III SA/Wa 2192/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzycie w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].06.2005r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 23 § 4 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu zażalenia S. K., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...].04.2005r. nr [...] o uznaniu zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta R. wystawił w dniu [...].01.2004r. tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę 62.50 zł, należną za pobyt S. K. w Izbie Wytrzeźwień w 1994r.. Tytuł ten przesłał do realizacji do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. Organ egzekucyjny dokonując czynności egzekucyjnych zajął w dniu [...].03.2005r. kwotę z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym zobowiązanego. Pismem z dnia 31.03.2005r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. S. K. domagał się odstąpienia od egzekucji ze względu na przedawnienie zobowiązania. Powołał się na postanowienie [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...].09.1995r., którym zostało umorzone postępowanie egzekucyjne obejmujące należności za pobyt w Izbie Wytrzeźwień. Poza tym utrzymywał, iż egzekucja prowadzona jest przeciwko osobie niewłaściwej, ponieważ nie przebywał w Izbie Wytrzeźwień. Twierdził, że inna osoba okazała się jego dowodem osobistym. S. K. dowodził, że dowód osobisty został mu skradziony, a następnie wrzucony do skrzynki listowej. Zarzuty przesłane zostały wierzycielowi Prezydentowi Miasta R., celem zajęcia stanowiska w ich zakresie. Postanowieniem z dnia [...].04.2005r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia powołał się na art. 118 kodeksu cywilnego stwierdzając, że należność dochodzona od S. K. ulega przedawnieniu po 10 latach, przy czym bieg przedawnienia przerywa, zgodnie z art. 123 k.c., każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, a po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 2 k.c.). Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], poprzedzone upomnieniem wystawionym przez Izbę Wytrzeźwień z dnia [...].09.1994r., zostało umorzone postanowieniem z dnia [...].09.1995r. nr [...] z powodu nieściągalności należności. Zobowiązany nie posiadał źródła dochodu, ani ruchomości podlegającej zajęciu. Zatem w świetle przepisów kodeksu cywilnego przedawnienie przedmiotowego roszczenia nastąpi w dniu [...].09.2005r.. Odnośnie zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego Prezydent Miasta R. wyjaśnił, iż w Wydziale Spraw Osobowych ustalił, że dowód osobisty o nr [...] wydany został w dniu [...].09.1994r. i jest to dowód, którym do tej pory posługuje się S. K. Natomiast z dokumentów wynika, że S. K. przebywał w Izbie Wytrzeźwień dnia [...].11.1994r., a wśród rzeczy zatrzymanych do depozytu wymieniony jest właśnie ten dowód osobisty. Zwrócił uwagę, że w protokole sporządzonym przez poborcę skarbowego z dnia [...].07.1995r. S. K. zgłosił, iż w sierpniu 1994r. zginął mu dowód i ktoś wylegitymował się jego starym dowodem osobistym. Natomiast w dniu [...].11.2003r. zobowiązany oświadczył, że dowód osobisty odnalazł się w drugiej połowie listopada 1994r.. Wierzyciel podniósł, iż poza tym oświadczeniem brak jest dowodów potwierdzających okresowy brak dowodu osobistego, np. zgłoszenia na Policję lub do Urzędu. W związku z tym w ocenie Prezydenta Miasta R. oświadczenie zobowiązanego wobec poborcy skarbowego wydaje się być niezgodne z prawdą i nie może być uwzględnione, a tym samym nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W zażaleniu zobowiązany powtórzył zarzuty zawarte w piśmie z dnia 31.03.2005r.. Wskazał na braki formalne karty pobytu w Izbie Wytrzeźwień, tj. brak: pieczęci nagłówkowej i numeru, imienia i numeru służbowego funkcjonariusza Policji, imiennej pieczątki i podpisu kierownika Izby Wytrzeźwień, podpisu osoby wychodzącej z Izby. Jego zdaniem podobnymi brakami formalnymi dotknięty jest rachunek za pobyt w Izbie Wytrzeźwień i upomnienie. Zauważył, że uchwała Rady Miejskiej w R. z dnia [...].12.2000r. nie zawiera postanowień w sprawie wierzytelności po zlikwidowanej Izbie Wytrzeźwień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji. Stwierdziło, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu nieściągalności należności nie stanowi przeszkody do ponownego wszczęcia