I SA/Gl 662/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (sprawozdawca), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A1" Sp. z. o. o. w D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że odwołania "A1 sp. z o.o." z [...] 2004 r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] oraz nr [...] , zostały wniesione z uchybieniem terminu, określonym w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 ze zm.) W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że od przedmiotowych decyzji w dniu [...] r. strona skarżąca wniosła odwołania. Tymczasem z druku zwrotnego "Potwierdzenia odbioru" wynika, że decyzje organu pierwszej instancji zostały doręczone Spółce [...] 2004 r., a więc odwołania zostały wniesione po upływie ustawowego terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zarzuciła przy tym naruszenie: - konstytucyjnej zasady prawa do sądu i obrony, poprzez uznanie wniesienia odwołań od decyzji wymiarowych z uchybieniem terminu i nie rozpatrzenie odwołań pod względem merytorycznym, co pozbawiło skarżącą prawa do obrony, - art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie podjęcie w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności okoliczności doręczenia decyzji skarżącej oraz daty ich doręczenia, - art. 133, art. 145 § 1 art. 151 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że decyzje zostały doręczone stronie 26 listopada 2004 r. w siedzibie spółki, w sytuacji gdy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje data odbioru pisma przez inny podmiot gospodarczy tj. kancelarię "B.", - art. 223 § 2 pkt 1. ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez przyjęcie, że skarżąca uchybiła ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania liczonemu od daty doręczenia decyzji stronie tj. od dnia [...] 2004 r. w siedzibie spółki, przez osobę upoważnioną. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że Spółka "A1" sp. z o.o., została utworzona poprzez wydzielenie jej ze struktur "A" w 1999 r. Siedziba Spółki znajduje się w odrębnym, niezależnym budynku położonym na rozległym terenie należącym do dawnej "A" S.A., obecnie "C S.A". a poprzednio "B") i wydzielonych spółek. Teren ten ograniczony jest ogrodzeniem i bramą wjazdową. Wszystkie podmioty, mające siedzibę na tym terenie, mają adres pocztowy D., Aleja [...], co nie oznacza, że siedziba tychże odrębnych osób prawnych, do których należy skarżąca, mieści się w Kancelarii Ogólnej "B" a obecnie "C" Strony, ze względu na odległość siedziby skarżącej od bramy głównej, na podstawie umowy nr [...] z [...] 2001 r. porozumiały się, że "A" będzie pośredniczyć w odbiorze poczty dla skarżącej. Tak więc Kancelaria Ogólna "B" na zasadzie porozumienia, jedynie pośredniczy w odbiorze pism dla strony pomiędzy bramą dawnej "A" a siedzibą skarżącej. Skarżąca Spółka podkreśliła, iż organ bezpodstawnie stwierdził, że odbioru przesyłki pocztowej dokonała osoba upoważniona do odbioru poczty, mimo, że skarżąca nie złożyła stosownego upoważnienia dla R. C., pracownika "B" Następnie skarżąca powołując się na treść 133, art. 145 i art. 151 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdziła, iż datą doręczenia decyzji jest data, doręczenia decyzji w siedzibie skarżącej Spółki, a nie w siedzibie innego podmiotu, który nie jest stroną postępowania. Datą wpływu decyzji do siedziby Spółki jest dzień [...] 2004 r., co potwierdzone zostało prezentatą wpływu. Zatem według Spółki, termin do wniesienia odwołania mijał [...] 2004 r., i termin ten został zachowany. Ponadto Spółka wskazała, iż zgodnie z ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe, a w szczególności z treścią art. 3 pkt 5 w związku z art. 26 ust. 2 pkt 5 doręczenie, wydanie przesyłki adresatowi, który jest osobą prawną, następuje pod wskazanym na przesyłce adresie, w siedzibie strony, przy czym przesyłka może być wydana do rąk osoby uprawnionej do odbioru przesyłek ze skutkiem doręczenia. Jak wynika z praktyki stosowanej przez Polską Pocztę, upoważnienie do odbioru przesyłek winno mieć formę pisemną i winno być złożone w urzędzie pocztowym właściwym dla odbiorcy przesyłek. Na zakończenie skargi Spółka powoła się na wykładnię prawa i stanowisko doktryny, z którego wynika, że odbioru przesyłek może dokonać jedynie osoba upoważniona do odbioru przesyłek, którą może być członek organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu, ustanowiony pełnomocnik procesowy lub pełnomocnik do doręczeń, pracownik podmiotu dysponujący pełnomocnictwem do odbioru korespondencji osoby prawnej. Zdaniem skarżącej, żadna z wyżej wymienionych osób nie dokonała [...] 2004 r. odbioru decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, nie dokonano także ich doręczenia w siedzibie skarżącej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Powołując się na treść art. 223 § 1 i 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazał, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego, za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, czyli warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie określonego w ustawie terminu, liczonego w sposób unormowany przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. O prawie wynikającym z tego przepisu Spółka została pouczona w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Organ pierwszej instancji przesłał decyzję na adres siedziby Spółki z o.o. "A1", mieszczącej się w D. przy Alei [...], wskazany w aktach rejestrowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, sporządzonego na sformalizowanym druku, służącym do pokwitowania doręczeń pism na zasadach określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, wynika że odbiór przesyłki zarejestrowanej pod numerem [...] pokwitowała [...] 2004r. R. C., co zostało potwierdzone datownikiem i własnoręcznym podpisem złożonym na pieczątce: ""B" S.A. Kancelaria Ogólna Filia w D.