VII SA/Wa 709/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. Spółka z o.o. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] marca 2005 r. znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych skargę oddala. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r., na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, nakazał Z. J., właścicielowi części nieruchomości przy Pl. [...] w J., wykonanie następujących prac przy kamienicy nr [...] przy Pl. [...] w J.: odbudowa stropu i sklepienia nad dwoma pomieszczeniami piwnic dawnej oficyny zgodnie z częścią projektu budowlanego "Architektura i konstrukcja. Rozszerzony remont budynku gospodarczego przez mgr inż. arch. I. N. w maju 2004 r." w terminie do 31 grudnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny podniósł, iż kamienica przy ul. [...] w J. o metryce XVIII wieku została wpisana do rejestru zabytków województwa pod nr [...]. Poza obrębem budynku frontowego ciągną się pomieszczenia piwniczne, pod kamienną oficyną. Dnia [...] listopada 2003 r. wydana została na rzecz Z. J. decyzja zezwalająca na przeprowadzenie remontu oficyny. W dniu 7 kwietnia 2004 r. inwestor powiadomił o zawaleniu się ścian oficyny w trakcie prac budowlanych. Zezwolono inwestorowi decyzją z dnia [...] maja 2004 r. na odtworzenie oficyny zgodnie z projektem architekta I.N. W trakcie oględzin w dniu 23 września 2004 r. przedstawiciele organów konserwatorskich stwierdzili, iż na skutek zawalenia się oficyny nad dwoma pomieszczeniami z dawnego traktu piwnicznego brak jest stropu i częściowo sklepienia. Pozostawienie tej części budowli stwarza zagrożenie zalania wodą dla pozostałych partii piwnic. Odwołanie od tej decyzji złożyła M.w K. Zdaniem odwołującej Spółki decyzja nie może być zrealizowana, gdyż w części obiektu nad piwnicami (obecnie zawalonej) miał być przeprowadzony remont. W związku z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu organ nadzoru budowlanego wstrzymał prace budowlane i nakazał inwestorowi decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. opracowanie projektu zamiennego. Dnia [...] sierpnia 2004 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nie wiadomo na jakie prace w ostateczności inwestor otrzymał pozwolenie na budowę. Wydana przez organ I instancji decyzja stworzy niekorzystny stan tak dla właścicieli sąsiednich działek, jak i właściciela drugiej części budynku. Minister Kultury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania robót i wyznaczył nowy termin do dnia 31 maja 2005 r., w pozostałej części utrzymując tę decyzję w mocy. Organ odwoławczy podniósł, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że konieczne jest natychmiastowe przystąpienie do robót budowlanych określonych w zaskarżonej decyzji, to jest do wykonania sklepienia oraz stropu nad piwnicami. Odsłonięte w chwili obecnej piwnice narażone są na zalewanie wodą opadową, co może doprowadzić do całkowitego zniszczenia nie tylko zachowanej dotychczas podziemnej części oficyny, ale stwarza zagrożenie dla pozostałych partii piwnic, usytuowanych pod domem frontowym. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, iż wojewódzki konserwator zabytków jest organem działającym niezależnie od organów nadzoru budowlanego, posiadającym właściwość określoną w ustawie o ochronie zabytków. Dla tego organu, przy wydawaniu decyzji w oparciu o art. 49 ust. 1 cytowanej ustawy, konieczne jest ustalenie, czy roboty budowlane są niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem budynku. Ponadto odwołująca Spółka nie wskazała z jakiego powodu wykonanie nakazanych inwestorowi prac budowlanych stworzy dla niej stan niekorzystny. