I SA/Rz 216/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Włoch Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia podatku od nieruchomości - oddala skargę - I SA/Rz 216/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2005r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. P. utrzymało w mocy decyzję prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2004r. znak; [...] w przedmiocie odmowy ustalenia podatku od nieruchomości za 2004r. od budowli o wartości 1000zł. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ powołał art. 1 a ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm./. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...].07.2004r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2004r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wszczęcie postępowania związane jest ze złożeniem przez Panią A. P. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych IPN-1, dotyczącej budowli o wartości 1000 zł. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego ustalono, iż obiekt będący przedmiotem postępowania to tzw. "szczęka". Decyzją z dnia [...].11.2004r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] odmówił więc podatniczce ustalenia podatku od nieruchomości za 2004r. z budowli o wartości 1000zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy w oparciu o opinię biegłego, jak i pismo Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego Departament Prawny z dnia 15.10.2003r. uznał, iż blaszane stragany uliczne tzw. szczęki nie są obiektami budowlanymi. Organ podatkowy powołał się ponadto na uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...].03.2004r. stanowiącą przepis prawa miejscowego, która precyzyjnie określiła m.in. pojęcie "szczęki", jako obiektu nie stanowiącego budowli w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz.84 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Definicję budowli zawiera art. la ust. l pkt 2 cyt. ustawy, który stanowi, iż jest nią obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Celem prowadzonego postępowania podatkowego było ustalenie, czy obiekt ujęty w informacji IPN-1 i wyceniony na 1000 zł. mieści się w zakresie przedmiotowym objętym ww. definicją. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli z dnia 10.09.2004r., podatniczka dokonuje sprzedaży z dwóch obiektów, z których jeden, to tzw. "szczęka" i tego właśnie obiektu dotyczy przedmiotowe postępowanie. Zdaniem Kolegium, również ocena prawna wyrażona w zaskarżonej decyzji nie narusza prawa. Brak podstaw do opodatkowania "szczęki" podatkiem od nieruchomości wynika bowiem wprost z przepisów prawa miejscowego, wiążącego zarówno podatników, jak i organy podatkowe. Uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...].03.2004r. w sprawie opłaty targowej (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...].04.2004r. Nr [...], poz. [...] ze zm.) zdefiniowano m. in. pojęcie "szczęki", jako obiektu niebudowlanego, a więc tym samym nie mogącego podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (który to podatek może dotyczyć gruntów, budynków i budowli). Powyższe reguluje § l pkt 3 cyt. Uchwały. Należy podkreślić, iż Uchwała ta była przedmiotem weryfikacji przez Regionalną Izbę Obrachunkową, która oddalając skargę na przedmiotową uchwałę, uznała za dopuszczalne pobieranie opłaty targowej z tytułu sprzedaży przy wykorzystaniu obiektów typu "szczęki". Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że w obowiązujący stanie prawnym, nie jest możliwe opodatkowanie obiektu wykazanego przez podatniczkę, podatkiem od nieruchomości. Dopóki zatem obowiązują przepisy powołanej wyżej Uchwały, definiujące "szczęki" jako obiekty niebudowlane, to organy podatkowe nie mogą ustalić podatku od nieruchomości obejmującego tego typu obiekty, tym bardziej, że w przepisy Prawa budowlanego, na które powołuje się podatniczka, nie zawierają definicji obiektu z którego dokonuje ona sprzedaży na targowisku (tj. obiektu typu "szczęka"). W tej sytuacji organ podatkowy zasadnie nie uwzględnił opinii biegłych, na które powoływała się strona, tym bardziej, że podstawą orzeczenia RIO była odmienna opinia biegłego z listy Prezesa Sądu Okręgowego w K., jak i wyjaśnienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15.10.2004r. Na decyzję tę A. P. wniosła skargę do Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca naprowadziła, że należy jednoznacznie stwierdzić, iż szczęki kupiecki należy bezwarunkowo uznawać za tymczasowe obiekty budowlane - nie związane trwale z gruntem. Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w roku z dnia 08.12.1992 r. S.A./Lu 694/92 "budynek w rozumienie z 12.01.1991r., o podatkach i opłatach lokalnych jest budynkiem stałym lub tymczasowym w rozumieniu prawa budowlanego", a zgodnie z poglądem wyrażonym w głosie do wyroku NSA z 06.11.1996r. S.A./Ka 1913/95 (B.Brzeziński, M.Kalinowski teza zam. POP 1999/1/96 - t.l) "analiza treści art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych traktującego o obowiązku podatkowym (a w konsekwencji i przedmiocie opodatkowania) wskazuje jednoznacznie na istnienie dwóch kategorii przedmiotu opodatkowania - nieruchomości oraz obiektów budowlanych nie związanych trwale z gruntem". Właściciele obiektów kontenerowych (szczęk kupieckich) czyli tymczasowych obiektów budowlanych zgodnie z art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych są zobowiązani do płacenie podatku od nieruchomości. Nadto zgodnie z art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości - w związku z przedmiotami opodatkowanymi położonymi na targowiskach - wini być zwolnienie od płacenia opłaty targowej. Powyższe stanowisko potwierdzają dwie opinie biegłych z zakresu budownictwa - opinia mgr E. M. z dn. 15.09.2000r., oraz opinia mgr inż. W. W. sporządzona w lutym 2004r.- które to opinie zalegają w aktach niniejszej sprawy i są przedłożone jako dowód w postępowaniu toczącym się przed Urzędem Miasta [...] a także RIO. Zgodnie z par. V pkt. 9 opinii biegłego W. W. stragany kopertowe (szczęki kupieckie) "są to punkty sprzedaży, zamykane i składane stoły kupieckie z zadaszeniem i stanowią tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem". Zgodnie z wnioskami opinii drugiego biegłego - E. M. - zwanymi na str. 5 i 6 tejże opinii- "szczęki kupieckie - czyli stoły z zadaszeniem - Prawo budowlane kwalifikuje jako obiekty budowlane nie związane z gruntem. Na podstawie ustawy o podatkach Dz.U. Nr 9/91 Art. 2 pkt l właściciele winni płacić podatek od nieruchomości". Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta [...] - na skutek pism Wydziału Podatków i Opłat Urzędu Miasta [...] dot. udzielenia informacji odnośnie klasyfikacji obiektów budowlanych znajdujących się na placu targowym w K. - przekazywał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawy z zakresu wykonywania kontroli obiektów budowlanych znajdujących się na placu targowym w K. - uznając się za organ niewłaściwy do wykonywania kontroli tychże obiektów a także udzielenia informacji odnośnie tychże obiektów. Natomiast stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odnośnie zakwalifikowania obiektów kontenerowych - szczęk kupieckich jest jasne i zostało wyrażone choćby w piśmie z dnia 17.06.2004r. znak: [...], z którego to pisma wynika, iż szczęki kupieckie w przypadku gdy nie są trwale z gruntem związane należy traktować jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Powyższe pismo PINB również dołączone do niniejszej sprawy. O nieprawidłowym zakwalifikowaniu szczęk kupieckich do obiektów niebudowlanych świadczy równie z fakt, iż Rada Miasta [...] w zaskarżonej uchwale zdefiniowała szczęki kupieckie jako obiekty niebudowlane stanowiące urządzenia targowiskowe. A do urządzeń targowiskowych należą innego typu obiekty- jak chłodnie, wagi, środki transportowe. Wprawdzie powyższe wyliczenia pochodzą z nieobowiązującego już dekretu z dnia 02.08.1951r. o targach i targowiskach (Dz.U. z dnia 08.00008.1951) - niemniej jednak obrazują jakie obiekty należy zaliczać do tzw. urządzeń targowiskowych. Urządzenia targowiskowe były własnością gminy i miasto mogło pobierać opłatę targową za ich wypożyczenie, w tym czasie gdy obowiązywał dekret o prowadzeniu targowisk z 1951r. W ten oto sposób zapożyczono pojęcie "urządzenia targowiskowego" do konstrukcji definicji obiektu