- R. C.". Następnie organ odwoławczy wskazał na umowę nr [...] z dnia [...] 2001r. zawartą pomiędzy "A" S.A. a "A1"Spółka z o.o. w D.o świadczenie usług pocztowych przez Kancelarię Ogólną na rzecz skarżącej Spółki. Mocą tej umowy R.C. - osoba podpisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowych decyzji - została wyznaczona do realizacji umowy o świadczenie usług pocztowych. Zakres przedmiotowy umowy, zgodnie z treścią § 1 ust. 2 określony został jako "kompleksowa obsługa pocztowa" obejmująca: wysyłkę poleconych i zwykłych listów Zleceniodawcy, rejestrację listów Zleceniodawcy, odbiór i doręczanie poczty Zleceniodawcy, odbiór przesyłek dla Zleceniodawcy z Urzędu Pocztowego, oraz rejestrację faktur Zleceniodawcy dla Zleceniobiorcy. Ze strony Zleceniobiorcy do realizacji umowy, wyznaczona została R. C. - Kierownik Zespołu, zatem osoba ta, na mocy dwustronnie uzgodnionych warunków o świadczenie usług pocztowych - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - uprawniona była do odbioru przesyłek adresowanych na "A1", co też cały czas czyniła i czyni do chwili obecnej. Ponadto, w piśmie z [...] 2004 r. skierowanym do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K., Spółka "B" potwierdziła, że do odbioru poczty dla "A1" Spółka z o.o. w D., Al. [...] upoważnieni są pracownicy Kancelarii Ogólnej - Filia w ., w tym spośród pięciu osób tam wymienionych z imienia i nazwiska, wskazana jest R. C., tj. osoba, która pokwitowała przesyłkę rejestrowaną Nr [...] zaadresowaną na stronę skarżącą. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż "A" - będąca jedynym udziałowcem "A1" Spółki z o.o. - jako samodzielny podmiot już nie istnieje, to jednak świadczenie usług pocztowych na rzecz firmy skarżącej było i nadal jest, kontynuowane przez kolejnych następców prawnych, tj. "D" S.A. z/s w K., ul. [...], a następnie - po zmianie nazwy - przez "B" S.A., w których to Spółkach "A" stanowiła już tylko jeden z wchodzących w ich skład oddziałów. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia daty odbioru przez skarżącą na podstawie dziennika podawczego, oraz prezentaty z uwidocznioną datą wpływu decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w sytuacji, gdy dla celów dowodowych w zakresie doręczeń obowiązuje dokument urzędowy w postaci zwrotnego "Potwierdzenia odbioru" organ odwoławczy dysponował takim potwierdzeniem z czytelną datą i identyfikacją osoby potwierdzającej odbiór, oraz umową nr [...] z [...] 2001r., z której wynikało umocowanie do działania R. C. w zakresie świadczenia usług pocztowych na rzecz skarżącej oraz pismem "B" S.A. nie zachodziła potrzeba dokonywania ustaleń na podstawie dowodów wewnętrznych podatnika. Tym bardziej, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej w toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji figurowała również odręczna adnotacja oznaczona czytelnie skrótem: "Pełn. 8/01", zatem organ podatkowy nie miał wątpliwości, iż umocowanie R. C. Kancelaria Ogólna "B" w D. do doręczeń jest skuteczne i jest honorowane przez Urząd Pocztowy. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się ze stroną skarżącą, że dla określenia terminów procesowych, organ podatkowy, z powodów leżących po stronie podatnika, musi każdorazowo uruchamiać postępowanie wyjaśniające, celem zweryfikowania uwidocznionej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty doręczenia decyzji z wewnętrznymi dowodami podatnika, tj. prezentatą wpływu i zapisem w książce podawczej, które z przyczyn obiektywnych mogą być inne niż data otrzymania pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa "Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ podatkowy, w ocenie materiału dowodowego, nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Zasada swobodnej oceny dowodów tylko wtedy będzie mogła mieć sens, jeśli organ podatkowy zgromadzi w sposób zgodny z przepisami prawa formalnego wszystkie dowody niezbędne do ustalenia prawdy obiektywnej. Ocena uwzględniająca tylko część zgromadzonego materiału dowodowego, lub oparta na wadliwie zgromadzonym niepełnym materiale dowodowym narusza art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa i daje stronie podstawę do skutecznego jej podważenia. (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Stefan Babiarz, Bogusław Dauter i in. "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest wyjaśnienie, kto w dniu [...] 2004 r. był upoważniony, zgodnie z ustawą Prawo pocztowe do odbierania przesyłek pocztowych skierowanych do skarżącej Spółki. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dla określenia terminów procesowych, organ podatkowy nie musi każdorazowo uruchamiać postępowania wyjaśniającego, celem zweryfikowania daty doręczenia decyzji wynikającej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, z wewnętrznymi dowodami podatnika. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie tylko takimi dowodami wewnętrznymi organy podatkowe się posłużyły. Nie można uznać, że wystarczającymi dowodami potwierdzającymi prawidłowość doręczenia przesyłki jest umowa nr [...] z [...] 2001 r., upoważniająca "B" do świadczenia usług pocztowych na rzecz skarżącej oraz pismo "B". Nie wyjaśniono także następstwa prawnego dla obecnego właściciela "A" Firmy "C", do kontynuowania umowy nr [...] z [...] 2001 r. Celem ustalenia, kto w dniu [...] 2004 r. był uprawniony do odbioru korespondencji organy podatkowe winny zwrócić się do właściwego Urzędu Pocztowego. Dopiero uzyskanie tego dowodu pozwoli organom podatkowym na właściwą ocenę stanu faktycznego. W sumie zatem stwierdzić należy, iż organy podatkowe rozstrzygające w rozpatrywanej sprawie naruszyły prawo procesowe w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co prowadzić musiało do uznania zaskarżonej decyzji za wadliwą. W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy uwzględni wyżej zaprezentowaną ocenę Sądu. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.