawnionego do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący powołując się na art. 19§2 ustawy egzekucyjnej, podnosi, że nie jest jednocześnie organem właściwym do ustalenia lub określenia egzekwowanych należności pieniężnych i ich pobierania, a tym samym, poprzez brak łącznego występowania tych przesłanek nie jest właściwym organem egzekucyjnym. Jednakże należy wyjaśnić, że sformułowania "ustalania lub określania i pobierania", w przedmiotowej sprawie nie należy odczytywać jako konieczność, aby Prezydent Miasta R. musiał ustalić w jakimkolwiek akcie prawnym wysokość kwoty kary pieniężnej za brak opłaty za parkowanie samochodu lub aby to od Prezydenta Miasta miała zależeć wysokość tejże opłaty. Zgodnie z wykładnią językową słowa "ustalić" "określić" mogą stanowić swoje synonimy. Natomiast samo słowo "określić" oznacza inaczej podać, wyrazić, a słowo "ustalić" wykazać coś po uprzednim zbadaniu (Słownik Uniwersalny Języka Polskiego, PWN, pod redakcją naukową Stanisława Dubisza, Warszawa 2003, t. 2 i 4). Oznacza to, że Prezydent ma podać jaka opłata obowiązuje, a nie pierwotnie ją ustalić, bo jak sam słusznie zauważa nie jest organem właściwym w tej kwestii. Tym samym bezsprzecznie oznacza to, że Prezydent Miasta R. jest organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 19 § 2 cytowanej ustawy. Na podstawie tego przepisu Prezydent winien był zbadać jaka kwota kary pieniężnej obowiązuje z mocy ustawy i będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszcząć egzekucję w celu realizacji wystawionych tytułów wykonawczych. Niemożliwym jest pozytywne ustosunkowanie się do wniosku strony skarżącej, która twierdzi, że organem właściwym do przeprowadzenia egzekucji kar pieniężnych w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Jednakże przepis ten zawiera zastrzeżenie powoływanego już § 2, który jednoznacznie stwierdza, że organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie musi być Prezydent Miasta. Przepis ten stwierdza, że właściwym organem egzekucyjnym jest ten organ, który ustala lub określa i pobiera należności pieniężne. Kwestia ustalania i określania została wyjaśniona powyżej, natomiast odnosząc się do kwestii pobierania zaznaczyć w tym miejscu należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym, ale nie jest organem właściwym do pobierania opłat za parkowanie, ani też kar pieniężnych za brak tej opłaty. Opłaty za parkowanie pobiera i korzysta z nich zarząd gminy, czyli Prezydent Miasta. Mając na względzie wymienione powyżej argumenty Prezydent Miasta R. w przedmiotowej sprawie jest organem jedynie właściwym do przeprowadzenia egzekucji na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych stanowiących opłatę za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania za 2002r. w R. i nie ma żadnych argumentów na to aby uznać, że organem kompetentnym w tej kwestii byłby Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. Potwierdzeniem tego stanowiska jest również wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005r. sygn. akt IIISA/Wa 822/04 W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak też postanowienia go poprzedzającego. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.