I SA/Ol 421/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług oddala skargę Pismem z dnia 11 kwietnia 2005r., złożonym w imieniu PTB "A" Spółka z o.o., A. B. wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec i kwiecień 1999r. oraz styczeń 2000r. Do wniosku dołączył, podpisane przez siebie, korekty deklaracji podatku od towarów i usług VAT-7 za ww. miesiące. Postanowieniem z dnia 13 marca 2002r., sygn. akt "[...]" Sąd Rejonowy ogłosił upadłość Przedsiębiorstwa Transportowo-Budowlanego "A" Spółka z o.o. i wyznaczył syndyka masy upadłości. Stosownie zatem do art.20§1 i 90§1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz.U. z 1991r. nr 118, poz.512 ze zm.), z dniem 13 marca 2002r. członkowie zarządu spółki "A" utracili prawo zarządu majątkiem spółki i działania w jej imieniu. Prawo do podejmowania wszelkich czynności w imieniu spółki i składania oświadczeń woli w zakresie zarządu przysługuje z chwilą ogłoszenia upadłości syndykowi. Mając na względzie powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał syndyka do usunięcia braków przedmiotowego wniosku, wobec jego nie podpisania przez stronę. Syndyk jednakże odmówił wstąpienia do postępowania zamiast upadłego. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na art.133§1 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z opisanego na wstępie wniosku, gdyż nie pochodził on od strony. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2005r., Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach postanowienia organ odwoławczy przywołał treść art.133§2 Ordynacji podatkowej, w myśl którego stroną postępowania podatkowego może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w §1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa. Organ stwierdził, że stroną będzie zatem ten, kto znajduje się w kręgu ustawowo wymienionych podmiotów spraw uregulowanych przepisami prawa podatkowego i z racji swojego interesu prawnego, z tych przepisów wynikającego, może lub musi brać udział w postępowaniu podatkowym i być adresatem decyzji organu podatkowego. W związku z powyższym A. B., jako były członek zarządu PTB "A" Spółki z o.o., której upadłość Sąd ogłosił w dniu 13 marca 2002r., nie miał legitymacji procesowej do złożenia, w dniu 12 kwietnia 2005r., wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług. W skardze A. B. podniósł, że w świetle art.133§1 Ordynacji podatkowej, nie znajduje oparcia stanowisko organów podatkowych, iż wszelkie czynności w imieniu spółki "A" znajdującej się w upadłości, dokonywane mogą być wyłącznie przez syndyka. Zaznaczył, że jest Prezesem Zarządu oraz udziałowcem spółki i z tych tytułów może być obciążony za jej zobowiązania podatkowe. Stanowi to, w jego ocenie, wystarczającą podstawę do uznania, że jako osoba zainteresowana winien mieć status strony postępowania. Podkreślił, że ustanowienie syndyka wiąże się z pewnymi ograniczeniami w sprawowaniu władztwa nad spółką przez zarząd, ale nie oznacza, że syndyk we wszystkich sprawach ruguje władze spółki z ich kompetencji. Zastosowana przez organy podstawowe interpretacja art.133§1 Ordynacji podatkowej jest, zdaniem skarżącego, interpretacją zawężającą, gdyż w przepisie tym mowa o osobach trzecich wskazanych w art.110 -117a Ordynacji. Na rozprawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i odniósł się do zarzutów skargi. Stwierdził, iż krąg podmiotów mających interes prawny co do podejmowanych rozstrzygnięć w postępowaniu o orzeczenie odpowiedzialności osób trzecich nie jest tożsamy z kręgiem podmiotów mających interes prawny w zakresie toczącego się postępowania o stwierdzenie nadpłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stroną postępowania podatkowego jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art.110 - 117, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, co do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy (art.133§1 Ordynacji podatkowej). Zatem tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Legitymacji tej nie stanowi interes faktyczny, np. chęć skorygowania wysokości podatku z uwagi na przenoszenie na osobę trzecią odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Wniosek złożony przez skarżącego dotyczy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług przysługującej "A" spółce z o.o. w upadłości. W związku z tym tylko spółka mogła złożyć przedmiotowy wniosek, a nie jej były prezes. Spółka prawa handlowego działa przez swego ustawowego przedstawiciela albo przez właściwy do tego organ. Poza sporem pozostaje fakt, że w dniu 3 marca 2002r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość spółki "A" i wyznaczył syndyka. Stosownie zaś do treści art.20§1 i art.90§1 Prawa upadłościowego z 1934r. z dniem ogłoszenia upadłości członkowie zarządu spółki utracili z mocy prawa zarząd majątkiem spółki i działania w jej imieniu. Prawo do podejmowania wszelkich czynności w imieniu spółki i składania oświadczeń woli w zakresie zarządu przysługuje wyłącznie syndykowi. Wobec tego wszelkie pisma składane w imieniu spółki przez inne osoby nie mogą wywołać jakichkolwiek skutków prawnych. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2002r., sygn. akt III SA 3245/00 : "Po ogłoszeniu upadłości spółki i po wyznaczeniu przez Sąd syndyka, syndyk jest przedstawicielem strony w postępowaniu zarówno cywilnym dotyczącym masy upadłości jak również w postępowaniu administracyjnym w sprawie wymiaru podatku. Wynika to wprost z art.90§1 prawa upadłościowego, który stanowi, że syndyk obejmuje z samego prawa majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i prowadzi jego likwidację i o tym fakcie zawiadamia zgodnie z art.96§1 ustawy, organy podatkowe." Odrębnym zagadnieniem jest odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Członek zarządu spółki z o.o. jest osobą trzecią, o której mowa w art.107§1 Ordynacji podatkowej, i zakres jego odpowiedzialności wynika z art.107§1 i art. 116§1 - 4 Ordynacji podatkowej. O odpowiedzialności osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art.108§1 Ordynacji podatkowej). Dopiero zatem w tym postępowaniu członek zarządu sp. z o.o. staje się stroną postępowania jako osoba trzecia, ponosząca odpowiedzialność za zobowiązania spółki (zaległości podatkowe, powstałe w okresie pełnienia tych obowiązków). Członek zarządu spółki z o.o. nie jest natomiast stroną postępowania w sprawie, dotyczącej zobowiązań podatkowych spółki. Z tego względu za trafne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odmawiające skarżącemu statusu strony postępowania (art.133 Ordynacji podatkowej) w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.