I SA/Wa 169/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o odszkodowanie za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w częściach dotyczących odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 169/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za plac i zabudowania położone w W. przy ul. [...], utrzymał się w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydent W. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za plac położony w W. przy ul. [...] oraz rozebrane w czasie budowy [...] zabudowania: warsztat, halę montażową i garaże. Od powyższej decyzji odwołała się E. K. kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W wyniku rozpatrzenia odwołania i zbadania akt sprawy Wojewoda [...] wskazał, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a organ pierwszej instancji po analizie materiału dowodowego uznał, że w stosunku do warsztatu, hali montażowej i garaży art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) nie ma zastosowania, co czyni dalsze postępowanie w tej kwestii bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podkreślił, że regulacja prawna zawarta w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami obejmuje wyłącznie te budynki, które zostały w nim wymienione; domy jednorodzinne, bądź obiekty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast uprawnienie odszkodowawcze przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a więc za wszystkie pozostałe kategorie nieruchomości zostało wygaszone w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jeśli zatem nieruchomość nie mogła być zaliczana do kategorii wymienionych w art. 83 (dom jednorodzinny, gospodarstwo rolne, działka przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne), to w myśl art. 82 ust. 1 odszkodowanie za nią nie przysługiwało co stwarzało konieczność wydania decyzji odmownej. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie zawiera żadnej regulacji odpowiadającej przepisowi art. 82 ust. 1. W konsekwencji sprawy odszkodowań za nieruchomości [...] są regulowane jedynie w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jest to przepis stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia dotyczącego ściśle określonych kategorii nieruchomości i nie może być uznany za podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania za nieruchomości nie objęte zakresem przedmiotowym art. 215 powołanej ustawy. Jest to sytuacja, w której nie ma podstaw ani do pozytywnego ani do odmownego załatwienia sprawy, a więc do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu, w takiej sytuacji dalsze prowadzenie postępowania (dotyczącego odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże) jest bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wskazał także, że bezprzedmiotowe jest również postępowanie za grunt oraz za budynek mieszkalny, bowiem sprawa ta została uregulowana ostateczną decyzją administracyjną. Ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż podjęta w tym zakresie decyzja dotknięta byłaby wadą nieważności, jako dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa.). Bezsporne jest bowiem, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] lipca 1970 r. (nr [...]) ustalająca odszkodowanie za grunt i zabudowania na nieruchomości stanowiącej własność spadkobiercy J. Ł. – S. Ł., położony w W. przy ul. [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. K. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że poza sporem pozostaje, iż na nieruchomości poza domem mieszkalnym znajdowały się również warsztat, hala montażowa i garaże, które zostały rozebrane w związku z budową [...] na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. W dniu 8 maja 1974 r. S. Ł. złożył wniosek o odszkodowanie za rozebrane zabudowania. Wniosek ten nie został rozpatrzony przez właściwy organ, który przesłał jedynie pismo z dnia 28 maja 1974 r. z informacją, iż budynki tego rodzaju nie zostały wymienione w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, a brak jest przepisów wykonawczych do art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta W. Wobec czego, zdaniem skarżącej, do czasu wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. sprawa nie została rozpoznana. Skarżąca podniosła, że brak ustalenia odszkodowania za przedmiotowe zabudowania stanowi naruszenie art. 104 § 1 i 2 kpa. Wniosek o odszkodowanie został zgłoszony przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, jednocześnie ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości nie zawierała przepisów, które stanowiły o wygaśnięciu prawa do żądania przewidzianego w art. 8 dekretu odszkodowania za przejęte przez Państwo budynki i inne części składowe nieruchomości. Ponadto skarżąca zarzuciła, że decyzja z dnia [...] lipca 1970 r. nieprawidłowo określała odszkodowanie za grunt i budynek. Odszkodowanie ustalone w tej decyzji nie odpowiadało rzeczywistej wartości wywłaszczonego prawa i pozbawiało byłego właściciela możliwości odtworzenia równorzędnego budynku zgodnie z opisem zamieszczonym w elaboracie szacunkowym. W związku z powyższym wniosek S. Ł., podtrzymany przez jego spadkobierczynię E. K. o zmianę przedmiotowej decyzji z dnia [...] lipca 1970 r. uzasadnia zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa, jako wydanej ze szkodą dla strony, tym bardziej, że w związku z odmową przyznania prawa własności czasowej gmina wbrew art. 7 ust. 4 dekretu nie zaoferował gruntu zamiennego, co niewątpliwie pozbawiło wywłaszczonego możliwości uzyskania należytej rekompensaty za utraconą nieruchomość. Ponieważ działania oraz zaniechania właściwych organów stanowiły przeszkodę uzyskania odszkodowania zbliżonego do rzeczywistej szkody poniesionej przez byłego właściciela, słuszny interes strony przemawia za zmianą wskazanej decyzji i ustalenie odszkodowania według wartości rynkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga na obie zaskarżone decyzje analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie w częściach dotyczących odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże. W tym zakresie słuszny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 105 § 1 kpa, który stanowi, że organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Jednakże należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony (por. np. wyroki NSA IV SA 12/98 z 9 marca 2000 r., IV SA 1167/97 z 6 sierpnia 1999 r., IV SA 2249/96 z 17 lutego 1999 r.). Jak wynika z uzasadnień obu zaskarżonych decyzji organ dokonał oceny zasadności żądań skarżącej, wskazał bowiem, że zarówno treść przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, jak również obowiązujący obecnie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie dają podstawy do przyznania odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże. W istocie jest to merytoryczna ocena żądania, pomimo, iż organ w zaskarżonej decyzji wskazuje jednocześnie, że przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie daje postawy ani do pozytywnego ani do negatywnego rozstrzygnięcia, a więc zdaniem organu, do merytorycznego rozstrzygnięcia. Takie rozumowanie jest wewnętrznie sprzeczne, skoro bowiem organ nie widzi podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku (tak w uzasadnieniu decyzji), to winien dać temu wyraz w rozstrzygnięciu. Istnieje więc rozbieżność pomiędzy treścią wyżej cytowanych fragmentów uzasadnienia, a rozstrzygnięciem decyzji w części wyżej opisanej, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa. Wymaga zaznaczenia, że z punktu widzenia legalności decyzji nie jest bez znaczenia podstawa prawna jej wydania i sposób rozpatrzenia sprawy. Z tych względów sąd uznał, że to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak przepisów nie może stanowić o bezprzedmiotowości postępowania i prowadzić do jego umorzenia, lecz może być wyłącznie okolicznością świadcząca o bezzasadności żądania, co wymaga rozstrzygnięcia merytorycznego. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Odnośnie nie rozpoznania wniosku z 8 maja 1974 r. S. Ł. o odszkodowanie lub rozpoznania go w niewłaściwej formie, to ta okoliczność nie może stanowić podstaw zarzutu co do decyzji zaskarżonej i decyzji pierwszoinstancyjnej. Zarzucana bezczynność organu wykracza poza granice przedmiotowej sprawy, którą w tym wypadku stanowią wyłącznie zaskarżone decyzje administracyjne. Ponadto nie ma ona wpływu na treść rozstrzygnięcia. Analogiczna sytuacja dotyczy zarzutów co do niewłaściwości wyliczenia kwoty odszkodowania w decyzji z 1970 r., która nie była przedmiotem zaskarżenia. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 155 kpa, gdyż zaskarżona decyzja ani decyzja ją poprzedzająca nie były wydane w tym trybie. Z powyższych przyczyn w pozostałej części sąd skargę oddalił, gdyż nie narusza ona prawa i jest zgodna z art. 105 § 1 kpa. Organy obydwu instancji trafnie wskazały, że co do gruntu i budynku żądanie jest bezprzedmiotowe, gdyż wydana decyzja Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1970 r. dotyczyła zarówno budynku, jak i gruntu. W zaskarżonych decyzjach organy bez uzasadnionej potrzeby omawiają jednak sprawę budynku mieszkalnego, który nie był przedmiotem wniosku S. Ł. Ta ostatnia okoliczność nie ma jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności sąd orzekł jak w pkt 1 i 3 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c ) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej wskazanej ustawy. Rozstrzygnięcie z pkt 2 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 151 wyżej powołanej ustawy. Rozpoznając ponownie żądanie odszkodowania za warsztat, halę montażową i garaże, organ wyda merytoryczne rozstrzygnięcie.