I SA/Wa 1588/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3.zasądza na rzecz K. O. od Ministra Infrastruktury kwotę 450 złotych ( słownie :czterysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1588/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2004 r. stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m², parcela nr [...], położonej przy ul. [...] zostało wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzjami z dnia [...] lipca 1998 r., a następnie z dnia [...] listopada 2000 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa Rozwoju Miast rozpoznając wniosek K. O. i J. N., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1952 r. W wyniku skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2617/00 uchylił obie decyzje organu nadzoru, a w uzasadnieniu wyroku wskazano na konieczność ewentualnego odtworzenia akt administracyjnych, gdyż uzyskane w trakcie postępowania dokumenty były niewystarczające dla dokładnych ustaleń w kwestii oceny legalności wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z naruszeniem prawa na skutek skierowania decyzji do osób nie będących stroną w sprawie. Organ drugiej instancji wskazał, iż nie udało się odnaleźć całości akt archiwalnych, ani też przeprowadzona rozprawa nie przyczyniła się do wyjaśnienia przebiegu postępowania wywłaszczeniowego, zaś zebrany materiał dowodowy potwierdził, że przedmiotowa nieruchomość była potrzebna Dyrekcji Okręgowej [...] w P. na budowę przedszkola. Nie są natomiast możliwe ustalenia, czy zostały przeprowadzone rokowania zgodnie z wymogami art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., ani czy prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie wywłaszczeniowe. Jako, że decyzja organu wywłaszczeniowego została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie, co stanowiło przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4, to zważywszy, że od dnia doręczenia decyzji upłynął okres 10 – letni, organ nadzoru w oparciu o art. 156 § 2 w związku z art. 158 § 2 kpa ograniczył się do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzją wniosła K. O. zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 kpa. Zdaniem skarżącej organ nie dokonał pełnej i rzetelnej oceny orzeczenia wywłaszczeniowego pod kątem art. 156 § 1 pkt 2 i 5 oraz dokonał ustaleń nie mających oparcia w materiale dowodowym, co spowodowało przyjęcie, że w toku postępowania wywłaszczeniowego nie naruszono rażąco prawa. Skarżąca domagała się uchylenia obu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, nie orzekając o istocie sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy, która już dwukrotnie była rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny, było postępowanie nadzorcze odnośnie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] września 1952 r. o wywłaszczeniu nieruchomości w P. (parcela [...]) nabytej aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1951 r. przez małżonków L. na rzecz małoletniego syna K. i przez M. N. na rzecz jego małoletnich dzieci K. i J. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2002 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1998 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego i utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w aktach sprawy nie ma potwierdzenia ustalenia, iż Dyrekcja [...] w P. czyniła starania o uzyskanie innej niż wywłaszczona, nieruchomości w trybie art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, co warunkowało zastosowanie art. 4 dekretu dla nabycia nieruchomości od osób fizycznych. Wyjaśnienia też wymagały wątpliwości związane z niejasnym sensem sformułowania wniosku o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości, iż Dyrekcja [...] nie miała możliwości nabycia innej nieruchomości w trybie art. 3 dekretu (w/w nieruchomości – a te były w rękach prywatnych). Zgodnie z art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku. Użyty w tym przepisie zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej. Zarówno Sąd, jak i organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Tylko w razie zmiany przepisów prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w razie wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną traci ona charakter wiążący (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. akt SA/Wr 137/90 – ONSA 1990, z. 2-3, poz. 51). Powołane przepisy nie przewidują okoliczności wyłączających związanie oceną prawną, dlatego każde niezastosowanie się przez organ do wcześniejszych wskazań sądu w danej sprawie wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia. Rozpatrując niniejszą sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji nie zastosowały się do wiążącej je oceny prawnej. Odniosły się do kwestii niemożności odtworzenia pełnej dokumentacji wywłaszczeniowej z uwagi na upływ czasu, pomijając zagadnienie niejasnego sformułowania wniosku Dyrekcji [...] z dnia [...] marca 1952 r. o niemożności uzyskania innej nieruchomości. Twierdzenie organu, iż treści pisma nie należy utożsamiać tylko z przedmiotową nieruchomością, gdyż wskazano inną posiadaną nieruchomość przy ul. [...], nie wyjaśniają wątpliwości, na które wskazał Naczelny Sąd Administracyjny zawierając w wyroku z dnia [...] maja 2002 r. ocenę prawną. Organy administracji rozpatrując sprawę, po wyroku uchylającym, ograniczyły się tylko do zagadnienia skierowania decyzji do osób nie będących stroną w postępowaniu wywłaszczeniowym, to jest przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa podczas, gdy Sąd przesądził o jakie naruszenie prawa chodziło w tym postępowaniu. Organ administracji zaniechał przeanalizowania postępowania wywłaszczeniowego pod kątem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przechodząc do pkt 4 tegoż przepisu. Powyższe powoduje konieczność zbadania sprawy przez organ administracji zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wskazane wyżej uchybienia powodują uchylenie obu decyzji administracyjnych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z zastosowaniem art. 152 tej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.