III SA/Gd 600/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi L.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 września 2004 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej 200zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Gd 600/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 28 września 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymało w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 8 marca 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia 7 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. L. Ż. domagała się w piśmie kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej K. O. na sprzedaż napojów alkoholowych. Pismo to uznane zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Przywołana na wstępie decyzja z dnia 7 listopada 2003 r. nr [...] rozstrzygająca wniosek negatywnie wskazuje w uzasadnieniu, że decyzja Burmistrza [...] z dnia 26.04.2001 r. Nr [...] zezwalająca K. O. na sprzedaż napojów alkoholowych została skierowana do stron postępowania, a w szczególności nie można stwierdzić przesłanek pozwalających wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności w oparciu o art. 156 § 1 K.p.a. Swoje stanowisko organ podtrzymał w całości w decyzji z dnia 28.09.2004 r. nr [...] wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek L. Ż. zawarty w piśmie datowanym 15 marca 2004 r. Na tę decyzję L. Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc że jest ona podjęta, bez żadnej podstawy prawnej, oraz utrzymując, że powinno mieć miejsce stwierdzenie nieważności wnioskowanej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie. W uzupełniającym skargę piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej podniósł w stosunku do zaskarżonej decyzji szereg zarzutów o charakterze proceduralnym. Zarzucił w szczególności naruszenie przepisów art. 7-10 oraz 15 i 107 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zaskarżona decyzja może ulec wzruszeniu niezależnie od zarzutów skargi i ich skuteczności, jeżeli jest niezgodna z prawem z innych przyczyn niż wskazane w zarzutach skargi. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji wydanej przez ten organ – zgodnie z regułą wynikająca z art. 157§ 1 K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zaskarżoną decyzję wydało Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] po rozpoznaniu pisma skarżącego, uznanego za jego wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekającego wskutek złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy był identyczny ze składem rozpoznającym sprawę po raz pierwszy. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 K.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 K.p.a. Kwestia wyłączenia pracownika organu administracji publicznej lub członka organu kolegialnego orzekającego w postępowaniu wszczętym wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. była przedmiotem szeregu wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie postępowania administracyjnego. Pierwotnie dominował pogląd, w myśl którego w tego rodzaju postępowaniu nie znajduje zastosowania przepis art. 24 § 1 K.p.a. z uwagi na to, że postępowanie oparte na przepisie art. 127 § 3 K.p.a. pozbawione jest cechy dewolutywności – a zatem nie występują tu organy wyższej i niższej instancji (por. wyroki NSA z 22 listopada 1999 r. sygn. akt II SA 699/99 i z 15 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 291/99 nie publikowane). Obecnie przeważające wydaje się stanowisko, które podziela także i sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w myśl którego w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. wyłączeniu podlega także pracownik organu administracji (lub członek organu kolegialnego) biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (por. wyrok NSA z 11 września 2002 r. V SA 2535/01 Baza Orzeczeń LEX nr 149513, wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2003 r. sygn. akt V SA 1313/02, wyrok NSA z dnia 28 lutego 2003 r. sygn. akt V SA 2701/03, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2003 r. sygn. akt SA/Bd 228/03, M. Jaśkowska, A. Wróbel. Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, str. 222). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. stanowi bowiem zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem cechy dewolutywności – z reguły (choć nie zawsze) z powodów faktycznych – a mianowicie z powodu braku w strukturze organów administracji organów wyższego stopnia nad organem właściwym do rozpatrzenia sprawy po raz pierwszy. Przepisy procedury administracyjnej dotyczące wyłączenia od rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym pracownika (lub członka organu kolegialnego) wydającego decyzje w I instancji odgrywają istotną rolę i mają na celu zapewnienie stronom gwarancji obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 publ. OTK-A 2005/3/20). Gwarancje te powinny być zapewnione w najwyższym możliwym do osiągnięcia stopniu także i stronie postępowania prowadzonego ponownie przez ten sam organ wskutek złożenia wniosku opartego na art. 127 § 3 K.p.a. Instrumentem pozwalającym na zapewnienie stronom tego rodzaju gwarancji jest zawarte w art. 127 § 3 K.p.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań także i do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Normy art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 27 § 1 K.p.a. sprowadzają się do zakazu udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy dokonywanym wskutek wniesienia odwołania, pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego) który brał udział w wydaniu decyzji, od której wniesiono odwołanie. Zatem wniesienie odwołania uniemożliwia udział w zainicjowanym w ten sposób etapie postępowania administracyjnego pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego), który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji. Odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pozwala na przyjęcie, że na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz ewentualnie art. 27 § 1 K.p.a. złożenie takiego wniosku uniemożliwia także udział pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego) w tej fazie postępowania, którą czynność ta zainicjowała. Skoro w niniejszej sprawie, rozpoznające sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wydało decyzję w tym samym składzie, w którym wydana została decyzja poprzednia to postępowanie prowadzące do wydania tej decyzji dotknięte było więc wadą w postaci naruszenia przepisów art. 27 § 1 K.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 i art. 127 § 3 K.p.a. Wada ta stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uwzględniając wyłączenie od rozpoznania sprawy członków składu, który wydał decyzję z dnia 3 marca 2004 r. przeprowadzi postępowanie administracyjne w sposób zgodny z przepisami K.p.a. i dokona oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji SKO [...] z dnia 7 listopada 2003 r. nr [...]. Ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za wykonane czynności. Zgodnie z przepisem § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Złożony przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie wniosek pozbawiony był oświadczenia, o którym mowa w powyższym przepisie. Sąd Najwyższy orzekając na tle przepisu brzmiącego identycznie jak omawiany, w postanowieniu z dnia 14 października 1998 r. sygn. akt II CKN 687/98 publ. OSNC 1999/3/63 stwierdził, że wniosek adwokata lub radcy prawnego, ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub w części, o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie zawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, podlega oddaleniu, jako nie uzasadniony. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela w pełni powyższe stanowisko, a zatem wniosek złożony przez pełnomocnika skarżącego z urzędu podlegał oddaleniu.