egzekucji, o czym stanowi art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. SKO stanęło na stanowisku, iż zarzuty dotyczące dokumentacji Izby Wytrzeźwień nie mogą być badane w postępowaniu egzekucyjnym i dlatego nie odnosi się do nich. Za niezasadny uznało zarzut bezprawnego dochodzenia należności przez Prezydenta Miasta R. Wyjaśniło, że Izba Wytrzeźwień była gminną jednostką budżetową, a likwidacja jednostki budżetowej oznacza, że jej zobowiązania przejmuje budżet Gminy i dochodzi niezaspokojonych należności. W skardze S. K. zaproponował, aby Sąd rozpatrzył sprawę w zakresie: 1) błędu co do osoby, 2) nieprawidłowości dokumentów takich jak: karta pobytu w Izbie Wytrzeźwień, rachunek za pobyt w Izbie, upomnienie z dnia [...].11.1994r., 3) nieotrzymania przez niego dokumentów wymienionych w pkt 2, 4) przedawnienia roszczenia, 5) braku podstawy prawnej do windykacji należności za pobyt w Izbie Wytrzeźwień, po likwidacji Izby. Skarżący powtórzył większość argumentów podnoszonych w piśmie z dnia 31.03.2005r. oraz w zażaleniu. Utrzymywał, że nigdy nie przebywał w Izbie Wytrzeźwień, a odnotowanie danych osobowych w karcie pobytu w Izbie Wytrzeźwień nastąpiło na podstawie skradzionego dowodu osobistego. Kradzieży dowodu osobistego nie zgłaszał na Policji, ani nie ubiegał się o nowy dowód, ponieważ liczył na odnalezienie się dowodu, a w tym czasie dowód nie był mu potrzebny. Utrzymywał, iż informacje wpisane w karcie pobytu Izby są nieprawdziwe, gdyż nigdy nie był w barze piwnym przy ul. [...] i nawet nie wie, gdzie ten bar się znajduje. Poza tym skarżący dowodził, iż nie pije alkoholu z powodu przebytego wirusowego zapalenia wątroby typu B oraz innych schorzeń, które doprowadziły go do całkowitej niezdolności do pracy (jest rencistą II grupy inwalidzkiej). S. K. twierdził, że nie otrzymał żadnego z trzech dokumentów źródłowych i gdyby to on przebywał w Izbie Wytrzeźwień, z pewnością wręczane mu dokumenty podpisałby i odebrał. Postawił pytanie, dlaczego Izba Wytrzeźwień nie wysłała mu dokumentów pocztą. Podniósł, iż o pobycie w Izbie Wytrzeźwień dowiedział się od poborcy skarbowego dopiero w dniu [...].07.1995r.. Zdaniem skarżącego dziesięcioletni okres przedawnienia należności rozpoczął się z dniem [...].11.1994r. i zakończył z dniem [...].11.2004r.. Według niego Prezydent Miasta R. prowadzi windykację należności bez podstawy prawnej. Poza tym S. K. podniósł, iż SKO nie powiadomiło go o terminie rozprawy, czym pozbawiło go możliwości uczestniczenia w niej. Przedstawił szczegółowo zachowanie pracownika Urzędu, które w jego ocenie było niewłaściwe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].01.2004r. nr [...] na kwotę 62.50 zł, należną za pobyt S. K. w Izbie Wytrzeźwień w 1994r.. W zarzutach skierowanych do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. S. K. domagał się odstąpienia od egzekucji ze względu na przedawnienie zobowiązania oraz błąd co osoby zobowiązanego. Zarówno Prezydent Miasta R., działając jako wierzyciel, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznali zarzuty za nieuzasadnione. Wykazywali, w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, iż do przedawnienia egzekwowanej należności nie doszło oraz że egzekucja prawidłowo jest prowadzona wobec majątku S. K. Wbrew zarzutom skargi zaskarżonemu postanowieniu, podobnie jak poprzedzającemu je postanowieniu Prezydenta Miasta R., nie sposób przypisać naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że sąd administracyjny tylko wtedy może uchylić decyzję z powodu naruszenia prawa materialnego lub procesowego, gdy naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zasadnie wywiodły, iż przedawnienie egzekwowanej należności nie nastąpiło. Prawidłowo sięgnęły do regulacji dotyczącej przedawnienia należności z tytułu pobytu w Izbie Wytrzeźwień zawartej w kodeksie cywilnym. Zgodnie bowiem z art. 118 k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia roszczeń wynosi lat dziesięć [...]. Żaden przepis szczególny nie normował materii dotyczącej przedawnienia należności powstałej z ww. tytułu, zatem w tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy kodeksu cywilnego. S. K. przebywał w Izbie Wytrzeźwień dnia [...] na [...].11.1994r.. