II SA/Gl 459/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik, WSA Iwona Bogucka (spr.), Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.N. na postanowienie S. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. nakazał E.T. i Z.N. przeprowadzenie rozbiórki ścian i stropu parteru, ścian i stropu pierwszego piętra oraz prowizorycznego zadaszenia, wykonanych na objętej nakazem rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego w R. przy ul. [...], zrealizowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. poinformował zobowiązanych o planowanych oględzinach nieruchomości, w celu sprawdzenia wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki. W dniu [...] przeprowadzono oględziny, w trakcie których stwierdzono, że zobowiązani nie przystąpili do wykonywania nakazu. Z.N. oświadczył, że wykonanie rozbiórki może spowodować zawilgocenie ścian istniejącego budynku, porażenie prądem przez istniejące w tej ścianie instalacje elektryczne. Nadto rozbiórka części dobudowanej wiąże się z koniecznością rozbiórki części ścian nośnych w narożniku budynku, przemurowanych w trakcie budowy przybudówki. Rozbiórka ujawni też pęknięcie w narożniku budynku mieszkalnego. Upomnieniem z [...] nr [...], doręczonym [...] wezwano zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia [...], informując o zagrożeniu wszczęciem postępowania egzekucyjnego. [...] zostały przeprowadzone powtórne oględziny w celu kontroli wykonania obowiązku rozbiórki. W ich trakcie ustalono, że obiekt nie tylko nadal istnieje, lecz wykonane w nim zostały kolejne prace. Na przełomie [...] i [...] zastąpiono prowizoryczne zadaszenie dachem, zaś w [...] wykonano instalacje elektryczne i tynki wewnętrzne. Okoliczności te zostały ustalone na podstawie oświadczeń zobowiązanych. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił dwa tytuły wykonawcze w stosunku do E.T. i Z.N. wraz z klauzulą o skierowaniu do przymusowego wykonania określonego w nim obowiązku poprzez zastosowanie grzywny w celu przymuszenia. Podstawą prawną obowiązku rozbiórki była decyzja PINB dla Miasta R. nr [...] z dnia [...]. Równocześnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] nałożono na Z.N. i E.T. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł. Postanowienie to zostało doręczone zobowiązanym wraz z tytułami wykonawczymi. Zażalenie na to postanowienie wniósł Z.N., który podał, że grzywna przekracza jego możliwości finansowe, nie została również wyjaśniona kwestia legalizacji obiektu. Stwierdził, że uiszczenie grzywny nie jest możliwe, podważy to podstawy jego egzystencji, zaś rozbiórka obiektu stworzy stan zagrożenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Jako podstawa prawna podane zostały art. 119 § 1, 120 § 1, 121 § 4 i 5 oraz art. 122 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (t. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania i podano, że zobowiązani nie wykonali obowiązku rozbiórki orzeczonego ostateczną decyzją, mimo otrzymanego upomnienia. Okoliczność ta uzasadnia wdrożenie postępowania egzekucyjnego i nałożenie grzywny jako środka egzekucyjnego. Wysokość grzywny nie podlega uznaniu organu i nie może być miarkowana. Jej wymiar określa art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Pouczono również strony, że w razie wykonania obowiązku nałożone a nie ściągnięte grzywny podlegają umorzeniu. W skardze do sądu administracyjnego Z.N. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego. Zarzucił, że narusza ono prawo przez przyjęcie, że decyzja o nakazie rozbiórki pozostaje w obiegu i podlega wykonaniu, mimo że jest niewykonalna, stanowi rażące pokrzywdzenie strony, która nie może sprostać wynikającemu z decyzji obowiązkowi. W uzasadnieniu podkreślono, że nie istnieje możliwość takiego zorganizowania procesu budowlanego, który mógłby zagwarantować bezpieczeństwo i ochronę zdrowia przy robotach. Zwrócono również uwagę na sytuację życiową skarżącego i jego zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w toku postępowania egzekucyjnego w celu skłonienia zobowiązanego do wykonania określonego obowiązku. Do jej nałożenia może dojść po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zgodnie z przepisem art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 210, poz. 968 ze zm.). Tytuł wykonawczy winien być sporządzony wedle wzoru ustalonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). W kontrolowanym przypadku, zgodnie z art. 26 § 4 ustawy, wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, przystąpił z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych, sporządzonych zgodnie z ustalonym wzorem. Tytuły te zawierają wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 27 § 1 ustawy, w szczególności: oznaczenie wierzyciela, zobowiązanego, treść i podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji, wskazanie podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, datę wystawienia tytułu, pełny podpis wystawiającego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela, wymagane pouczenia, wskazanie środków egzekucyjnych oaz klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji. Wszczęcie egzekucji zostało poprzedzone wystosowaniem do zobowiązanych upomnienia z [...], wzywającego do dobrowolnego obowiązku. W ocenie Sądu doszło zatem do skutecznego i zgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, mającego na celu wymuszenie wykonania obowiązku rozbiórki, orzeczonego ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. Decyzja ta, co wynika z akt sprawy, pozostaje w obrocie prawnym, za bezpodstawne należy zatem uznać twierdzenie skarżącego, że nie została przez organy rozważona kwestia legalizacji obiektu podlegającego rozbiórce a decyzja nie może być uznawana za wiążącą, skoro nie nadaje się do wykonania. Zgodnie z przepisem art. 29 § 1 ustawy, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na tym etapie nieskuteczne są zatem wszelkie zarzuty, odnoszące się do zasadności nałożonego obowiązku. Jak wynika z akt sprawy, na etapie postępowania rozpoznawczego nie doszło do legalizacji obiektu, lecz do nakazania jego rozbiórki. Rozważanie zatem przesłanek do legalizacji na etapie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego wykonania nakazu rozbiórki, nie znajduje podstaw i pozbawione jest skuteczności. W sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący zgłosił zarzuty, zgodnie z przysługującymi mu uprawnieniami. Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy, wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. W tej sytuacji organ egzekucyjny był uprawniony do zastosowania przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych, nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Przepis art. 122 ustawy przewiduje, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowienie to winno zawierać wezwanie do uiszczenia grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o zagrożeniu przymusowym ściągnięciem oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Wymagania te zostały w rozważanym przypadku spełnione. Wysokość grzywny została natomiast ustalona w prawidłowej wysokości, zgodnie z art. 121 § 5 ustawy. Nakazem rozbiórki objęta jest bowiem część budynku, a zatem wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy części objętej nakazem i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 lutego 2004 r. na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Powierzchnia zabudowy dobudowanej części została określona w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] i ustalona na [...] m2. Analizując legalność wydanych postanowień w sprawie nałożenia grzywny w postępowaniu egzekucyjnym Sąd wziął pod rozwagę i tę okoliczność, że postanowienie w tej sprawie, nakładające jedną grzywnę zostało skierowane łącznie do obojga zobowiązanych. Uchylenie zaskarżonego postanowienia z tego powodu nie było jednak w przekonaniu Sądu dopuszczalne, ze względu na wiążący Sąd zakaz wydawania orzeczeń na niekorzyść skarżącego. Sformułowanie bowiem wymogu, aby w sprawie zostały wydane dwa postanowienia, skierowane odrębnie do każdego zobowiązanego, oznaczałoby konieczność, wobec ustawowo wyznaczonej wysokości jednostkowej grzywny, obciążenie każdego ze zobowiązanych grzywną w wysokości ustalonej na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skutek taki, mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia, należy ocenić jako ostatecznie niekorzystny ze względów koniecznych dla zobowiązanych. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. SW