II SA/Wa 1876/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Jacek Fronczyk, Asesor WSA, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi I. B. działającej w imieniu własnym i na rzecz małoletnich J., J., K., I., Ł. i M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargi II SA/Wa 1876/05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzjami z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze decyzje z dnia [...] czerwca 2005 r., którymi to decyzjami wydanymi na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późń. zm.) odmówił I. B., działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci J., J., K., I., Ł. i M., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniach decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Uzasadniając odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku na rzecz I. B. organ wskazał, że skarżąca ma 36 lat i nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy. Nie spełnia zatem przesłanki wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat oraz całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika. Odnośnie odmowy przyznania renty rodzinnej na rzecz małoletnich dzieci J., J., K., I., Ł. i M. organ podał, że zmarły ojciec dzieci pracował z licznymi przerwami między innymi w okresie 1982 - 1986, 1988 - 1989, 1998 - 2000. Ponadto prowadząc działalność gospodarczą nie odprowadzał składek na ubezpieczenie społeczne w maju 2004 r. i od lipca do października 2004 r. Nie stwierdzono, aby powodem przerw w zatrudnieniu były okoliczności szczególne, za taką okoliczność z pewnością nie można uznać świadomej rezygnacji z ubezpieczenia. Również wskazał, że udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy ojca dzieci łącznie wynosi 12 lat i 3 miesiące i jest nieadekwatny do wieku ojca dzieci, wynoszącego na datę zgonu 43 lata. W decyzjach wskazał również, że trudna sytuacja materialna skarżącej, chociaż brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe decyzje stały się przedmiotem skargi Pani I. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że jej zmarły mąż jak tylko mógł podejmował pracę i wówczas opłacał składki. Kwestionuje ustalenia dokonane przez Prezesa ZUS. Podkreśla, że urodziła sześcioro dzieci i wówczas przerwała pracę, aby zająć się domem i dziećmi. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Podkreślić należy, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym organ prawidłowo badał, jakie uprawnienia przysługiwałyby osobie zmarłej. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że Pani I. B., matka sześciorga małoletnich dzieci nie pracuje i nie została w stosunku do niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Natomiast zmarły ojciec dzieci w wieku 43 lat przepracował łącznie 12 lat i 3 miesiące, pracując z licznymi przerwami między innymi w okresie 1982 - 1986, 1988 - 1989, 1998 - 2000. Ponadto prowadząc działalność gospodarczą, nie odprowadzał składek na własne ubezpieczenie społeczne w maju 2004 r. i od lipca do października 2004 r. Materiały sprawy niniejszej nie pozwalają przyjąć, że zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające skarżącemu wypracowanie dłuższego okresu ubezpieczenia. Za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabycie świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach - należy uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Niewątpliwie przyczyną braku aktywności zawodowej ojca dzieci nie był jego stan zdrowia, bowiem nie została stwierdzona wobec niego przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Jeżeli chodzi o matkę małoletnich dzieci panią I. B., to wskazać należy, że jest jeszcze młodą osobą (36 lat) i powinna wykazywać aktywność zawodową. Sam fakt bezrobocia w sytuacji, gdy osoba młoda i zdolna do pracy, nie wykazuje inicjatywy w jej podjęciu, nie może usprawiedliwiać bezczynności zawodowej w szczególności, gdy ma na utrzymaniu sześcioro dzieci. Podkreślić należy, że sama opieka nad dziećmi nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych . Ponadto świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną sprawę i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.