IV SA/Wa 795/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant sędzia WSA Alina Balicka sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Marian Wolanin (spr.) Dominik Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 roku nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. zawierającej orzeczenie o ustaleniu A. U. kandydatem na nabywcę działek niezabudowanych z Państwowego Funduszu Ziemi położonych w obrębie B. gmina D., obniżeniu ceny nabywanej nieruchomości o 50%, zaliczeniu wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą do którego prawo nabył A. D. oraz ustaleniu trzymiesięcznego terminu zawarcia umowy kupna-sprzedaży nieruchomości. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. wydana została w wyniku rozpatrzenia wniosku A. D. z dnia 20 listopada 1999 r. (w którego prawa wstąpił następnie A. D. z tytułu spadkobrania), złożonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r., który został przekazany według właściwości do Wojewody [...]. We wniosku podniesiono w szczególności, iż A. D. nie wskazywał A. U. jako uprawnionej do otrzymania ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione za granicą, a odziedziczone przez wnioskodawcę po swoich rodzicach. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2000 r. stwierdził nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. z racji rażącego naruszenia stosownych przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U z 1989 r. Nr 58, poz. 348), poprzez nieuzyskanie opinii kółka rolniczego przez organ orzekający w ustaleniu A. U. kandydatem na nabywcę nieruchomości z Państwowego Funduszu Ziemi, obniżenie ceny nabycia nieruchomości o 50% bez przeprowadzenia w tym względzie postępowania wyjaśniającego oraz bezpodstawne zaliczenie A. U. mienia pozostawionego za granicą przez matkę jej ojca A. D., przez co nie mogła być traktowana jako ustawowy następca osoby uprawnionej do otrzymania ekwiwalentu. W wyniku rozpatrzenia odwołania A. U. od decyzji z dnia [...] marca 2000 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał ją w mocy, podzielając w całości argumentację przyjętą przez Wojewodę [...]. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2000 r. zarzucono organom orzekającym niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak zapewnienia skarżącej udziału w postępowaniu dowodowym oraz spełnienie przez skarżącą wszystkich warunków, jakie były od niej wymagane przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 1990 r. Podniesiono także, iż A. D. skutecznie wskazał skarżącą jako uprawnioną do uzyskania ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą, z uwagi na jego cywilnoprawny charakter pozwalający na przenoszenie tego uprawnienia na wskazaną osobę. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi z powołaniem się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane w jej treści. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu wzięcia z urzędu pod uwagę stwierdzonych naruszeń prawa, które nie zostały podniesione w skardze, zwłaszcza gdy ich charakter skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie, ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. wydarte zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, a to oznacza ich nieważność, stosownie do art. 156 §1 pkt 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 3.01.2003 r. sygn. I SA 3120/01, LEX nr 81672). W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość organu w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 k.p.a. określa się organ wyższego stopnia (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydaw. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 674). 2 Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. wydana została na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), sprawy ustalania kandydatów na nabywców nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz obniżania o 50% ceny gruntu należały do właściwości organów gminy, jako zadania zlecone. Powołany art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1990 r, z dniem 1 stycznia 1992 r., uchylony został ustawą z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U Nr 107, poz. 464), w której gospodarowanie zasobem nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, w tym ustalanie ceny i sprzedaż nieruchomości w drodze umowy powierzono Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Od dnia 1 stycznia 1992 r. nie przewidziano już zatem wydawania decyzji administracyjnej o ustalaniu ceny i kandydata na nabywcę nieruchomości Skarbu Państwa. Oznacza to konieczność ustalenia właściwości nadzorczej organu wobec decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 157 §1 kpa, właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. W myśl art. 17 pkt 1 kpa, o treści obowiązującej w dniu [...] grudnia 1990 r., tj. w dniu wydania decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D., organem wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów gmin w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej był wojewoda. Przepis art. 17 pkt 1 kpa, z dniem 1 stycznia 1999 r, na podstawie art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126) otrzymał brzmienie, że organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Oznacza to, że od dnia 1 stycznia 1999 r. organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. jest samorządowe kolegium odwoławcze, brak jest bowiem przepisu, który stanowiłby o właściwości wojewody w tych sprawach, jako organie wyższego stopnia. Należy przy tym wskazać, iż zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872, ze zm.), wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. Wobec spraw objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego brak jest jednak przepisu prawa wskazującego na właściwość nadzorczą wojewody. Rozpatrzenie w 2000 r. przez Wojewodę [...] i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] grudnia 1990 r. oznacza, że postępowanie nadzorcze przeprowadziły organy niewłaściwe w sprawie, dlatego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005 r. dotknięte są wadą nieważnością określoną w art. 156 §1 pkt 1 kpa. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.