II SA/Gl 11/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik Rafał Wolnik Protokolant st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 r. sprawy ze skargi B. C. i G. C. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych o d d a l a s k a r g ę Pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. G. o wyjaśnienie legalności istnienia wodociągu magistralnego przechodzącego przez działkę B. i G. małżonków C. przy ul. [...] w D.G. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. G. decyzją nr [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 § 1 kpa postępowanie to umorzył. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, powołując się na dokumenty przedłożone przez G. Przedsiębiorstwo Wodociągów w K., że nie mógł ustalić legalności istnienia przedmiotowego rurociągu na działce małżonków C. nr [...]. Nadto podał powołując się na pismo Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu Miejskiego w D.G. z dnia [...] r., że objęty postępowaniem rurociąg magistralny [...] został zinwentaryzowany geodezyjnie w [...] r. przez firmę geodezyjną A w ramach wykonywania mapy dla celów projektowych. W odwołaniu od tej decyzji B. i G. małżonkowie C. zarzucili, iż organ I instancji powołał się w niej na "bliżej nie określone pisma i decyzje" nieistotne dla sprawy. Wobec braku dokumentów potwierdzających legalność wybudowania wodociągu należało ich zdaniem przyjąć, że jest on budowlą nielegalną. Dlatego też należało doprowadzić do legalizacji tego obiektu budowlanego a nie umarzać postępowania. Przede wszystkim należało nakazać właścicielowi wodociągu uzupełnić dokumentację architektoniczno-geodezyjną. Zwrócili też uwagę na przewlekłość toczącego się w tej sprawie postępowania podważającego zaufanie do organów Państwa. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 kpa utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przyznał organ odwoławczy rację małż. C., że brak dokumentów potwierdzających legalność budowy nie przesądza automatycznie o jej legalizacji. Zdaniem organu II instancji postępowanie zostało umorzone gdyż nie udowodniono popełnienia samowoli budowlanej przy budowie rurociągu. Za przyjęciem samowoli nie może przesądzać przy tym brak dokumentów przesądzających o legalności budowy, czego żądają odwołujący się. Zarówno poprzednio jak i obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują sankcji za brak dokumentów budowy. Podkreślił też organ odwoławczy, że wybudowanie magistrali wodociągowej wymagało zezwolenia na wejście na teren cudzej nieruchomości. Zezwolenie takie wydawane było wyłącznie w oparciu o pozwolenie na budowę, co pozwala założyć, że inwestor takim pozwoleniem dysponował. W skardze do sądu, w której B. i G. małżonkowie C. wnieśli o uchylenie omówionej wyżej decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i o zasądzenie kosztów postępowania oraz w odpowiedzi na skargę podtrzymano w ogólnym zarysie argumentację prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. Skarżący dodatkowo podnieśli, iż gdy w [...] r. kupowali objętą postępowaniem działkę to nie byli świadomi, że przebiega po niej rurociąg ograniczający, czy też wprost uniemożliwiający, jej dalszą zabudowę. Według ówczesnej dokumentacji geodezyjnej rurociąg ten nie był zinwentaryzowany. O istnieniu rurociągu dowiedzieli się dopiero w trakcie prowadzonych robót budowlanych. Rurociąg został ich zdaniem wybudowany samowolnie i z naruszeniem ich własności. Właściciel rurociągu nie dopełnił ciążących na nim obowiązków zgromadzenia i posiadania pełnej dokumentacji tego obiektu budowlanego. Świadczy to zdaniem skarżących o tym, że został on wybudowany samowolnie. Zwrócili zwłaszcza uwagę na brak pozwolenia na budowę oraz na brak decyzji zezwalającej na wejście na teren cudzej nieruchomości. Zaakcentowali, że sporny rurociąg uniemożliwia korzystanie z przysługującego im prawa własności do działki. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący dla uzasadnienia swojego stanowiska powołali się dodatkowo na dołączoną do tego pisma opinię biegłego sporządzoną na użytek postępowania karnego. Zainteresowane G. Przedsiębiorstwo Wodociągów w K. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy i skargi ma ocena ustaleń organów obu instancji co do legalności wybudowania objętego postępowaniem rurociągu (wodociągu). Biorąc pod uwagę treść zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego, dokumentów opisanych bliżej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, za mieszczące się w dopuszczalnych granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) należy uznać zdaniem Sądu ustalenie, które legło u podstaw decyzji organów obu instancji, iż nie można stwierdzić, że sporny wodociąg magistralny został wybudowany w [...] r. bez wymaganego przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1929 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu działki (Dz.U. Nr 34 z 1939 r. poz. 216 ze zm.) pozwolenia. Wbrew stanowisku skarżących zasadne jest w tym względzie twierdzenie organu odwoławczego, iż o samowoli budowlanej nie przesądza sama przez się okoliczność, że właściciel wodociągu nie może okazać się przedmiotowym pozwoleniem. Kwestia ta musi być bowiem oceniana w całokształcie okoliczności sprawy. Przede wszystkim należy mieć na uwadze znaczny upływ czasu od wybudowania wodociągu, który niewątpliwie utrudnia ustalenie, w oparciu chociażby o zbiory archiwalne, że rzeczywiście takie pozwolenie nie zostało wydane. Biorąc pod uwagę zakres i znaczenie tej inwestycji, wynikające nie tylko z jej parametrów technicznych ale i z pozycji ustrojowej organów, które zajmowały się kwestią przygotowania jego budowy, należy wyprowadzić zdaniem Sądu wniosek, że była to inwestycja dla objętego nią obszaru powszechnie znana. Nie zostało zaś wykazane, a nawet podniesione aby zrealizowaniu tej inwestycji sprzeciwiali się właściciele nieruchomości po których wodociąg ten przebiega, chociaż niewątpliwie stanowił on poważne ograniczenie ich prawa własności. Może to przemawiać zdaniem Sądu za stanowiskiem organów orzekających, iż nieuzasadnione byłoby w takich okolicznościach przyjęcie, że wodociąg został wybudowany w ramach samowoli budowlanej tj. bez pozwolenia na budowę (najprawdopodobniej samowola taka spotkałaby się bowiem ze sprzeciwem niezadowolonych właścicieli działek już na etapie realizacji inwestycji – czego w toku niniejszego postępowania nie wykazano a nawet nie zgłoszono). Tylko zaś przy takim ustaleniu zasadne byłoby prowadzenie postępowania w przedmiocie jego legalizacji (w oparciu o przepisy prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym z 1994 r.), czego domagają się skarżący. Dla prowadzenia postępowania w trybie art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) niezbędne jest bowiem pozytywne ustalenie, że obiekt budowlany lub jego część został wybudowany niezgodnie z przepisami, tj. w odniesieniu do niniejszej sprawy, bez pozwolenia na budowę. Takiego zaś ustalenia, jak już wyżej stwierdzono, organy orzekające nie dokonały. W tej kwestii nie może mieć też decydującego znaczenia okoliczność, że właściciel wodociągu nie okazał również decyzji o pozwoleniu na wejście na teren działki skarżących, celem zrealizowania wodociągu. Nawet gdyby taka decyzja nie była w ogóle wydana, to nie przesądza to jeszcze o tym, iż nie zostało wydane pozwolenie na budowę wodociągu. Nadto do dysponowania terenem mogło dojść za zgodą właścicieli działki i wówczas wydanie w tym przedmiocie decyzji nie było wymagane. Wobec braku ustaleń co do wykonania wodociągu bez pozwolenia umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego i prowadzonego w przedmiocie legalności przedmiotowego wodociągu, znajdowało zdaniem Sądu uzasadnienie w treści art. 105 § 1 kpa, w sytuacji gdy nie zostały stwierdzone okoliczności wymagające przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego, z urzędu, postępowania opartego na treści przepisów Rozdziału 6 prawa budowlanego z 1994 r. W szczególności nie został wykazany nieodpowiedni stan techniczny wodociągu (zobacz w tym względzie opinie biegłego – karty [...] akt sądowych). Sporny wodociąg został zinwentaryzowany geodezyjnie również na odcinku działki skarżących i działek przyległych (zobacz m. in. mapy – karta [...] i [...] akt sądowych). Tym samym, w zakresie interesu skarżących, sprawa została zdaniem Sądu dostatecznie wyjaśniona. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma bowiem znaczenia czyim kosztem inwentaryzacja ta nastąpiła i że nastąpiła ona z bardzo dużym opóźnieniem. Poza przedmiotem postępowania administracyjnego pozostaje też kwestia ewentualnych roszczeń odszkodowawczych związanych z istnieniem spornego wodociągu na działce skarżących, czy też związanych z zaniedbaniem jego inwentaryzacji geodezyjnej bezpośrednio po jego wykonaniu. Nie była też przedmiotem zaskarżenia bezczynność organów administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SW