II OZ 1183/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zawarte w wyroku z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 442/05 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie M. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Pismem z dnia [...] marca 2006 r. (data doręczenia) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od w/w skargi w kwocie 100 zł. Kwotę tego wpisu, określono z uwzględnieniem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 września 2005 r. II SA/Rz 442/05, przyznającego M. W. prawo pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w 4/5 ich wysokości. Wpis ten został uiszczony w dniu 31 marca 2006 r. Na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 29 lipca 2009 r. M. W. wniosło o zwrot kosztów postępowania sądowego obejmujących także kwotę 132 zł z tytułu kosztów przejazdu do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt. II SA/Rz 442/05, w sprawie ze skargi M. W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2005 [...], a w pkt 2 zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. na rzecz skarżącej M. W. kwotę 232 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowienie w sprawie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt 2 w/w wyroku, stało się przedmiotem zażalenia M. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała na następujące zestawienie kosztów: opłata sądowe - 100 zł; koszty dojazdów na rozprawy i zapoznanie się z aktami sprawy - 343 zł; koszty korespondencji - 41 zł; koszty porad prawnych - 450 zł, oraz podkreśliła, iż są to koszty faktycznie poniesione przez nią w sprawie. W związku z tym, M.W. wniosła o uchylenie w pkt 2 w/w wyroku oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. kwoty 934 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w spawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten określa podstawową regułę orzekania o kosztach postępowania, zgodnie z która koszty związane z poszczególnymi czynnościami procesowymi ponosi osoba dokonująca tych czynności. Wyjątkiem od tej zasady są m.in. przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 200 - 204 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 200 powołanej ustawy, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis ten wyraźnie statuuje zasadę kosztów celowych. Należy jednak przyjąć, że o tym jakie koszty są niezbędne do celowego dochodzenia praw, decyduje sąd. Wyjątki od zasady, że o celowości poniesionych przez stronę kosztów orzeka sąd, zostały określone w art. 205 P.p.s.a. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartości zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przy czym w piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, iż katalog niezbędnych kosztów postępowania, o którym mowa w art. 205 tej ustawy ma charakter wiążący i wyczerpujący, a zatem nie może być rozszerzany na wydatki w nim nie wymienione (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. IV, Warszawa 2010). Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że zasądzenie na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rz. zwrotu kosztów postępowania, w sytuacji uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji skargi na decyzję tego organu, jest bezspornie uzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w zakresie ustalenia kwoty zwrotu kosztów postępowania, nie jest nieprawidłowe. Po pierwsze, należy podkreślić, iż legalną definicję pojęcia "koszty sądowe", które stanowią jeden z elementów kosztów postępowania zawiera art. 211 P.p.s.a.. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zatem zaliczył do kosztów postępowania kwotę 100 zł z tytuły uiszczonego przez skarżąco wpisu sądowego (art. 211 w zw. art. 212 § 1 P.p.s.a.). Przechodząc z kolei, do określonej w zaskarżonym postanowieniu kwoty z tytułu zwrotu kosztów przejazdu do sądu, przede wszystkim należy podkreślić, iż zgodnie z art. 205 § 3 zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2 tego przepisu (m.in. koszty przejazdów do sądu strony), oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. Te przepisy to dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.). Art. 13 w zw. z art. 3 ust. 1 dekretu pozwala stronie zamieszkałej w miejscowości oddalonej ponad 10 km od miejsca wykonywania czynności urzędowej, do której został wezwany, żądać zwrotu kosztów dojazdów do sądu. Za koszty podróży uznaje się przy tym koszty przejazdu środkiem transportu masowego (koleją, autobusem itp.) w klasie najniższej, w braku zaś takiego środka - koszty przejazdu najtańszym z dostępnych środków lokomocji (art. 4 ust. 1 dekretu). Dodać jednak trzeba, że prawo do żądania należności przewidzianych w art. 2-5 służy osobie wezwanej, jeżeli się stawiła, choćby przesłuchana nie została, zaś osobom, które zgłosiły się bez wezwania sądu, należności przewidziane w art. 2-5 mogą być przyznane tylko w przypadku, jeżeli zostały przez sąd przesłuchane (art. 6 ust. 1 i 3 w zw. z art. 13 dekretu). Sąd pierwszej instancji zasądził na rzecz M.W. kwotę 132 zł z tytułu zwrotu kosztów dojazdów do Sądu, przy czym należy podkreślić, iż rozstrzygnięcie to jest zgodne z wnioskiem skarżącej złożonym na rozprawie w dniu 29 lipca 2009 r. Pomimo tego rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało zakwestionowane przez skarżącą. Analiza złożonego wraz zażaleniem spisu kosztów poniesionych w sprawie prowadzi do wniosku, że skarżąca żąda niektórych kosztów, których zwrot nie jest przez ustawę przewidziany. Dotyczy to m.in. kosztów dojazdu do Sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy. Wydatki te nie stanowiły kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji orzekł na rzecz skarżącego jedynie zwrot kosztów związanych z przejazdem na rozprawę. Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii zaliczenia kosztów porad prawnych i kosztów sporządzenia pism procesowych do kosztów postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd akcentowany w orzecznictwie, jak i literaturze prawniczej, że koszty konsultacji prawnej nie wchodzą w skład kosztów postępowania, które podlegają zwrotowi (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. IV, Warszawa 2010). W związku z tym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żądanie skarżącej dotyczące zasądzenia na jej rzecz kwoty 934 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania jest nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184, art. 193 i art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.