I SA/Wa 1881/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) NSA Cezary Pryca Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2005r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uwłaszczeniowego oddala skargę. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosło w dniu 1 marca 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] uchylającą, na podstawie art. 138 § 2 kpa, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie uwłaszczenia [...] nieruchomością położoną w K. przy ul. [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2003 r. sygn. akt. I SA 484/02 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na błędną ocenę przez organ odwoławczy, iż spadkobierca byłej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości jest uprawniony do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie uwłaszczenia tą nieruchomością przedsiębiorstwa państwowego w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2003 r. spadkobierca byłej właścicielki - W. L. wniósł skargę kasacyjną w trybie przewidzianym w art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005r. sygn. akt OSK 388/04 uchylił zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990r. w związku z art. 28 kpa i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, co następuje: Byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu - zarówno pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - przysługuje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Co prawda art. 229 tej ostatniej ustawy przewiduje, że roszczenie takie nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Treść art. 229 wyraźnie podkreśla jednak znaczenie postępowania uwłaszczeniowego dla późniejszej możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia. Nie wyłącza natomiast byłego właściciela oraz jego następcy prawnego z grona tzw. osób trzecich, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej. Z tych względów w orzecznictwie sądowym (wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt I SA 2394/99) przyjęto, ze złożenie wniosku o zwrot nieruchomości przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego lub w jego trakcie powinno skutkować niewszczynaniem tego postępowania lub jego zawieszeniem do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zwrotu. Nie oznacza to jednak, że osoby, które przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej nie złożyły wniosku o zwrot nieruchomości nie mają przymiotu strony. W orzecznictwie sądowym podkreślano (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 2520/98), że prawo ubiegania się o zwrot nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia, jest prawem majątkowym, które powstaje w chwili zaktualizowania się przesłanek zwrotu i że prawo to przysługuje byłemu właścicielowi bez względu na to, kiedy zgłasza roszczenie oparte na tym prawie. W konsekwencji, skoro postępowanie uwłaszczeniowe może prowadzić do naruszenia prawa byłego właściciela nieruchomości, to dotyczy ono interesu prawnego byłego właściciela w nie mniejszym stopniu niż jednostki uwłaszczanej. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP14/00 OSNP 2000/8/294. Teza jej odnosiła się wprawdzie do sytuacji, kiedy w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość była zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot. Wówczas, zdaniem Sądu takie grunty nie mogły stać się przedmiotem uwłaszczenia. Jednocześnie jednak w uchwale wskazano na możliwe zależności między postępowaniem uwłaszczeniowym a postępowaniem o zwrot. Podkreślono, że prawo byłego właściciela do żądania zwrotu nieruchomości nie może być oceniane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Jest bowiem przedmiotem odrębnego postępowania (teza 2). Jednakowoż, jak wskazał wyraźnie Sąd Najwyższy w tezie 7, nie oznacza to, że uprawnienia byłego właściciela lub jego następcy prawnego mogą być pomijane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Jest on stroną tego postępowania, gdyż dotyczy ono jego interesu prawnego. Materialnoprawną podstawą statusu strony jest art. 2 ust. 1 zd. 2-gie ustawy zmieniającej w związku z art. 28 kpa. Okoliczność, że w tym postępowaniu nie orzeka się o zasadności roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie może być podstawą do odmówienia statusu strony tego postępowania osobie, która rości sobie prawo do nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając ponownie skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. Sąd, uwzględniając wykładnię prawa dokonaną w uzasadnieniu kasacyjnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r., stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że Wojewoda [...] odmawiając wznowienia postępowania uwłaszczeniowego na wniosek W. L. dokonał błędnej oceny jego legitymacji w postępowaniu o uwłaszczenie [...] nieruchomością położoną w K. przy ul. [...], jak również naruszył prawo procesowe (art. 10 § 1 kpa) przez niezapewnienie udziału w postępowaniu wznowieniowym pozostałym osobom, które wystąpiły o zwrot nieruchomości. Decyzja ta jest zgodna z prawem. W związku z tym, a przede wszystkim w świetle treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 388/04 niezasadne jest stanowisko skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. o wadliwości tej decyzji. W tej sytuacji skarga podlegała oddaleniu. Oddalenie skargi oznacza, że podlega rozpoznaniu wniosek W. L. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1993 r. nr [...] o uwłaszczeniu z dniem 5 grudnia 1990 r. [...] nieruchomością położoną w K. przy ul. [...]. Dokonując ponownej oceny tego wniosku, właściwy wojewoda uwzględni wykładnię prawa dokonaną - w odniesieniu do niniejszej sprawy - w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 388/04. Stosownie do art. 10 § 1 w związku z art. 28 kpa organ zapewni udział w postępowaniu administracyjnym wszystkim osobom, których interesu prawnego postępowanie to dotyczy. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.