I FZ 26/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 grudnia 2005 r. I SA/Wr 2557/03 w zakresie zasądzenia kosztów postępowania w sprawie ze skargi C. spółki z o.o. w Ś. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 26 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 r. postanawia: uchylić punkt drugi zaskarżonego postanowienia i przekazać w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA we Wrocławiu. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2005 r. I SA/Wr 2557/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie sądowe ze skargi "C." sp. z o.o. i zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego. W motywach orzeczenia wskazano, że pismem z dnia 24 listopada 2005 r. spółka cofnęła skargę na decyzje Izby Skarbowej we W. OZ w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 r. Nie stwierdzając przesłanek wykluczających uwzględnienie żądania skarżącej Sąd umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd zwraca stronie z urzędu połowę wpisu od pisma cofniętego przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana. Powyższe orzeczenie organ podatkowy zaskarżył do Sądu Kasacyjnego zarzucając naruszenie wskazanego wyżej art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i domagając się m.in. uchylenia rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym orzeczenia o kosztach postępowania oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że powołany przepis nie daje Sądowi możliwości do obciążenia obowiązkiem na nim ciążącym, strony postępowania. W sprawie nie zachodzą natomiast przesłanki uzasadniające zasądzenie kosztów postępowania od strony przeciwnej, tj. Dyrektora Izby Skarbowej. Przepisy art. 200 i art. 201 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyczerpują bowiem zbiór sytuacji, w których dopuszczalne jest zasądzenie kosztów postępowania od organu podatkowego /w razie uwzględnienia skargi i umorzenia postępowania z przyczyny uwzględnienia skargi przez organ/. Regulacji tych nie można też stosować w drodze analogii do stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należy uwzględnić. Na wstępie zauważyć należy, że odpowiednie zastosowanie przepisu art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakłada na żalącego się m.in. wymóg wskazania w jaki sposób zaskarżone postanowienie narusza prawo. Na mocy bowiem art. 197 par. 2 powołanej ustawy Sąd Kasacyjny stosuje w postępowaniu zażaleniowym odpowiednio przepisy dotyczące postępowania ze skargi kasacyjnej. Obecnie rozpoznawane zażalenie powyższe wymogi spełnia, słusznie bowiem zauważył organ podatkowy, iż Sąd nakładając na Dyrektora Izby Skarbowej obowiązek zwrotu połowy wpisu, dokonał błędnej i rozszerzającej wykładni powołanego przepisu ponieważ odnosi się on do sytuacji, w której to sąd administracyjny jest zobligowany do zwrotu połowy uiszczonego wpisu z urzędu. Z dyspozycji tego przepisu nie wynika natomiast dla Sądu uprawnienie do zasądzenia kosztów postępowania od strony przeciwnej, stąd nie może on stanowić podstawy takiego orzeczenia. W sytuacji zatem wskazanej w hipotezie art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to Sąd obciążają stosowne koszty, co wynika zresztą wprost z użytego w tym przepisie sformułowania - sąd bowiem zwraca /a nie zasądza/ z urzędu. W uzupełnieniu powyższych rozważań stwierdzić jeszcze należy, że zasadnie również zauważył organ skarbowy, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 200 i 201 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę na okoliczność, która umknęła zarówno Sądowi I instancji jak i żalącemu się organowi podatkowemu. Mianowicie powołany art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie tylko nie mógł stanowić podstawy zasądzenia kosztów na rzecz spółki od organu, ale w ogóle w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie znajdował zastosowania. Z jego treści wynika bowiem, że zwrot przysługuje przez rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana. A contario cofnięcie pisma po wywołaniu rozprawy nie daje podstaw do orzekania o zwrocie wpisu. Dodać jeszcze trzeba, że w przypadku gdy posiedzeń było więcej, przyjąć należy, iż zwrot kosztów, o którym mowa w art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przysługiwałby stronie, gdyby cofnęła skargę przed pierwszym z nich. Za przyjęciem takiego poglądu przemawia ratio legis omawianej regulacji, która niejako "premiuje" skarżących, których spraw Sąd nie musiał rozpoznawać. Zgodnie bowiem z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Strony same zatem finansują proces opłacając czynności Sądu, tak kancelaryjne jak i związane z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Stąd w przypadku gdy Sąd z przyczyn określonych w przepisach ustawy sądowoadministracyjnej /m.in. w art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ nie musi w części bądź w całości zajmować się sprawą skarżącego, stronie przysługuje odpowiednio zwrot części bądź całości poniesionych kosztów. Z powyższego a contrario należy wnioskować, że w momencie gdy Sąd podejmie wszystkie przewidziane ustawą czynności zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy zwrot nie przysługuje. W przypadku wskazanym w powołanym przepisie momentem granicznym jest otwarcie rozprawy, ustawodawca uznał bowiem, że od tej chwili Sąd zajmuje się rozpoznaniem sprawy co do istoty. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozprawa została zamknięta, a następnie na nowo otwarta skoro przedmiotem i zamiarem każdego rozpoczętego posiedzenia jest merytoryczne rozpatrzenie zawisłej przed Sądem sprawy. Do tego celu zmierza zresztą całe postępowanie, jednak rozprawa stanowi jego końcowy etap w danej instancji. W kontekście powyższych rozważań zauważyć należy, że pismo spółki cofające skargę zostało złożone już po pierwszym posiedzeniu Sądu, które miało miejsce w dniu 27 lipca 2005 r. W konsekwencji nie powstał obowiązek Sądu do orzekania o zwrocie połowy wpisu na podstawie art. 232 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uznając zatem wnioski i zarzuty Dyrektora Izby Skarbowej za zasadne należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.