III SA/Wa 2259/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na prowadzoną egzekucję za nieuzasadnione oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r., nr [...]Prezydent Miasta R. wypowiadając się w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne – na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), dalej powoływanej jako : u.p.e.a. - uznał zgłoszone przez skarżącą zarzuty za nieuzasadnione. Przedmiotowe zarzuty odnosiły się do postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Prezydenta Miasta R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2003 r., nr [...]wystawionego przez Prezydenta Miasta R. i dotyczącego należności z tytułu opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania w 2001 r. samochodu marki Nissan Primera Nr rej [...]. Zarzuty dotyczyły w szczególności: 1) przedawnienia obowiązku; 2) braku wymagalności obowiązku z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt P. 6/02 (Dz. U. Nr 214, poz. 1816) uznał przepisy dotyczące trybu wprowadzania ustalenia sposobu pobierania opłat za parkowanie za sprzeczne z Konstytucją; 3) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z uwagi na to, iż "prawdopodobnie należność została uregulowana". W uzasadnieniu postanowienia o którym mowa powyżej Prezydent Miasta R. wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) – dalej powoływanej jako u.d.p., w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat, a także § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie samochodów osobowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) – dalej powoływanego jako : rozporządzenie Rady Ministrów, orzekł, że przepisy te tracą moc z dniem 30 listopada 2003r. Wskazał także, że orzeczenie to rodzi skutki tylko na przyszłość. W świetle powyższego pobieranie opłat do tej daty było prawidłowe, a stanowisko zobowiązanej, iż "pozbawione jest racji prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o te akty, które przez Trybunał Konstytucyjny uznane zostały za sprzeczne z Konstytucją" nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do ostatniego z zarzutów przedstawionych przez skarżącą organ wskazał, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego nie znaleziono dowodu potwierdzającego uregulowanie należności. Sama zobowiązana nie przedstawiła dowodu wpłaty, podniosła jedynie, iż "prawdopodobnie uregulowała należność". Organ wyjaśnił ponadto, iż nie uznał argumentu zobowiązanej, iż nie może ona ponosić odpowiedzialności ponieważ nie była kierowcą i właścicielem pojazdu. Jak ustalił - pojazd o nr rej. [...] w okresie parkowania zarejestrowany był na zobowiązaną. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta R., podzielając pogląd organu I instancji, iż pobieranie opłaty za parkowanie do dnia [...] listopada 2003 r. było w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnione. SKO podkreśliło, iż skarżąca wielokrotnie parkowała w strefie płatnego parkowania w okresie od 01.06.2001 r. do 17.12.2001 r. pojazd o nr rej [...] bez uiszczenia stosownej opłaty, w związku z czym na wszczęte wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie miał wpływu. Podniosło, iż wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia, a zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż obowiązek jest przedawniony. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż opłatę parkingową wnosi się za parkowanie pojazdu bez względu na osobę kierującą pojazdem, zaś pobierający opłatę kontroler, organ egzekucyjny nie ustala tożsamości kierowcy lecz właściciela pojazdu. W skardze wniesionej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości zarzucając mu "naruszenie obowiązujących przepisów prawnych wobec braku wymagalności obowiązku z uwagi na uznanie przepisów dotyczących pobierania opłat za parkowanie za sprzeczne z ustawą zasadniczą". W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jej zdaniem wierzyciel nie posiada żadnych podstaw prawnych do żądania i egzekwowania przedmiotowych należności. Wobec faktu uznania niekonstytucyjności przepisów prawnych w tym zakresie, wszczęcie i kontytnuuowanie egzekucji należy uznać za naruszenie podstawowych praw obywatelskich. Skarżąca podkreśliła, iż nie domaga się zwrotu zapłaconej kwoty, neguje jedynie możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej powoływanej jako u.p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy na wstępie dokonać ogólnej analizy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r., na którego skutki powołuje się strona. Co do względów jakie przesądziły o podjętym rozstrzygnięciu wypowiedział się w treści uzasadnienia sam Trybunał, który nie zanegował możliwości wprowadzenia opłat pobieranych za parkowanie na drogach publicznych jako świadczenia o cechach zarówno cywilnoprawnej ceny za usługę jak i daniny publicznej związanej z charakterem dróg, których dotyczyła. Przedmiot tych opłat jest określony