III SA/Gl 625/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie WSA Małgorzata Walentek, Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.),, Protokolant sekr. sąd Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...])zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. nie stwierdził u H. M. choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz wymienionej w pozycji 21 Załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115, zwanego dalej Rozporządzeniem z 2002 r.). W podstawie prawnej decyzji powołano także art. 104 K.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz. 106, z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazując na orzeczenia lekarskie wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzono, że nie ma podstaw do rozpoznania powyższej choroby zawodowej. Jednocześnie organ ten uznał, że H. M. pracował w warunkach narażenia na hałas, stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu w latach 1977, 1979-2001 w "A" w P., na stanowiskach [...],[...] i [...]. W uzasadnieniu tej decyzji zaznaczono, że orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] r. negowało występowanie choroby zawodowej narządu słuchu, a przeprowadzona przez placówkę diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną oraz obiektywne badanie potencjałów wywołanych z pnia mózgu ABR, wykazało obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu. Powołując się na zapisy tego orzeczenia stwierdzono, że przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wynosiło [...] dB dla ucha prawego i [...] dB dla ucha lewego. Podkreślono też, że z wywiadu lekarskiego wynikało, że pacjent zauważył pogorszenie słuchu w okresie ostatnich 2 lat. Według organu fakt ten potwierdzony był wynikami dostarczonych przez pacjenta badań audiometrycznych, w których aż do [...] 2001 r. włącznie (badanie końcowe) nie stwierdzono poważniejszego uszkodzenia słuchu (średni ubytek słuchu dla częstotliwości 1,2,3 kHz rzędu [...] dB obustronnie). Znaczna progresja niedosłuchu nastąpiła w okresie od [...] 2001 r. do [...] 2002 r. miała miejsce już po ustaniu narażenia zawodowego. Powołano się też na to, że w wynikach badań przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych stwierdzono odbiorcze uszkodzenie słuchu, ale nietypowy (płaski) przebieg krzywej powietrznej obustronnie oraz brak potwierdzenia w badaniach ślimakowego charakteru uszkodzenia słuchu wskazywał na etiologię pozazawodową schorzenia. Również opierając się na orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. organ pierwszej instancji negował występowanie choroby zawodowej narządu słuchu. W tym zakresie przeprowadzona przez wskazaną placówkę pogłębiona diagnostyka audiologiczna wykazała także, zdaniem organu, obustronny niedosłuch typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej. Podwyższenie progu słuchu wyrażone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wynosiła wówczas [...] dB dla ucha prawego i [...] dB dla ucha lewego. Wykonana audiometria tonalna wykazała ubytki słuchu o typie zaburzeń odbioru. Próby lokalizacyjne oraz audiometria obiektywna wykluczyła patologię ucha środkowego oraz potwierdziła charakter ślimakowy niedosłuchu. Rozszerzono diagnostykę audiologiczna o badanie odpowiedzi elektrycznych - ABR, w którym uzyskane progi słuchowe były zgodne z otrzymanymi w audiometrii tonalnej. W przypadku badanego ustalono, że dostępna dokumentacja lekarska wskazała, że ubytki słuchu stwierdzone w 2001 r. w kolejnych badaniach audiometrycznych wynosiły : dnia [...] 2001 r. - [...] dB dla ucha prawego, [...] dB dla ucha lewego, dnia [...].2001 r. - [...] dB dla ucha prawego, [...] dB dla ucha lewego. Powołano się też na stwierdzenia zawarte w orzeczeniu, że zgodnie z wiedzą medyczną uszkodzenie słuchu spowodowane działaniem hałasu występuje na skutek wieloletniej ekspozycji na działanie hałasu i charakteryzuje się tym, że nie ulega dalszej progresji po zakończeniu ekspozycji. Ostatecznie wskazano, że występująca progresja niedosłuchu nie pozwala na ustalanie związku przyczynowo- skutkowego z warunkami pracy i rozpoznaniem choroby zawodowej narządu słuchu. Pełnomocnik H. M. w odwołaniu z dnia [...].2004 r. wskazał, że zwiększenie się zakresu niedosłuchu wynika z faktu, że odwołujący się był od 1978 r. narażony na oddziaływanie ponadnormatywnego hałasu, z tym, że w 2000 r. hałas ten miał szczególnie wysoki poziom. Powołując się na opinię zakładu pracy określił, że najpierw hałas miał natężenie ok. 90 dB aby w 2000 r. urosnąc do poziomu ok. 120 dB. Zdaniem pełnomocnika ta przyczyna spowodowała progresję niedosłuchu i nie zaprzeczała istnieniu związku przyczynowego pomiędzy niedosłuchem a warunkami pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ ten przyznał, że odwołujący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Jednak tak jak organ pierwszej instancji powołał się na orzeczenia powyższych placówek diagnostycznych stwierdzających brak przesłanek do rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Organ ten nie widział podstaw do kwestionowania tych orzeczeń. