III SA/Wa 1890/04

WyrokWSA w Warszawie2005-10-13

Skład orzekający: Bożena Dziełak, Krystyna Kleiber, Marta Waksmundzka-Karasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zamiast przez Prezesa Zarządu PFRON, jest dotknięte wadą nieważności z powodu naruszenia przepisów o właściwości?
Ratio decidendi
Postanowienie dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane przez PFRON zamiast przez Prezesa Zarządu PFRON, jest nieważne z powodu naruszenia przepisów o właściwości. Zgodnie z przepisami, wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zajęcia stanowiska w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych jest Prezes Zarządu PFRON, a nie sam Fundusz. Ponadto, Minister Polityki Społecznej, utrzymując w mocy wadliwe postanowienie, również naruszył przepisy o właściwości, co skutkuje nieważnością jego postanowienia.
Stan faktyczny
Skarżący zgłosił zarzut w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wpłat na PFRON, kwestionując zasadność tytułu wykonawczego. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) postanowieniem oddalił zarzut, uznając pismo skarżącego za wniosek o umorzenie, a nie odwołanie. Minister Polityki Społecznej utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. naruszenie przepisów o właściwości i wadliwe rozpatrzenie jego zarzutów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzającego je postanowienia PFRON, a także stwierdził, że postanowienia te nie mogą być wykonane. Zasądził od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] w S. na postanowienie Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...], 2) stwierdza, że postanowienia, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. H., skarżący w niniejszej sprawie, pismem z dnia [...] października 2003 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...]z dnia [...] października 2003 r. Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2003 r. wobec Przedsiębiorstwa [...] wydana została decyzja w sprawie zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (określany dalej jako "PFRON"), od której to decyzji złożono odwołanie. Na odwołanie to Przedsiębiorstwo nie otrzymało odpowiedzi. PFRON, działając jako wierzyciel egzekwowanych należności, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. postanowił "oddalić zarzut, ponieważ podmiot nie złożył odwołania do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej". Jego zdaniem pismo z dnia [...] września 2003 r. nie jest odwołaniem, a wnioskiem o częściowe umorzenie oraz rozłożenie zaległości na raty. Wyjaśnił też, że zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej instytucja umorzenia zaległości skonstruowana jest na zasadzie uznania administracyjnego, a złożenie przez podmiot wniosku nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Na postanowienie to Skarżący złożył zażalenie. Stwierdził, że pismo z dnia [...] września 2003 r. zawierało nie tylko wniosek o rozważenie możliwości umorzenia należności, ale także odwołanie od decyzji. Jego zdaniem jakiekolwiek sformułowanie treści odwołania nie pozwala organowi administracji interpretować zamiaru strony w tym postępowaniu i stwierdzać, czy pismo jest odwołaniem, czy pismem innego rodzaju. Samo złożenie w przepisanym terminie pisma, w którym w jakikolwiek sposób poddaje się w wątpliwość prawidłowość decyzji, jest odwołaniem nakładającym na organ I i II instancji obowiązek kontroli decyzji w całości, niezależnie od zamiaru strony. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Polityki Społecznej zaskarżone postanowienie "Prezesa Zarządu PFRON" utrzymał w mocy. Stwierdził, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przypadki wymienione w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.". W jego ocenie, w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek stanowiących podstawę do uwzględnienia zarzutów strony. W oparciu o ww. przepis nie można uznać zarzutu Skarżącego o braku podstaw do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. W okresie od sierpnia 1998 r. do grudnia 1999 r. był on bowiem zobowiązany do dokonywania comiesięcznych wpłat na PFRON. Ponieważ Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, wydana została decyzja określająca wysokość zaległości i odsetek za zwłokę. Minister wskazał też, że zgodnie z art. 224 Ordynacji podatkowej wniesienie odwołania od decyzji określającej zaległość nie wstrzymuje jej wykonania. W ocenie organu odwoławczego słuszny jest natomiast argument Skarżącego, że pismo z dnia [...] września 2003 r. można uznać za odwołanie od decyzji. Zgodnie z art. 169 Ordynacji podatkowej organ I instancji powinien był wezwać stronę do sprecyzowania jej żądania i usunięcia ewentualnych braków pisma. Wskazał, że w przypadku nieprzekazania odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu, Skarżącemu służy skarga na bezczynność organu I instancji do Ministra Polityki Społecznej. Uznał jednakże, że powyższe uchybienie nie może stanowić podstawy do uznania zarzutu wobec przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to Skarżący złożył skargę, w której wniósł