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w celu wyegzekwowania zapłaty za pobyt w Izbie Wytrzeźwień zostało umorzone postanowieniem z dnia [...].09.1995r. nr [...] z powodu nieściągalności należności. W myśl postanowień art. 123 § 1 k.c. owo postępowanie egzekucyjne przerwało bieg przedawnienia, a po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.c.). Słusznie więc organy jako początek biegu przedawnienia przyjęły datę [...].09.1995r., a jako koniec [...].09.2005r.. Niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].01.2004r., zaś czynność egzekucyjna została skutecznie podjęta w dniu [...].03.2005r. (zajęcie kwoty nadpłaty w podatku dochodowym zobowiązanego), zatem dochodzona należność nie uległa przedawnieniu. Kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...].09.1995r. nr [...] pozostaje bez znaczenia, gdyż zgodnie z art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W niniejszej sprawie pierwsze postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu nieściągalności należności, ale w późniejszym czasie zostało ujawnione źródło (nadpłata w podatku dochodowym), z którego możliwe było dochodzenie należności, nie było więc przeszkód prawnych do wszczęcia postępowania egzekucyjnego Nie sposób też zgodzić się ze skarżącym, iż osoba zobowiązanego została błędnie oznaczona. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. karty pobytu w Izbie Wytrzeźwień, rachunku, upomnienia z dnia [...].11.1994r., w sposób niewątpliwy wynika, iż zatrzymanym w Izbie Wytrzeźwień w dniu [...].11.1994r. był S. K. legitymujący się dowodem osobistym nr [...], wystawionym przez Prezydenta Miasta R.. Dowód osobisty, jak wiadomo, oprócz danych personalnych zawiera zdjęcie właściciela, które go identyfikuje. Trudno przyjąć, iż policjant, który zawnioskował o przyjęcie S. K. do Izby Wytrzeźwień, z powodu "awantury przy barze piwnym", nieprawidłowo wylegitymował osobę zakłócającą porządek i że ten sam błąd popełniło szereg kolejnych osób, tj. przyjmujący do Izby Wytrzeźwień i przyjmujący do depozytu dowód osobisty, lekarz, zwalniający z Izby. W tym miejscu warto przypomnieć, że dowód osobisty zawierał aktualne zdjęcie S. K., jako że wydany był w dniu [...].09.1994r.. Nie bez znaczenia pozostaje zmienność oświadczeń skarżącego w kwestii posługiwania się dowodem osobistym przez osobę trzecią, na co słusznie zwrócił uwagę Prezydent Miasta R.. W protokole sporządzonym przez poborcę skarbowego dnia [...].07.1995r. S. K. utrzymywał bowiem, iż w sierpniu 1994r. zginął mu dowód i ktoś wylegitymował się jego starym dowodem osobistym, co sugerowało brak tego dokumentu do chwili spisywania protokołu i istnienie nowego dowodu osobistego. Natomiast w dniu [...].11.2003r. zobowiązany oświadczył, że dowód osobisty odnalazł się w drugiej połowie listopada 1994r.. Poza tymi oświadczeniami nie ma żadnych dowodów świadczących o zaginięciu dowodu osobistego S. K.. W takich okolicznościach wierzyciel dysponując dokumentami, których wiarygodność nie została podważona przez sąd, mógł dać im wiarę, a odmówić wiarygodności oświadczeniom zobowiązanego i tym samym uznać, iż osoba zobowiązanego została ustalona prawidłowo. Co do podważanej przez skarżącego prawidłowości karty pobytu w Izbie Wytrzeźwień słusznie SKO zauważa, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się tego rodzaju dokumentacji. Istotą postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia wierzyciela i nie ma w nim miejsca na sprawdzanie prawidłowości takich dokumentów, jak karta pobytu w Izbie Wytrzeźwień. Nie ona jest podstawą dochodzenia należności. Dlatego tylko na marginesie wspomnieć można, że elementy, jakie powinna zawierać karta pobytu osób doprowadzonych, określone były w § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 7 maja 1983r. w sprawie trybu doprowadzania osób w stanie nietrzeźwości, organizacji izb wytrzeźwień i zakresu opieki zdrowotnej oraz opłat związanych z doprowadzaniem i pobytem w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji (Dz. U. Nr 25, poz. 109 ze zm.) i wszystkie te elementy zostały zamieszczone w znajdującej się w aktach sprawy karcie pobytu w Izbie Wytrzeźwień. Poza zakresem kontroli sądowej leży też upomnienie z dnia [...].11.1994r., gdyż związane ono było z egzekucją, która została umorzona postanowieniem z dnia [...].09.1995r. i kwestia ta wykracza poza zakres rozstrzygnięcia objętego zaskarżonym