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M.w K., wnosząc o uchylenie obu decyzji, jako niezgodnych z prawem. Zdaniem skarżącej Spółki na obecnym etapie, gdy wstrzymane zostały roboty przez organy nadzoru budowlanego, nie jest możliwe wykonanie jakichkolwiek robót budowlanych na ruinie, bowiem sam obiekt budowlany, w wyniku zawalenia, nie istnieje. Chcąc wybudować obiekt inwestor musi uzyskać pozwolenie na budowę nowego obiektu, odpowiadające zasadom prawa budowlanego. Ponieważ zawalony budynek usytuowany był w granicy z działką skarżącej Spółki, bez jej zgody nie może powstać obiekt tak usytuowany. Projekt I.N. nie może być podstawą nakazu, bowiem dotyczył on rozszerzonego remontu budynku gospodarczego, który nie istnieje. Według skarżącej strony odbudowanie oficyny stworzy niewątpliwie stan niekorzystny dla właścicieli działek sąsiednich. Realizacja projektu I. N. spowoduje, iż na granicy stanowiącej jej własność powstanie obiekt z otworami drzwiowymi i okiennymi. Ponadto inwestor utracił prawo przejazdu przez bramę kamienicy i działkę nr [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, iż odbudowa oficyny nie była przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podkreślenia wymaga, iż kontrolowanymi decyzjami objęty jest nakaz organów konserwatora zabytków dotyczący jedynie odbudowania stropu i sklepienia nad dwoma pomieszczeniami piwnic dawnej oficyny. Słusznie więc w odpowiedzi na skargę Minister Kultury wskazał, iż wbrew twierdzeniom skargi, odbudowa oficyny nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Powołanie się w wydanym nakazie na projekt budowlany opracowany przez mgr inż. arch. I. N. odnosi się tylko do tej części projektu, która dotyczy stropu i sklepienia nad dwoma pomieszczeniami piwnic oficyny. W związku z tym zarzuty skargi tak dotyczące odbudowy oficyny, jak i usytuowania w granicy z działką skarżącej Spółki, brak zgody na taką budowę przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości, nie ma odniesienia do przedmiotu objętego wydanym nakazem. Nie ma również wpływu na ocenę legalności wydanych decyzji okoliczność, iż twa postępowanie w sprawie odbudowy starej oficyny przed organami nadzoru budowlanego. Art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm.) upoważnia wojewódzkiego konserwatora zabytków do nakazania osobie fizycznej, posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku, przeprowadzenia robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Bezsporne jest w sprawie, iż odsłonięte piwnice niszczeją na skutek opadów atmosferycznych. Zabezpieczenie więc piwnic było niezbędne biorąc pod uwagę charakter zabytkowy również pomieszczeń piwnicy. Umknęło uwadze skarżącej Spółki sformułowanie art. 49 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, w świetle którego nakaz nałożony przez konserwatora zabytków nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w przypadkach określonych przepisami prawa budowlanego. Wymogi te musi również spełnić inwestor przy robotach budowlanych objętych nakazem. Ponadto budzi wątpliwość uznanie skarżącej Spółki za stronę postępowania przed organami konserwatora zabytków. Z art. 3 pkt 1 w/w ustawy o ochronie zabytków wynika, że przedmiotem ochrony ustawowej jest m.in. zabytek – nieruchomość lub jego część, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Na organach konserwatora zabytków spoczywa obowiązek zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (art. 4 pkt 2 ustawy). W rozpoznawanej sprawie chodziło o ustalenie, czy z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej zabytek lub jego część winien zostać zabezpieczony przed zniszczeniem. Nakaz, wydany na podstawie art. 49 w/w ustawy, jest decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu administracyjnym, do którego nie stosuje się trybu przewidzianego w art. 106 kpa. Stroną postępowania przed organami konserwatorskimi jest niewątpliwie właściciel nieruchomości lub obiektu objętego nakazem. To prowadzi do ustalenia, ze przy wydawaniu nakazu właściciele sąsiednich nieruchomości nie są stronami postępowania. Osoby takie nie mają interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zabytku, ponieważ postępowanie takie ma na celu jedynie ochronę dóbr kultury. Organy orzekające błędnie przyjęły, iż skarżąca Spółka jest stroną kontrolowanego postępowania. Będzie ona mogła uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym prac budowlanych, prowadzonym na podstawie prawa budowlanego przez właściwe organy. Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.