I SA/Wr 1328/04

Wojewόdzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA – Halina Betta Sędzia WSA – Ludmiła Jajkiewicz Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mrόz (sprawozdawca) Protokolant: Michał Kazek Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi: A spółka z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2000 – 2002 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że decyzja określona w pkt. I nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 7.215,- (słownie: siedem tysięcy dwieście piętnaście) złotych - tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Przedmiotem postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. Nr [...]uchylająca na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...]. Nr [...]w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2002 i umarzająca postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podał, że pismem z dnia [...]r. A spółka z o. o. zwróciła się do Burmistrza Miasta K. z wnioskiem o zwrot nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2000 - do 1 maja 2002 w kwocie [...]zł. Podatek którego dotyczył wniosek - został zapłacony przez zakład budżetowy B w K. w okresie, gdy korzystał on z gruntów Gminy bez tytułu prawnego. Z dniem [...]Gmina przekazała grunty B w trwały zarząd i zdaniem wnioskodawcy ("A" spółka z o. o.) dopiero od tej pory należny był podatek od nieruchomości. Na bazie majątku B z dniem [...]r. nastąpiło (w trybie art. 6 i art. 23 ustawy z dnia 20.12.996 r o gospodarce komunalnej) przekształcenie B (zakład budżetowy) w A spółka z o. o. Wnioskodawca, uznając się następcą prawnym (sukcesja generalna), i wywodząc nienależność uiszczonego świadczenia, zwrócił się o zwrot zadeklarowanego i zapłaconego w latach 2000- do 1 maja 2002 r. podatku od nieruchomości. Gminny organ podatkowy decyzją z dnia [...]r. odmówił żądaniu wnioskodawcy, uznając, że B - jako zarządca zajmowanych nieruchomości był w tym okresie podatnikiem podatku od nieruchomości (na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), stąd wniosek rozpatrzył negatywnie. "A" spółka z o. o. - wniosła odwołanie do organu II instancji. Po rozpatrzeniu odwołania - Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 OP - uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. Uznało bowiem, że "A" spółka z o. o. - jako następca prawny zlikwidowanego B nie przejęła uprawnień podatkowych swojego poprzednika. Decyzja ta jest obecnie przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze - pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 ze zm..) poprzez jego pominięcie, a przez to nie uznanie sukcesji uniwersalnej na gruncie prawa podatkowego. Odpowiadając na skargę, SKO w W. podtrzymało stanowisko dotyczące następstwa podatkowego oraz wynikających stąd konsekwencji prawnych dla Skarżącej. Organ nie podzielił zarzutów skargi, że sukcesja uniwersalna na podstawie art. 23 ustawy o gospodarce komunalnej obejmuje również sukcesję praw i obowiązków podatkowych. W ocenie SKO, zobowiązania podatkowe mogą powstawać i być przenoszone tylko na podstawie ustaw podatkowych, a posiłkowanie się w tym zakresie ustawami z innych dziedzin prawa jest niedopuszczalne. Z analizy przepisów rozdziału 14 Ordynacji podatkowej (regulującego prawa i obowiązki następców prawnych) wyprowadziło SKO wniosek, że do dnia [...]r. powstanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na bazie zakładu budżetowego nie było przewidziane w katalogu sytuacji powodujących sukcesję praw i obowiązków podatkowych. Dopiero od 1 stycznia 2003 r. ustawodawca w art. 93 b OP poszerzył katalog podmiotów objętych sukcesją praw i obowiązków publicznoprawnych, obejmując sukcesją podatkową również przekształcenia komunalnych zakładów budżetowych. Przepisy te jednak mają charakter materialnoprawny, stąd niedopuszczalne jest ich stosowanie do przekształceń dokonanych przed ich wprowadzeniem. Z taką argumentacją SKO wnioskowało o oddalenie skargi. Skarga została wniesiona do sądu w dniu [...]r. co uzasadnia jej rozpoznanie przez właściwy w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skargę należy uwzględnić z uwagi na naruszenie prawa procesowego. