I SA/Sz 361/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005r. sprawy ze skargi "P" Spółki z o.o. na decyzję D. Z. R. A. R. M. R. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej oraz uzupełniającej płatności do gruntów rolnych na rok 2004 o d d a l a skargę Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 12 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego /tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98,poz. 1071 ze zm./ oraz na podstawie art. 3 ust.2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych /Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm./, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...]. odmawiającą "P" Rolno-Handlowa Spółka z o.o. przyznania płatności na rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniających Płatności Obszarowych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 15 czerwca 2004r. do Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Rolno-Handlowej Spółki z o.o. "P" o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Kierownika Biura Powiatu stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia warunku określonego w art. 2, ust. 1 ustawy o płatnościach, tzn. nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Na podstawie powyższych ustaleń w dniu 23 września 2004 roku Kierownik Biura Powiatu ARIMR wydał decyzję odmawiającą Spółce "P" przyznania płatności do gruntów rolnych powierzonych w zarząd skarżącemu. Z analizy dokumentów dostarczonych do BP przez skarżącego (Spółkę P) wynika, że wykonuje on jedynie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego zarząd nieruchomościami będącymi przedmiotem wniosku. Organ I Instancji uznał, że skarżący nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie przysługuje mu prawo do płatności z uwagi na nie spełnianie warunku określonego w przepisie art.2 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. W dniu 8 października 2004 roku Spółka "P" złożyła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego zarzucając wydanej decyzji naruszenie prawa materialnego. tj. art. 2 ust 1 ustawy o płatnościach. Dodatkowo swoje odwołanie Spółka P. uzasadniła tym, że wniosek złożono w sposób prawidłowy, a skarżący jest posiadaczem gospodarstwa tyle, że posiadaczem zależnym. Ponadto Spółka czyni nakłady na przedmiotowe gospodarstwo utrzymując je własnym staraniem i na własny koszt. Organ odwoławczy odmawiając uchylenie decyzji organu I instancji stwierdził, że zarządca co do zasady jest osobą władającą nieruchomością w imieniu dłużnika, przy czym obciąża go obowiązek wyliczenia się z dochodów i kosztów, uzyskanych i poniesionych w związku z wykonywaniem zarządu. Bezspornie zatem, zarządca jest jedynie podmiotem uprawnionym z mocy ustawy do działania w stosunku do przedmiotu zarządu ale w imieniu dłużnika działając jak przyjmujący zlecenie. Skutkiem powyższego do zarządcy należy stosować przepisy dotyczące dzierżyciela, który włada nieruchomością za kogo innego, a więc nie jest posiadaczem. Skarżący jako zarządca może uzyskać płatności na swój rachunek jednakże jak wynika z przepisu art.934 k.p.c. komornik powinien na wniosek zarządcy wezwać wskazane przez skarżącego osoby - w tym Agencję Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa - do zapłaty wszelkich świadczeń obecnych jak i przyszłych, które stanowią dochód z nieruchomości bezpośrednio do rąk zarządcy. Dopiero na tej podstawie skarżący uzyska płatność zgodnie z wnioskiem. Organ II Instancji uznał, iż organ I Instancji wydał decyzję merytorycznie prawidłową i zgodną z prawem. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 z późniejszymi zmianami) warunkiem udzielenia producentowi rolnemu płatności jest spełnienie przez niego szeregu wymogów: 1. posiadanie gospodarstwa rolnego, 2. posiadanie działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, 3. utrzymywanie działek rolnych w dobrej kulturze rolnej, 4. suma powierzchni działek rolnych utrzymana w dobrej kulturze rolnej nie może być mniejsza niż 1 ha, W związku z tym, że "P" sp. z o.o. nie spełnia warunku posiadania gospodarstwa rolnego a jedynie objęła zarząd nad takim gospodarstwem orzeczono o odmowie przyznania płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka z o.o. "P" domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji wyjaśniła, że stan faktyczny sprawy niniejszej ustalony w toku postępowania administracyjnego nie jest między stronami sporny. Spór dotyczy oceny tegoż stanu w świetle treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Wniosek Spółki o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2004 został załatwiony odmownie przez organ pierwszej instancji z powołaniem się na argument, jakoby Skarżąca nie była posiadaczem - w rozumieniu ww. przepisu - gospodarstwa rolnego położonego w [...], gmina [...], stanowiącego nieruchomość złożoną z działek o numerach geodezyjnych [...] , o łącznej powierzchni 337,6146 ha, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze KW [...]. Odwołanie Skarżącego nie zostało uwzględnione przez organ drugiej instancji, który w całej rozciągłości uznał za zasadne stanowisko zaprezentowane przez organ instancji pierwszej, jakoby Skarżący był jedynie dzierżycielem gospodarstwa. Skarżący z takim stanowiskiem organów administracji nie może się zgodzić, a to z następujących względów. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, przedmiotowe płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Powyższa ustawa przede wszystkim nie definiuje pojęcia "posiadacza gospodarstwa rolnego" w związku z czym - na zasadzie wykładni systemowej zewnętrznej - odwołać należy się w tej mierze do pojęcia "posiadacza" definiowanego w tytule IV księgi drugiej polskiego Kodeksu cywilnego. W myśl art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym jest osoba władająca rzeczą jak właściciel, zaś posiadaczem zależnym jest osoba władająca rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub podmiot mający inne prawo z którym wiąże się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Według stanowiska wyrażonego w skardze, skarżąca jest posiadaczem zależnym przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Stanowi ono co prawda własność spółki pod firmą "S" Rolno-Handlowa Spółka z o.o. ale spółka ta nigdy nie prowadziła i nie prowadzi na nim jakiejkolwiek działalności, w szczególności działalności rolniczej. Skarżąca prowadzi przeciwko spółce "S" postępowanie egzekucyjne skierowane właśnie do przedmiotowego gospodarstwa rolnego, stanowiącego jedyny składnik majątku tej spółki. W toku tego postępowania przedmiotowe gospodarstwo zostało zajęta i przekazane w zarząd Skarżącej celem utrzymywania go w stanie należytej kultury rolnej. Dokonany został też opis i oszacowanie gospodarstwa celem jego sprzedaży z toku licytacji publicznej. Podkreślić należy, że Skarżąca ma zamiar przejęcia gospodarstwa na własność w toku egzekucji, gdyż brak jest możliwości zaspokojenia się z innego majątku spółki "S". Brak jest też innych wierzycieli spółki "S" którzy mogliby sobie rościć prawa do gospodarstwa. Termin licytacji gospodarstwa został opóźniony jedynie wskutek umyślnego zaskarżania wszelkich czynności komorniczych przez spółkę "S", w tym też czynności oszacowania gospodarstwa. Skarżąca jest więc - w ramach definicji z art. 336 Kodeksu cywilnego podmiotem mającym inne prawo z którym wiąże się określone władztwo nad cudzą rzeczą. W skardze podkreślono, że skarżąca począwszy od wiosny 2004r. czyni jako jedyny podmiot nakłady na przedmiotowe gospodarstwo utrzymując je własnym kosztem i we własnym interesie w stanie należytej kultury rolnej oraz zbiera plony z tego gospodarstwa. Skarżący włada więc w istocie przedmiotowym gospodarstwem tak jak jego użytkownik, a już z pewnością tak jak jego dzierżawca, i to we własnym interesie. Chybiony jest więc wniosek organu drugiej instancji, jakoby do Skarżącej należało stosować przepisy odnoszące się do dzierżyciela. Stwierdzić należy bowiem, że faktyczne władztwo skarżącej nad przedmiotowym gospodarstwem wykracza znacznie poza zakres samego tylko jego dzierżenia - Skarżąca nie ogranicza się jedynie do dzierżenia gospodarstwa w . imieniu i dla spółki "S" sp. z o.o. ale włada nim jak posiadacz, tyle że posiadacz zależny, co wynika z faktu, że nabycie własności gospodarstwa przez skarżącą jeszcze nie nastąpiło. Poza tym uwzględnić należy wykładnie funkcjonalną badanego przepisu oraz cel samej ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Płatności będące przedmiotem tej ustawy stanowić mają pomoc dla podmiotów faktycznie gospodarujących na gruntach rolnych, ponoszących nakłady na utrzymanie tych gruntów w należytych stanie, niezależnie od ich statusu własnościowego. Stąd też pojęcie "posiadacza" o którym mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy rozumieć należy możliwie szeroko, tak by objąć nim możliwie liczne stany faktyczne. Celem ustawodawcy było to, by podmioty faktycznie gospodarujące na gruntach rolnych płatności otrzymywały a nie, by płatności tych im odmawiano. Wykładnia winna więc zmierzać do uwzględnienia słusznych interesów skarżącej w możliwym do przyjęcia zakresie pojęcia "posiadacz". Samo bezpośrednie sięgnięcie do definicji tego pojęcia zawartej w Kodeksie cywilnym również winno odbywać się z duża dozą ostrożności - ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie odsyła bowiem do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego, i to ani wprost ani też odpowiednio. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie , a jednocześnie poinformowano Sąd, że Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił postanowienie ustanawiające Spółkę "P" zarządcą spornych nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy odnieść się do kwestii, zdaniem Sądu najistotniejszej, a mianowicie faktu, iż skarżąca Spółka został ustanowiona zarządcą zajętej nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. Rola i zadania zarządcy zostały opisane w art. 935 § 1 kodeku postępowania celnego i w świetle tego przepisu zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomości zarządca może pozywać i być pozwanym. Zarządca jest zatem podmiotem działającym we własnym imieniu, lecz na rzecz dłużnika, a w interesie zarówno wierzyciela jak i dłużnika. Na podstawie art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych /Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz.40 ze zm./, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będące posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej producentem rolnym" przysługują płatności na będącej w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jednym z kluczowych pojęć decydujących o przyznaniu płatności w świetle powołanego przepisu jest słowo "posiadaczem". Posiadaczem jest ten kto włada rzeczą jak właściciel, a więc działa we własnym imieniu i na własną rzecz, jak i ten kto rzeczą włada jak użytkownik, zastawnik najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą cudzą. Zarządcy nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, włada wprawdzie rzeczą oddaną mu jednak wszelkie działania zarządcy czynione są na rzecz dłużnika. Zadaniem zarządcy jest dokonywanie wszelkich czynności, prawnych i faktycznych, niezbędnych z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki, do utrzymania zarządzanej nieruchomości w stanie niepogorszonym. Za takie czynności niewątpliwie można by uznać wystąpienie z wnioskiem o dopłaty. Jednakże jak wynika z akt administracyjnych Spółka "P" wystąpiła o dopłaty we własnym imieniu. W tych okolicznościach stanowisko organów obu instancji odmawiające płatności bezpośrednich należy uznać za zgodne z prawem. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.