o jego uchylenie. Zdaniem Skarżącego "zmienne" stwierdzenie organu odwoławczego, iż pismo z dnia [...] września 2003 r. należało uznać za odwołanie stoi w sprzeczności z jego pozostałymi ustaleniami. W takim przypadku wcześniejsze działania organów administracji dotknięte były wadą powodującą nieważność toczącego się postępowania. Twierdzenie, że stronie przysługuje wyłącznie skarga na bezczynność organu jest nieporozumieniem, zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 8 i 9 k.p.a. działanie takie nie pogłębia zaufania obywateli do organów Państwa i nie realizuje nałożonego na organy obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Skarżący podniósł, że utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy pociąga za sobą wykonalność nałożonych na niego obowiązków, podczas gdy w toku postępowania administracyjnego nie zostały wyjaśnione okoliczności wskazywane w piśmie z dnia [...] września 2003 r. Minister Polityki Społecznej winien był na mocy art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. zawiesić postępowanie i wystąpić do właściwego organu o podjęcie należytych czynności mających na celu doprowadzenie toczącej się sprawy do stanu zgodnego z prawem. Niezależnie od powyższego Skarżący stwierdził, iż w dalszym ciągu podnosi okoliczności uzasadniające konieczność uwzględnienia odwołania w zakresie obowiązków dotyczących wpłat PFRON, ponieważ organy ustaliły istnienie przesłanki z art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej, czyli uzasadnionego interesu podatnika wynikającego ze skrajnie złej sytuacji finansowej. Skarżący zarzucił też, że organy nie wskazały w decyzjach przyczyn odmowy uwzględnienia składanych przez niego wniosków, nie dokonały szczegółowego badania jego sytuacji majątkowej, która wskazałaby granice umorzenia lub raty możliwe do zapłacenia. Wskazanie jedynie na korzystanie przez niego z takiej ulgi w latach 1995-1997 i brak informacji o skutkach skorzystania z takiej ulgi, w ocenie Skarżącego stanowi rażące naruszenie przepisów procesowych tj. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek i prawo Sądu zbadania, czy zaskarżona decyzja nie została wydania z naruszeniem prawa, mogącym skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Organ administracji, spełniając obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. wraz z odpowiedzią na skargę przekazuje Sądowi akta sprawy, przez które należy rozumieć zarówno wydawane przezeń indywidualne akty, jak i dokumenty stanowiące podstawę rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie Sąd zwrócił Ministrowi Polityki Społecznej akta, wzywając go jednocześnie do nadesłania oryginałów akt administracyjnych lub uwierzytelnionych czytelnych kopii dokumentów. Minister Polityki Społecznej pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. poinformował, iż wystąpił o akta do organu I instancji, po czym w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. stwierdził, że ani on, ani też organ I instancji nie są w posiadaniu oryginałów dokumentów. W związku z powyższym nie jest możliwe uwierzytelnienie wymaganych przez Sąd dokumentów. Ponadto stwierdził, że brak jest również bardziej czytelnych kopii dokumentów niż te, które przekazano Sądowi, ponieważ w takim stanie zostały one przedłożone przez stronę. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że dokumenty nadesłane przez Ministra Polityki Społecznej są tymi, które składały się na akta sprawy w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a., a zatem zarówno materiał dowodowy, jak i postanowienia wydane przez organy orzekające miały kształt taki, jak wynika z przedłożonych kserokopii. Przede wszystkim Sąd uznał, że pismo PFRON z dnia [...] grudnia 2003 r., aczkolwiek nie zawiera w swej treści ani podstawy prawnej, a określenia "postanowienie", to w istocie jest postanowieniem w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania (powoływanego dalej jako "k.p.a."). Zawiera ono bowiem rozstrzygnięcie i pouczenie, wprawdzie niepełne, bo nie wskazujące ani terminu, ani też trybu złożenia zażalenia. Sąd uwzględnił, iż pismo to jest odpowiedzią na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w sprawie zajęcia stanowiska co do zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie zaś z art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", zajmowane przez wierzyciela stanowisko w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych ma formę zaskarżalnego postanowienia. Sąd stwierdza jednakże, iż postanowienie to wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepisy tego kodeksu mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, zajmuje wierzyciel. Przepis art. 1a pkt 13 tejże ustawy stanowi natomiast, że wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto z brzmienia art. 26 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że tytuł wykonawczy wystawiany jest przez wierzyciela. Z kolei zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) powoływanej dalej jako "ustawa o rehabilitacji osób niepełnosprawnych", do egzekucji należności z tytułu wpłat na