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem materialnym i procesowym. Uchylenie rozstrzygnięcia administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd następuje więc w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza normy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, stąd konieczne było usunięcie jej z obrotu prawnego. Nie odnosząc się merytorycznie do zasadności wniosku o zwrot nadpłaty, Sąd obowiązany był rozważyć zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji pod względem naruszenia norm prawa procesowego. Przypomnieć należy, że organ I instancji po wszczętym na żądanie strony postępowaniu - odmówił merytorycznie stwierdzenia nadpłaty uznając, że wnioskodawca - A" sp. z o. o. nie jest w świetle art. 93 Ordynacji podatkowej następcą prawnym B w K. Natomiast organ II instancji - powołując w uzasadnieniu ten sam przepis prawa materialnego odmówił wnioskodawcy legitymacji procesowej - uchylając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a OP merytoryczne rozstrzygnięcie i umarzając na podstawie art. 208 § 1 OP postępowanie w sprawie. Takie rozstrzygnięcie narusza przepisy postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa polega na uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie w sytuacji, gdy decyzja rozstrzyga o prawach podmiotowych strony (art. 133 OP). Skarga jest bowiem następstwem wydania przez SKO decyzji, w której organ powołał m. in. przepis art. 93 OP i stwierdził, że spółka nie nabyła wynikających z niego praw podatkowych po swoim poprzedniku. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno - prawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia wniosku strony. W sprawie nie wystąpiła żadna z postaci bezprzedmiotowości z art. 208 § 1 OP, istniała bowiem zarówno formalna jak i materialna podstawa rozstrzygania przez organy podatkowe. Legitymacja procesowa spółki z o. o. A wynikała z art. 133 OP, zaś legitymację materialną wywodziła wnioskująca z art. 93 OP i art. 23 ust. 3 ustawy z 20.12.1996 r o gospodarce komunalnej. Spółka z o. o. A - wskazała więc przepisy materialnego prawa podatkowego (art. 93 OP) z których jako strona wywodziła swój interes prawny (art. 133 OP). W przypadku, gdy strona z powołaniem się na przepisy materialnego prawa podatkowego domaga się uznania jej prawa, zaś organ stwierdza, że prawo takie w istocie jej nie przysługuje, gdyż brak jest przesłanek materialnych do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty - to należy odmówić żądaniu strony. Rozstrzyganie o tym, że strona nie może domagać się stwierdzenia nadpłaty uiszczonego przez poprzednika podatku od nieruchomości z uwagi na brak sukcesji podatkowej z art. 93 OP, jest dopuszczalne tylko w orzeczeniu merytorycznym o odmowie stwierdzenia żądanej nadpłaty, a niedopuszczalne w orzeczeniu o umorzeniu postępowania. Bezpodstawnie więc SKO uznało, że w sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości (art. 208 OP) i na tej podstawie z powołaniem się na art. 233 § 1 pkt 2 lit. a OP - uchyliła merytoryczną decyzję organu I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie, odmawiając stronie dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy przez obie instancje (art. 127 OP i art. 78 Konstytucji). Na skutek orzeczenia organu odwoławczego powstała taka sytuacja prawna, że obecnie nie istnieje decyzja rozstrzygająca o prawach podatnika. Niezależnie więc od tego, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO przytoczyło motywy, które jej zdaniem przemawiały za brakiem podstaw do uwzględnienia wniosku, to jednak doprowadzenie do umorzenia postępowania w sprawie, pozbawia A sp. z o. o. jako stronę (art. 133 OP) postępowania o stwierdzenie nadpłaty, uzyskania decyzji przesądzającej o jej prawach podmiotowych. Z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa procesowego (art. 208 § 1 OP), które pozbawiło stronę merytorycznego rozpatrzenia jej żądania przez organ II instancji – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 , zaś w przedmiocie wstrzymania – na podstawie art. 152 powołanej ustawy procesowej.