budowlanego jakim jest mój kontener - czyli stragan kopertowy (szczęka). Nadto należy wyciągnąć jednoznaczny wniosek, iż zakwalifikowanie szczęk kupieckich jako obiektów budowlanych wynika wprost z ustawy Prawo budowlane i prawo lokalne- jakim jest uchwała Rady Miasta winno być w pierwszej kolejności zgodne z przepisami rangi ustawowej. Jak wynika natomiast z wyroku NSA z dnia 12.10.1993r. S.A./Lu 467/93 zam. Wspólnota 1994/3/14 "uchwała Rady Gminy w sprawie ustalenia stawek opłaty targowej jest przepisem prawa lokalnego rangi podstawowej. Zasada, że NSA bada bezpośrednio zgodność z prawem decyzji administracyjnych, nie kontroluje natomiast aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną tych decyzji, nie stoi na przeszkodzie pośredniej kontroli legalności aktów normatywnych stopnia niższego niż ustawa. W toku badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji NSA wprawdzie nie może uchylić aktu normatywnego rangi podustawowej stanowiącego jej podstawę prawną, stwierdziwszy jednak, że taki akt jest niezgodny z ustawą, sąd władny jest odmówić jego zastosowania w konkretnej sprawie i oceni zgodność decyzji z przepisami tej ustawy". W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowiska wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie przywołać należy treść art. 217 Konstytucji RP który stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określenie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że przewidziany Konstytucją obowiązek ustawowego określania podmiotowo-przedmiotowego zakresu opodatkowania wskazuje na tekst aktu normatywnego jako źródło norm prawnych. Ogranicza to znaczenie innych rodzajów wykładni w prawie podatkowym, a także znaczenie zasad prawa dając pierwszeństwo regułom prawa. Na zasadnicze znaczenie w prawie podatkowym wykładni językowej wskazuje orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego podnosząc, że interpretacja rozszerzająca obowiązek podatkowy bez wyraźnego brzmienia ustawy jest interpretacją in dubio pro fisco, niezgodną z pojęciem demokratycznego państwa prawa /orzeczenie TK z dnia 21 stycznia 1992r. U.4/1991/. Przepis art. l ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /tekst jedn. z 2002r. Dz.U. Nr 9, poz. 84 ze zm./ stanowi, że ustawa ta normuje podatek od nieruchomości, podatek od środków transportowych, podatek od posiadania psów, opłatę targową, opłatę miejscową oraz opłatę administracyjną. W związku z wnioskiem skarżącej o ustalenie podatku od nieruchomości od obiektu kontenerowego typu "szczęka" wskazać należy, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane a to; l/ grunty, 21 budynki lub ich części, 3/ budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - art. 2 ust. l powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Pomijając, nie mające znaczenia w sprawie przedmioty opodatkowania; grunty oraz budynki lub ich części zauważyć należy, że definicję budowli zawiera słowniczek tej ustawy podatkowej zamieszczony w art. 1 a ust. 1 pkt.2. W świetle tego przepisu, przez budowlę należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Według art. 3 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm./ przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne /fortyfikacje/, ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody ,,konstrukcje oporowe,, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. W definicji tej nie mieści się obiekt kontenerowy- stragan który zarówno w ocenie skarżącej, jak i w ocenie Sądu, mieści się w definicji tymczasowego obiektu budowlanego zamieszczonej w art. 3 pkt. 5 ustawy Prawo budowlane. Skoro obowiązek ustawowego określania podmiotowo-przedmiotowego zakresu opodatkowania wskazuje treść aktu normatywnego a art. 1 a pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych definiując pojęcie budowli- obiektu budowlanego, odsyła do przepisów prawa budowlanego, to nieuprawnionym jest rozszerzanie tego odesłania na inne definicje prawa budowlanego, w tym również na definicję tymczasowego obiektu budowlanego jakim niewątpliwie jest stragan kontenerowy. W świetle naprowadzonych wyżek okoliczności Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.