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego pełnomocnik zarzucił: 1/ naruszenia prawa materialnego tj. § 8 Rozporządzenia z 2002 r. poprzez odmowę wydania decyzji stwierdzającej istnienie u skarżącego choroby zawodowej mimo stwierdzenia ubytku słuchu na poziomie ponad 45 dB w uchu lepiej słyszącym oraz 2/ naruszenia przepisów postępowania tj. art. 77, 77 oraz art. 80 K.p.a., które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji a wynikające z niewyjaśnieni wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności oraz pominięcia dowodów korzystnych dla skarżącego. W uzasadnieniu skargi jeszcze raz powołano się na wysokości hałasu występujące w 2000 r. jako przyczynę niedosłuchu w roku 2001 r., co zdaniem pełnomocnika nie było brane pod uwagę przy badaniach lekarskich będących podstawą wydanych decyzji w sprawie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy przywołał argumenty z zaskarżonej decyzji podkreślając, ze zgodnie z wiedzą medyczną uszkodzenie słuchu spowodowane działaniem hałasu występuje na skutek wieloletniej ekspozycji na hałas i charakteryzuje się tym, ze nie ulega dalszej progresji po zakończeniu ekspozycji. Stwierdzono też, że znaczna progresja niedosłuchu, potwierdzona badaniami audiometrycznymi, która nastąpiła w okresie [...] 2001 r. – [...] 2002 r., a więc już po ustaniu narażenia zawodowego wskazywała, zdaniem organu, na etiologię pozazawodową schorzenia i nie dawała podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodziła jak w skardze, podkreślając, iż zaistniały wszystkie przesłanki aby u skarżącego stwierdzić chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Z dniem 2.09.2002 r. weszło w życie opisane na wstępie Rozporządzenie z 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Ma ono zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w sprawach chorób zawodowych wszczętych w dniu wejścia w życie tego Rozporządzenia lub później. Na mocy przepisu przejściowego zawartego w § 10 tego Rozporządzenia dopiero postępowanie w sprawie rozpoznawania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem 2.09.2002 r. mogło być prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, czyli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem z 1983 r.), które co do zasady straciło moc stosownie do § 11 Rozporządzenia z 2002 r. W przedmiotowej sprawie organy orzekające o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego powoływały się na jednostkę chorobową zawartą w poz. 21 Wykazu chorób zawodowych stanowiących Załącznik do Rozporządzenia z 2002 r. Choroba ta została opisana jako Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz.. Jak wynika z zapisów drugiej kolumny tego Wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, w tym przypadku nie mógł wynosić dłużej niż 2 lata. Natomiast w Wykazie chorób zawodowych zawartych w Załączniku do Rozporządzenia z 1983 r. choroba dotycząca słuchu została zawarte w poz. 15 jako Uszkodzenie słuchu wywołane hałasem. W tych przepisach brak było regulacji wyznaczających okres w ciągu którego powinny wystąpić objawy choroby zawodowej po zakończeniu narażenia zawodowego. Mając na uwadze powyższe przepisy należy stwierdzić, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w pierwszej kolejności nie wyjaśnił szczegółowo, dlaczego w sprawie mają zastosowanie przepisy Rozporządzenia z 2002 r. w świetle jego przepisu przejściowego zawartego w § 10. Przepis ten posługuje się takimi pojęciami jak: "postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia", "rozpoczęte". W zestawieniu z zapisami § 4 ust. 1 tego Rozporządzenia, gdzie odnośnie właściwego państwowego inspektora sanitarnego użyto określeń "wszczyna postępowanie" należy uznać, że "rozpoczęcie" "postępowania w sprawie (...)" dotyczy etapu wcześniejszego niż wszczęcie postępowania np. w celu rozpoznania choroby zawodowej przed tym organem. Od strony faktycznej organ winien w szczególności ustosunkować się do tego faktu, że istnieje dokumentacja lekarska świadcząca, że skarżący jeszcze w trakcie pracy miał dokonywane badania słuchu. W przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił także w sposób nie budzący wątpliwości rozbieżności wyników badań przeprowadzonych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, gdzie stwierdzono przesunięcie progu słuchu wynoszące UP [...] dB i UL [...] dB w stosunku do wyniku badań przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy, gdzie ustalono niedosłuch już na poziomie niższym UP [...] dB i UL [...] dB. Nie zostało także uzasadnione stwierdzenie, że uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem nie ulega dalszej progresji po ustaniu zagrożenia. Dodatkowo należy zgodzić się z zarzutami skargi, że w przypadku ustalenia stosowania Rozporządzenia z 2002 r. nie wyjaśniono w sprawie zarówno na etapie postępowania sądowoadministracyjanego, jak i administracyjnego jaki wpływ na pogorszenie słuchu w ciągu dwóch lat od ustania narażenia miał wzrost natężenia hałasu w 2000 r. Ogólne odwołanie się do wiedzy medycznej, co do braku progresji w tym zakresie, nie można uznać za wystarczające. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd stwierdził, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania zawarte w § 10 Rozporządzenia z 2002 r. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, a mogących mieć istotny wpływ na jej wynik. Dopiero po dokonaniu powyższych ustaleń w ramach stosowania określonych przepisów będzie można ocenić, czy w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez wystąpienie określonej jednostki chorobowej i stosownego związku przyczynowego.. Tym samym Sąd uchylił na tym etapie postępowania zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 ostatnio powołanej ustawy.