II FZ 653/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Gl 1215/04 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1215/04, odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sąd zauważył, iż w dniu 9 maja 2005 r. zapadł w niniejszej sprawie wyrok oddalający skargę wnioskodawcy. Pismem z dnia 16 maja 2005 r. W. S. wniósł o "przysłanie sentencji wyroku" – odpis sentencji doręczone skarżącemu w dniu 10 czerwca 2005 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2005 r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, podkreślając, iż z uwagi na brak środków pieniężnych na uiszczenie opłaty kancelaryjnej nie może otrzymać uzasadnienia wyroku. Brak środków na opłacenie adwokata lub radcy prawnego uniemożliwi mu złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący jest rencistą, inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy, a przy tym samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W. S. posiada udział w wysokości 50% w nieruchomości oraz samochód osobowy, jednakże te składniki majątku zostały zajęte w drodze egzekucji. Miesięczny dochód wnioskodawcy stanowi kwota 496,30 zł netto. Z dołączonych dokumentów wynika, że w roku 2003 W. S. osiągnął dochód w kwocie 9.590,98 zł brutto, a w roku 2004 – 9.793,06 zł brutto. Sąd I instancji zwrócił uwagę na treść art. 173 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strona może wnieść skargę kasacyjną po doręczeniu jej odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Uzasadnienie w przypadku oddalenia skargi, jak w niniejszej sprawie, sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dniu od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji (w przypadku określonym w art. 140 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w niniejszej sprawie nie zachodzi). Ponieważ orzeczenie w sprawie zostało ogłoszone w dniu 9 maja 2005 r., termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął w dniu 16 maja 2005 r. – strona takiego wniosku nie złożyła, w więc termin upłynął bezskutecznie. Zdaniem Sądu I instancji, ponieważ gdyby nawet po dniu 16 maja 2005 r. została złożona skarga kasacyjna, byłaby to skarga niedopuszczalna, podlegająca odrzuceniu, jako sporządzona bez uprzedniego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia (art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), to postępowanie w kwestii przyznania prawa pomocy staje się bezzasadne. Brak przy tym związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy uprawnieniem do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z ewentualnym brakiem środków na poniesienie opłaty kancelaryjnej. Skarżący nie wskazał żadnych przyczyn uniemożliwiających mu złożenie wniosku, o którym mowa w art. 141 § Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ustawowym terminie. Sąd I instancji stwierdził ponadto, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie sposób stwierdzić, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył swe argumenty dotyczące ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej (schorzenia kardiologiczne, neurologiczne i reumatologiczne), dołączył również kolejny urzędowy formularz PPF oraz kopie orzeczeń w innych swoich sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, w których przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie mają przepisy art. 243 § 1 zd. 1 i art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Pierwszy z nich stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z tego przepisu wynika więc, iż nie może być przyznane prawo pomocy w przypadku, gdy postępowanie w sprawie zostało zakończone. Zgodnie natomiast z art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, przy czym skarga jest oczywiście bezzasadna, jeśli bez głębszej analizy prawnej nie ma najmniejszych wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy wskazuje jednoznacznie, iż skarga nie ma szans na uwzględnienie. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie zachodziła zwłaszcza, gdy skarga (także skarga kasacyjna) kwalifikuje się do odrzucenia. W niniejszej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, iż w związku z brakiem wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyrok wydany w niniejszej sprawie w dniu 9 maja 2005 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uprawomocnił się, a ewentualna skarga kasacyjna strony, jako niedopuszczalna podlegałaby odrzuceniu bez merytorycznego rozpatrzenia na podstawie art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z powodu braku zgłoszenia w odpowiednim terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Tym samym przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne i to niezależnie od jej sytuacji materialnej i zdrowotnej, gdyż ewentualne przyznanie prawa pomocy nie wpłynęłoby na możliwość zaskarżenia zapadłego w sprawie orzeczenia z dnia 9 maja 2005 r. Zatem brak jest możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w przypadku, gdy skarżący nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (art. 243 § 1 zd. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.