i dotyczy możliwości parkowania na drogach publicznych na ustalonych obszarach. Analiza omawianego wyroku wskazuje, iż za stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanych przepisów przesądziły względy natury formalnoprawnej – tzn. nie samo wprowadzenie przedmiotowych opłat, ale sposób w jaki je wprowadzono, a więc z naruszeniem wskazanych w treści wyroku przepisów art. 217, art. 7, art. 92 ust. 1 i art. 94 Konstytucji RP. W wyroku, zgodnie z dyspozycją art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, Trybunał przesądził ponadto o opóźnieniu czasowym utraty mocy przez zakwestionowane przepisy, a w punkcie III sentencji wyroku orzekł, iż opłaty pobrane na podstawie zakwestionowanych przepisów nie podlegają zwrotowi. W treści uzasadnienia wskazał na powody, które przemawiały za rozciągnięciem skutków prawnych orzeczenia jedynie na przyszłość. Wymienił wśród nich specyfikę opłat za parkowanie, prawdopodobne problemy z określeniem jej elementów cenowych i daniowych, z których tylko część mogłaby być zwrócona. Trybunał wskazał także na problemy dowodowe jakie mogłyby rodzić się przy rozpatrywaniu żądań zwrotu opłat i niejednakową sytuację prawną podmiotów, które mogłyby ubiegać się o zwrot. Za takim ukształtowaniem skutków prawnych wyroku przemawiał również fakt, że to względy formalne, a nie merytorycznie przesądziły o wydanym rozstrzygnięciu. Przesadzając o skutkach wyroku Trybunał miał na uwadze również porządek prawny, jaki powstaje po ich zaistnieniu, tak aby ochrona konstytucyjności przepisów nie była jedynie "sztuką dla sztuki" i nie prowadziła do bardziej szkodliwych również z konstytucyjnego punktu widzenia efektów. Z tych względów Trybunał doszedł do wniosku, iż zasadne jest zminimalizowanie oddziaływania wydanego wyroku na już ukształtowane stosunki prawne. Sąd zważył, iż tak przyjęte stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przesądziło również o sytuacji skarżącej. Skoro na podstawie przepisów, które utraciły moc dopiero 30 listopada 2003r. strona była zobowiązana do uiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w roku 2001 to orzeczenie to nie mogło mieć wpływu na treść zobowiązania skarżącej, a zgodnie z zawartymi w nim postanowieniami wywierało skutki jedynie na przyszłość i nie odnosiło się do stosunku prawnego już istniejącego. Stosunek prawny, w którym Prezydent Miasta R. mógł domagać się od zobowiązanej uiszczenia opłaty, włącznie z wszczęciem postępowania egzekucyjnego powstał daleko przed wydaniem orzeczenia Trybunału, jak i utratą mocy obowiązującej przez wskazane w nim przepisy. Przypomnieć przy tym należy, iż Trybunał Konstytucyjny nie zanegował konstytucyjności samej opłaty za parkowanie jako świadczenia pobieranego z tytułu korzystania z dróg publicznych. Nie można wiec w tym przypadku posługiwać się argumentem, iż była to opłata wprowadzona nienależnie, a jej cele naruszały porządek konstytucyjny. W 2001 r. zakwestionowane przepisy obowiązywały, a skarżąca świadoma tego obowiązku należną opłatę powininna była uiścić. Wobec jej nieuiszczenia strona znalazła się w tej grupie użytkowników dróg publicznych wobec której zarządca stref płatnego parkowania – w tym wypadku Prezydent Miasta R. - podjął kroki mające na celu wyegzekwowanie należności. Kierując się wywodami Trybunału Konstytucyjnego należy wskazać, iż przyjęcie, że skutki omawianego wyroku powodują wygaśnięcie dochodzonych zobowiązań stawiałoby w uprzywilejowanej sytuacji osoby, które pomimo wezwań kierowanych na podstawie obowiązujących przepisów opłaty nie uiściły - w stosunku do osób, które to uczyniły – a sytuacja taka byłaby zdaniem Sądu niedopuszczalna. Dodatkowo wskazać należy, iż na podstawie art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Zgodnie z przepisami ustawy w tytule wykonawczym należy wskazać zobowiązanego (art. 27 u.p.e.a.). W przypadku nieuiszczenia opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania należało przyjąć – jak uczyniły to organy administracyjne – że zobowiązanym jest właściciel pojazdu. Jeżeli jednak kwestionuje on zasadność nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie, to powinien wskazać osobę, która kierowała pojazdem (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Po 876/97, niepubl.). W świetle powyższego argumentacja skarżącej – stwierdzającej, że nie jest w stanie po upływie tak długiego okresu czasu ustalić, kto w danym dniu prowadził zarejestrowany na nią pojazd – nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca w uzasadnieniu skargi powołuje się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2059/03. Należy jednak zważyć, że wyrok ten zapadł w innej sprawie i dotyczył decyzji wydanych na podstawie zakwestiowanego przez Trybunał Konstytucyjny § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. (I instancja) oraz art. 13 ust. 2a) u.d.p. (II instancja). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji