III SA/Wa 2562/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że decyzje wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku W. G. - skarżącego w rozpatrywanej sprawie, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) - dalej powoływanej jako "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami za zwłokę, należnych od "S." Sp. z o.o., za które obciążono odpowiedzialnością skarżącego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż w sprawie nie zaszła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne i ich umorzenie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał na swoją trudną sytuacją finansową. Wyjaśnił, iż z otrzymywanego wynagrodzenia za pracę w wysokości 1790 zł, po odliczeniu stałych wydatków pozostaje mu na utrzymanie trzyosobowej rodziny 550 zł - z czego 324 zł przeznacza na poczet spłaty miesięcznych rat wynikających z zawartego z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych układu ratalnego. Stwierdził, iż z problemami finansowym boryka się od maja 2000r., kiedy to nie otrzymywał pensji, a dalsza spłata zadłużenie pogłębi jego kłopoty finansowe. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu ponownie wskazano, iż brak było podstaw do uznania wnioskowanych należności za nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i ich umorzenia. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie. Uzasadnił, iż w odwołaniu od decyzji I instancji wskazano, że skarżący nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek ze względu na swój stan majątkowy i sytuację rodzinną, a opłacenie składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Organ pominął powyższą argumentację i konieczność jej oceny w świetle postanowień art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Skarżący stwierdził, iż na wyżywienie i utrzymanie trzyosobowej rodziny, w tym niepełnosprawnego syna, dysponuje miesięcznie kwotą 484 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Sąd stwierdza, iż obie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości, które obowiązywały w dacie ich wydania. W myśl postanowień art. 3 ust. 1 u.s.u.s. zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonują: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, otwarte fundusze emerytalne, zakłady emerytalne, płatnicy składek. Status Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określony został w art. 66 ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z którym to przepisem Zakład jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. stanowi, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Przepis ten jednoznacznie określa podmiot uprawniony do wydawania decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek. Jest nim Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes tego Zakładu, którego pozycję określa art. 72 pkt 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu jest jednym z organów Zakładu jako osoby prawnej, obok Zarządu i Rady Nadzorczej Zakładu. Jego kompetencje określone zostały w art. 73 u.s.u.s. Kieruje on działalnością Zakładu i reprezentuje go na zewnątrz (ust. 1). Zakres jego działania wynika natomiast z ust. 3. Ustawodawca przyznał Prezesowi Zakładu prawo między innymi przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i jest to jedyny przedmiot, co do którego wydaje on decyzje w sprawach indywidualnych dotyczących ubezpieczeń społecznych (art. 73 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Jak wynika z powyższego do jego uprawnień nie należało wydawanie decyzji w sprawach dotyczących umarzania należności z tytułu składek. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia nieważności takiej decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W niniejszej sprawie wadą określoną w tym przepisie dotknięte były obie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z tego względu stwierdzenie nieważności dotyczyło zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. Stwierdzenie nieważności decyzji, z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości, czyni przedwczesnym wypowiadanie się Sądu co do zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Zakres w jakim decyzje, których nieważność stwierdzono, nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o przepis art. 152 w.w. ustawy, natomiast rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadniał przepis art. 119 pkt 1 tejże ustawy.