postanowieniem. Zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, aczkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania sprawy przez sąd wyznacza treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].01.2004r. nr [...] i tylko w takim zakresie sąd rozpatruje zarzuty skargi. Z tych samych względów poza kontrolą sądową pozostaje opisane w skardze zachowanie pracownika Urzędu, w którym stawił się S. K. Nie można też uznać za trafny zarzut niedoręczenia dokumentów prze Izbę Wytrzeźwień za pośrednictwem poczty. Skoro istnieje możliwość doręczenia dokumentów osobiście, nie ma potrzeby korzystania z pośrednictwa poczty. W sytuacji, gdy osoba odmawia złożenia podpisu pod danym dokumentem, wystarczy adnotacja, iż taki fakt miał miejsce. Na wszystkich wystawionych przez tę Izbę dokumentach widnieje adnotacja, iż S. K. odmówił złożenia podpisu. Nie ma podstaw, by przyjąć, iż adnotacja ta jest nieprawdziwa, a prawdziwe jest stanowisko S. K. Jak już wcześniej powiedziano, skarżący nie przeprowadził postępowania sądowego na okoliczność autentyczności dokumentów wystawionych przez Izbę Wytrzeźwień lub autentyczności danych w nich zawartych, nie ma więc żadnych przesłanek, by odmówić wiarygodności tym dokumentom. Nie można też doszukać się nieprawidłowości w stanowisku SKO, według którego Izba Wytrzeźwień była gminną jednostką budżetową, a likwidacja jednostki budżetowej oznacza, że jej zobowiązania przejmuje budżet Gminy i dochodzi niezaspokojonych należności. Zgodnie z obowiązującym w czasie zatrzymania skarżącego art. 39 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 ze zm.) izby wytrzeźwień organizowane były przez organy administracji państwowej stopnia podstawowego, które w późniejszym czasie zostały przekształcone w organy samorządowe. Natomiast według przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz. U. Nr 150, poz. 983 ze zm.) oraz ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966) źródłami dochodów jednostek samorządu terytorialnego są dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe gminy. Zatem wszystkie dochody jednostki budżetowej, również należne nawet w przypadku likwidacji takiej jednostki, stanowią dochód jednostki samorządu terytorialnego. Pozostaje wreszcie odnieść się do zarzutu pozbawienia S. K. możliwości uczestniczenia w rozprawie przed SKO. Przede wszystkim podnieść należy, że nie wszystkie orzeczenia podejmowane przez ten organ podejmowane są na rozprawie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Przywołana ustawa nie określa przypadków, kiedy należy przeprowadzić rozprawę, ale stosownie do treści jej art. 19 ust. 1 do wykonywania przez kolegium zadań, o których mowa w art. 1 i art. 2 (m. in. rozpatrywania zażaleń na postanowienia), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Z kolei w myśl postanowień art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Materia dotycząca rozprawy została uregulowana w Rozdziale 5 k.p.a.., zaś sytuacje, w których należy przeprowadzić rozprawę, zostały unormowane w art. 89 k.p.a., według którego organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa (§ 1). Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2). Jak wynika z przytoczonego przepisu rozprawa nie zawsze musi być przeprowadzona, jej przeprowadzenie jest konieczne, jeśli wystąpi jedna z ww. przesłanek. Poza tym trzeba mieć na uwadze, że rozprawa jest formą postępowania wyjaśniającego, które jest charakterystyczne dla postępowania, w którym są określane prawa lub obowiązki stron, ale nie dla postępowania wykonawczego, w którym są egzekwowane obowiązki już określone (ustalone) i wymagalne. Nadto w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. stosuje się posiłkowo, a więc nie wszystkie z nich znajdą zastosowanie w tym postępowaniu. Wynika to m. in. z faktu, iż postępowanie egzekucyjne oparte jest na innych przesłankach niż postępowanie unormowane w k.p.a., dlatego w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się wszystkich przepisów k.p.a., lecz tylko te, które odpowiadają istocie tego postępowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, że SKO nie miało obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sprawie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego zarzut skargi pozbawienia S. K. możliwości udziału w rozprawie jest nietrafny. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.