IV SA/Wa 1081/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005 r. sprawy ze skargi H. i J. małż. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie scalania gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz H. i J. małż. S. kwotę 200 zł. /dwieście zł./ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] września 2004r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku H. i J. małż. S. (właścicieli działki nr [...] położonej we wsi A.) na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. i 158 §1 k.p.a. stwierdził nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1993r., którą zatwierdzono projekt scalania gruntów wsi A. - w części dotyczącej granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] położonymi w A. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w wyniku scalania, na obszarze działki nr [...] należącej obecnie do A. i B. małż. J. znalazła się część zabudowanej działki nr [...] (numeracja przedscaleniowa) należącej do małżonków S. Na tej części o pow. 0,0094 ha znajduje się ściana budynku gospodarczego, ogrodzenie i część szamba. Organ wojewódzki podał, że z akt sprawy dotyczącej scalania gruntów wynika, że małżonkowie S. nie składali wniosku o objęcie scalaniem należących do nich gruntów zabudowanych. W tym stanie faktycznym Wojewoda [...] stwierdził, że objęcie scalaniem gruntów zabudowanych bez wniosku właściciela tych gruntów stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (t. jedn. Dz.U. z 1989r. Nr 58, poz. 349 ze zm.) Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2004r. odwołali się B. i A. małż. J. (właściciele dz. nr [...]) wskazując, że decyzja ta jest niezasadna i wydana z naruszeniem prawa tj. art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister podał, że Wojewoda [...] wydając kwestionowaną decyzję nie uwzględnił faktu, że działka nr [...] została sprzedana w obrocie cywilno-prawnym aktem notarialnym Rep. A Nr [...] już po zatwierdzeniu projektu scalania gruntów, co oznacza, że w odniesieniu do tej działki zaszły nieodwracalne skutki prawne. Organ naczelny wskazał ponadto, że Wojewoda [...] prowadząc postępowanie w trybie nadzoru nie uwzględnił prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] kwietnia 2002r. sygn. akt [...], nakazującego małżonkom S. wydanie spornej części nieruchomości A. i B. małż. J. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli H. i J. małż. S. zarzucając, że nie uwzględnia ona podstawowej kwestii tj. naruszenia w postępowaniu scaleniowym art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów. Skarżący podnieśli, że bez ich zgody scalaniem objęto część nieruchomości, która była zabudowana. Skarżący podkreślili, że ich zdaniem w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1993r., którą zatwierdzono projekt scalania gruntów wsi A. Z uwagi na powyższe H. i J. małż. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych powodów, niż określone w jej uzasadnieniu. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i niezależnie od podniesionych w niej zarzutów dokonuje kontroli legalności zaskarżonych aktów. W postępowaniu administracyjnym zasadą, wynikającą z art.. 138 k.p.a., jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest wyjątkiem od tej zasady. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest zatem ograniczona wymogiem spełnienia wymienionych przesłanek. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). W sprawie niniejszej jako podstawę uchylenia decyzji organu I instancji (stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1993r.) i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy podał, że Wojewoda [...] nie uwzględnił okoliczności mogących świadczyć o tym, że decyzja, którą zatwierdzono projekt scalania gruntów wsi A. wywołała nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie jej nieważności. W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji nie uzasadniały uchylenia decyzji organu I instancji. Jak wskazano wyżej, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji w świetle zarzutów podniesionych w odwołaniu od tej decyzji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub gdy przeprowadził je w sposób wadliwy. Nie może natomiast stanowić przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego czy też konieczność dokonania oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wobec tego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prowadząc postępowanie odwoławcze, mógł zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i merytorycznie rozstrzygnąć sprawę nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania to jest art. 138 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).