II SA/Go 497/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik,, Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Protokolant Agnieszka Lasecka, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r., nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie polega wykonaniu. Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył kontrolerowi celnemu - D.S. - młodszemu dyspozytorowi celnemu - karę dyscyplinarną wydalenia ze służby celnej, za naruszenie obowiązków służbowych polegających na spożyciu alkoholu w czasie pełnienia służby w nocy z [...] kwietnia 2004r. W uzasadnieniu orzeczenia organ administracyjny dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i stwierdził, że wina obwinionego - D.S. w zakresie pozostawania pod wpływem alkoholu w czasie służby w nocy z [...] kwietnia 2004r. oraz niewykonywania poleceń przełożonego, nie budzi wątpliwości. W podsumowaniu uzasadnienia orzeczenia organ stwierdził, że orzeczenie wobec D.S. najsurowszego wymiaru kary dyscyplinarnej tj. wydalenia ze służby wynika z rażącego naruszenia przez tego funkcjonariusza celnego podstawowych obowiązków funkcjonariusza celnego tj. spożywania alkoholu na służbie oraz nie wykonywania poleceń przełożonego. Od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] grudnia 2004r. D.S. wniósł odwołanie, w którym zarzuca naruszenie par. 4 ust. 1, par. 9, par. 5, par. 8, par. 11 ust. 3, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (DZ.U. z 2003r. Nr 156 poz. 1520), art. 6 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej, niewyjaśnienie okoliczności dotyczącej żądania przeprowadzenia badania krwi oraz nieuwzględnienie jego wniosku o przeprowadzenie konfrontacji funkcjonariuszy Policji G.F. i R.S. z funkcjonariuszem celnym - W.S.. Ponadto strona zarzuca naruszenie jego prawa do obrony w zakresie zarzutu niewykonywania poleceń służbowych, gdyż jak twierdzi - o zarzucie popełnienia tego przewinienia nie był informowany w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego. W ocenie strony stan faktyczny sprawy nie został wystarczająco wyjaśniony, bowiem nie ustalono czy odwołujący się w trakcie służby spożywał alkohol, czy też był pod wpływem alkoholu. Stawiając powyższe zarzuty D.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2004r. Organ administracyjny II instancji ustosunkowując się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, stwierdził, że uchybienia o charakterze proceduralnym nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ II instancji stwierdził, że nie budzi wątpliwości okoliczność, że D.S. w czasie pełnienia służby był pod wpływem alkoholu oraz nie wypełniał poleceń przełożonego, co stanowi naruszenie obowiązków służbowych. Organ administracyjny stwierdził, że stan nietrzeźwości pracownika może być udowodniony przez pracodawcę wszelkimi środkami dowodowymi, jeśli zatem pracodawca nie będzie posiadał wyników badania trzeźwości pracownika np. z uwagi na odmowę poddania się tym badaniom, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, to stan nietrzeźwości pracownika może udowodnić innymi środkami np. poprzez zeznania świadków. Odnosząc się do zarzutu strony, organ administracyjny stwierdził, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania powołano się na art. 32 ust. 1 pkt 2 i art. 36 ustawy o Służbie Celnej, co jednoznacznie wskazuje, że postępowanie toczyło się w kierunku naruszenia obowiązków służbowych oraz niewykonywania poleceń służbowych przełożonego. Ustanowiony przez stronę pełnomocnik wniósł skargę. W skardze pełnomocnik podniósł zarzuty przytoczone wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł ojej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Zarzuty skargi w części okazały się zasadne. Przede wszystkim należy stwierdzić, że kierując się treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd badał niniejszą sprawę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz prowadzonego postępowania administracyjnego, przy czym Sąd analizował czy organ nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999r. Nr 72 poz. 802 ze zm.) funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Jedną z kar dyscyplinarnych jest wydalenie ze służby celnej (art. 63 ust. 1 pkt 7). Termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego określa art. 68 ust. 1, zgodnie z którym postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez odpowiednio naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 2 lat od popełnienia tego czynu. Upływ terminów, o których mowa w art. 68 ust. 1 stanowi negatywną przesłankę materialnoprawną do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszowi celnemu. Ustawa o Służbie Celnej w rozdziale 12 zawiera uregulowania dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych, natomiast w zakresie postępowania dyscyplinarnego ustawa odsyła do przepisów kodeksu postępowania karnego oraz do odpowiedniego rozporządzenia Ministra Finansów. Sposób przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (DZ.U. z 2003r. nr 153 poz. 1520). Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego powinno zawierać m.in. określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności. Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] maja 2004r., wbrew twierdzeniom organu II instancji, nie zawiera powyższego elementu. W postanowieniu opisany jest czyn skarżącego, polegający na spożywaniu alkoholu w czasie służby, który zakwalifikowano jako czyn z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. W sentencji postanowienia powołano się również na art. 36 ust. 1 ww. ustawy, jednakże nie określono czynu zarzucanego obwinionemu, w szczególności nie opisano jakich poleceń przełożonego obwiniony nie wykonał i nie wskazano czasu oraz okoliczności zdarzenia. Również w uzasadnieniu postanowienia nie wspomina się o czynie z art. 36 ust. 1 ww. ustawy. Postępowanie dyscyplinarne prowadzone było w kierunku naruszenia przez skarżącego obowiązków funkcjonariusza polegającego na spożywaniu alkoholu w czasie służby w nocy z [...] kwietnia 2004r., a nie w kierunku niewykonywania poleceń służbowych przełożonego. Zarzut niewykonywania poleceń przełożonego pojawił się dopiero w orzeczeniu dyscyplinarnym I instancji z dnia [...] grudnia 2004r. W tym znaczeniu zarzut skarżącego, że doszło do pogwałcenia jego prawa do obrony, w zakresie czynu polegającego na niewykonywaniu poleceń służbowych, należało uznać za słuszny i uzasadniony. Należy również zwrócić uwagę, że w trakcie postępowania obwinionego nie rozpytywano na temat tegoż przewinienia, skutkiem czego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, czy skarżący potwierdza fakt popełnienia tegoż czynu, ewentualnie jaka jest jego linia obrony. W swoich zeznaniach świadek W.S. stwierdził wprawdzie, że skarżący nie wykonał jego poleceń, ponieważ opuścił miejsce pełnienia służby, jednakże treść zeznań świadka nie musi jeszcze świadczyć, o tym że czyn ten objęty jest postępowaniem dyscyplinarnym. Również z treści sprawozdania z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (k- 64), z którym skarżący zapoznał się w dniu [...] grudnia 2004r., nie wynika, aby skarżącemu zarzucano również popełnienie czynu polegającego na niewypełnieniu poleceń przełożonego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w nocy z [...] kwietnia 2004r. skarżący, pełnił służbę był w stanie nietrzeźwym. Wprawdzie skarżący nie poddał się badaniom na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, jednak z zeznań świadków wynika jednoznacznie, że był on pod wpływem alkoholu. Sprawą drugorzędną, w ocenie Sądu, jest czy to skarżący domagał się przeprowadzenia badania krwi na zawartość alkoholu, czy też propozycja takich badań wysunięta została przez funkcjonariusza Policji. Należy zauważyć, że skarżący mógł sam udać się do odpowiedniej placówki Służby Zdrowia (nawet po ukończeniu służby w tym dniu) w celu wykonania badania, którego przeprowadzenia, według jego twierdzeń, domagał się. Zeznania świadków, są jednoznaczne i spójne, wynika z nich że skarżący objawiał zewnętrze oznaki nietrzeźwości tj, bełkotliwa mowa, chwiejny chód, woń alkoholu. Dlatego oddalenie wniosku o przeprowadzenie konfrontacji należy uznać za uzasadnione. Okoliczność na którą ta czynność procesowa miałaby być przeprowadzona, w świetle pozostałego materiału dowodowego, nie ma istotnego znaczenia. Należy zauważyć, że wysoce nagannym jest zarówno spożywanie alkoholu podczas pełnienia służby, jak i podjęcie pełnienia służby wstanie nietrzeźwym, przy czym w obydwu sytuacjach chodzi o tę samą okoliczność tj. pełnienia służby w stanie nietrzeźwym. W toku postępowania dyscyplinarnego doszło do przekroczenia terminu, o którym mowa w par. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu postępowania...., jednak termin ten nie ma charakteru materialnego i jego naruszenie nie powoduje bezskuteczności podjętych czynności. Kara dyscyplinarna wydalenia ze Służby Celnej jest najbardziej dolegliwą i "dalekosiężną' karą dyscyplinarną, jaką można orzec wobec funkcjonariusza celnego, dlatego w ocenie Sądu, w tego typu sprawach istnieje konieczność szczególnie wnikliwego i dokładnego określenia rodzaju i okoliczności przewinienia, tak aby obwiniony nie miał żadnych wątpliwości co do czynu skutkującego zastosowanie tej kary dyscyplinarnej. Jednocześnie dokładne określenie rodzaju przewinienia może spełnić zadania prewencji ogólnej i szczególnej. Ograniczenie prawa do obrony, w zakresie zarzuconego skarżącemu czynu polegającego na niewykonywaniu poleceń przełożonego, stanowi naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, które jest naczelną zasada postępowania administracyjnego. Naruszenie tejże zasady, skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, niezależnie czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 par. 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), orzeczono jak w sentencji.