PFRON stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Prezes Zarządu Funduszu. Zdaniem Sądu wynika z powyższego, że status wierzyciela co do należności z tytułu wpłat na PFRON przysługuje Prezesowi Zarządu Funduszu. Oznacza to, że stanowisko co do zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych przez Skarżącego powinien był wyrazić Prezes Zarządu Funduszu. Z treści postanowienia z dnia [...] grudnia 2003 r. w żaden sposób nie wynika, aby wydane ono zostało przez Prezesa Zarządu Funduszu. Nie zostało ono opatrzone pieczęcią nagłówkową, a w każdym razie nie jest ona widoczna na przedłożonej Sądowi kserokopii (dla porównania można przywołać znajdującą się w aktach sprawy decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r., gdzie w nagłówku, jako organ, wskazano Prezesa Zarządu Funduszu). W sentencji przedmiotowego postanowienia wskazano: "Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W. postanawia oddalić zarzut...". Ze sformułowania tego jednoznacznie wynika zatem, że postanowienie wydane zostało przez PFRON, a nie Prezesa jego Zarządu, któremu to Prezesowi, a nie PFRON przysługuje status wierzyciela. Przepis art. 24 § 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych stanowi, że PFRON jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 22 ust. 2 tejże ustawy fundusz celowy może działać jako osoba prawna lub stanowić wyodrębniony rachunek bankowy, którym dysponuje organ wskazany w ustawie tworzącej fundusz. PFRON posiada osobowość prawną z mocy art. 45 ust. 2 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organami PFRON są Rada Nadzorcza i Zarząd (art. 50 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych). Ustawodawca jednakże nie PFRON, ani też żadnemu z jego organów, a Prezesowi Zarządu Funduszu przyznał kompetencje do podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach (art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych dotyczący decyzji w sprawach wpłat na PFRON) oraz uprawnienia do podejmowania określonych działań (występowanie o wpis hipoteki przymusowej – art. 49a ust. 2 w zw. z ust. 4 oraz z wnioskiem o założenie księgi wieczystej – art. 49a ust. 1 ww. ustawy). W świetle powyższego za niedopuszczalne należy uznać utożsamianie PFRON jako osoby prawnej z Prezesem jego Zarządu, który z mocy ustawy wykonuje określone kompetencje. Skoro w postanowieniu jako organ, który je wydał wskazano PFRON, to stwierdzić należy, że nie był on właściwy do jego wydania. PFRON nie może być uznany za wierzyciela w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem nie jest też uprawniony do zajmowania stanowiska w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych. Oceny Sądu nie może zmienić okoliczność, że postanowienie wydane w I instancji podpisane zostało z upoważnienia Prezesa Zarządu przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Windykacji (w aktach brak jest stosownego pełnomocnictwa). Istotne jest tu jednak to, że zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych Prezes Zarządu reprezentuje PFRON na zewnątrz. Oznacza to, że każde pismo skierowane na zewnątrz podpisane być mogło tylko przez Prezesa Zarządu lub z jego upoważnienia. Podpisanie pisma z upoważnienia nie przesądza samo w sobie o tym, że organem orzekającym był Prezes Zarządu, gdy brak jest jego wskazania jako takiego organu, a wręcz jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, jako organ wskazano PFRON. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, co uczynił Minister Polityki Społecznej, że postanowienie w I instancji wydane zostało przez Prezesa Zarządu Funduszu. W niniejszej sprawie naruszenie przepisów o właściwości w postępowaniu pierwszoinstancyjnym miało jeszcze jeden aspekt. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych wierzyciel zajmuje stanowisko. Samo jednak władcze rozstrzygnięcie co do zasadności zarzutów należy do organu egzekucyjnego. Okoliczność, że w przypadku określonych zarzutów organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela, nie odbiera mu kompetencji do podjęcia rozstrzygnięcia. Wierzyciel nie może go w tym wyręczać. Tymczasem PFRON postanowił "oddalić zarzut". Pomijając kwestię, że tego rodzaju rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują, to jego treścią jest nie stanowisko co do zarzutów, a władcze rozstrzygnięcie, jakiego podjęcie służy organowi egzekucyjnemu. Obowiązkiem wierzyciela jest jedynie wyrażenie własnej oceny zasadności zarzutów zgłoszonych przez dłużnika, a nie orzekanie o ich zasadności lub nie. Wprawdzie, jak to wskazywano, przedmiotowe postanowienie było odpowiedzią na pismo organu egzekucyjnego o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów, jednakże okoliczność ta nie przesądza, że zajęto w nim właśnie takie stanowisko. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie ocenia intencji organów orzekających, a rzeczywistą treść podjętych przez nie rozstrzygnięć, których wyrazem są indywidualne akty administracyjne. Ta zaś świadczy o tym, że PFRON podjął rozstrzygnięcie zastrzeżone do właściwości organu egzekucyjnego, w niniejszej sprawie - Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. Minister Polityki Społecznej utrzymując w mocy postanowienie wydane z naruszeniem przepisów o właściwości dopuścił się rażącego naruszenia prawa tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stanowi to przesłankę stwierdzenia nieważności wydanego przezeń postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że także Minister Polityki Społecznej, rozpatrując zażalenie Skarżącego i utrzymując w mocy postanowienie wydane przez PERON, naruszył przepisy o właściwości. Zgodnie z art. 17 § 1a u.p.e.a., o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 tejże ustawy, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Takie brzmienie tego przepisu nadane zostało ustawą z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623). Obowiązywało ono od dnia 1 maja 2004 r. Przepisy ustawy zmieniającej nie zawierają żadnych unormowań przejściowych co do zakresu zastosowania zmian wprowadzonych w art. 17 ust. 1a u.p.e.a. Oznacza to, że przepis ten, w brzmieniu zmienionym, miał zastosowanie w sprawach, które w dniu jego wejścia w życie nie zostały rozstrzygnięte. Zdaniem Sądu w świetle powyższego przepisu Minister Polityki Społecznej, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia tj. [...] sierpnia 2004 r. nie był już organem właściwym w sprawie. Przepis art. 17 § 1a u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje organ właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zarzutów egzekucyjnych. W celu stwierdzenia, że przepis ten ma zastosowanie do zażaleń na postanowienia Prezesa Zarządu Funduszu wykazać zatem należało, że właściwym dla niego organem wyższego stopnia, o którym mowa w tym przepisie jest minister. Jak to już wskazywano, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że użyte w art. 17 § 1a u.p.e.a. pojęcie "organ wyższego stopnia" należy oceniać w świetle art. 17 tego kodeksu. I tak, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Wprawdzie Prezes Zarządu Funduszu, jak i PERON nie są elementami administracji państwowej, jednakże w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej są również podmioty na mocy prawa powołane do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Bez wątpienia uprawnienie takie służy Prezesowi Zarządu Funduszu. Ustawa o finansach publicznych w odniesieniu do państwowych funduszy celowych wspomina jedynie o "ministrze nadzorującym" taki fundusz (art. 22 ust. 7). Zgodnie zaś z art. 45 ust. 4 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych nadzór nad Funduszem sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, którym jest właśnie Minister Polityki Społecznej. W ocenie Sądu, nadzór o jakim mowa w tym przepisie obejmuje również rozstrzygnięcia podejmowane przez Prezesa Zarządu Funduszu. Wskazać tu należy, że Minister Polityki Społecznej jest również organem odwoławczym od decyzji podejmowanych przez Prezesa Zarządu Funduszu w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej (art. 49 ust. 4). Zdaniem Sądu w świetle powyższego, Minister Polityki Społecznej jest organem wyższego stopnia, o jakim mowa w art. 17 § 1a u.p.e.a., w stosunku do Prezesa Zarządu Funduszu, działającego jako wierzyciel należności z tytuł wpłat na PERON. Obowiązkiem Sądu, który stwierdził, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości jest nie tylko wskazanie dlaczego organ, który je podjął nie był właściwy w sprawie, ale też określenie organu właściwego. Z tego też względu, a także mając na uwadze art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania, rozważenia wymagała kwestia zaskarżalności decyzji wydawanych przez Fundusz. Ponieważ w sprawie należało zastosować art. 127 § 3 k.p.a., organem właściwym do rozpatrzenia złożonego przez Skarżącego zażalenia był Prezes Zarządu Funduszu. Obowiązkiem Ministra Polityki Społecznej było potraktowanie zażalenia jako wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumienie tego przepisu i przekazanie go do rozpatrzenia właściwemu organowi. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zarządu Funduszu, wyda rozstrzygnięcie stosownie do zakresu swojej właściwości rzeczowej, jako wierzyciela należności z tytułu wpłat na PERON. Stwierdzenie nieważności postanowień z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Ponieważ wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. dotknięte były postanowienia wydane w obu instancjach Sąd objął stwierdzeniem nieważności zarówno postanowienie wydane przez Ministra Polityki Społecznej, które wydane zostało także z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 138 § 1 k.p.a., co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i poprzedzające je postanowienie PFRON. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Zakres, w jakim decyzje, których nieważność stwierdzono nie podlegają wykonaniu, określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego zasądzono na rzecz Skarżącego stosownie do art. 200 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu przez niego wpisowi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło