II SA/Go 592/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz,, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej kwotę 60 zł ( słownie: sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J.S. tj. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie wykonanych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy badań laryngologiczno-foniatrycznych między innymi pełnej kompleksowej diagnostyki laryngostroboskopowej rozpoznano u wnioskodawczyni przewlekły nieżyt gardła i krtani oraz dysfonię hyperfunkcjonalną. Rozpoznanie takie zostało potwierdzone także przez jednostkę odwoławczą tj. Instytut Medycyny Pracy – Samodzielną Pracownię Otolaryngologii Zawodowej, gdzie również przeprowadzono badania laryngologiczne i laryngostrostroboskopowe. Organ I instancji stwierdził, iż pomimo długotrwałego, trwającego przez 34 lata i niewątpliwego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci prac) w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym z dziećmi upośledzonymi w tym w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim a także niepełnosprawnymi nie stwierdzono u J.S. cech klinicznych chorób zawodowych figurujących w obowiązującym wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych. Z tych względów organ I instancji odmówił stwierdzenia u J.S. choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego złożyła J.S.. Skarżąca wskazała, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji. W opinii skarżącej przebieg jej pracy zawodowej i dokumentacja lekarska potwierdzają występowanie u niej choroby zawodowej. J.S. wskazała na bardzo poważne dolegliwości związane ze schorzeniem narządu głosu, które doprowadziły do istotnych zaburzeń w funkcjonowaniu w życiu społecznym. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Organ II instancji wskazał, iż do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej niezbędne są dwa pozytywne elementy spełnione jednocześnie: orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej i wyniki dochodzenia epidemologicznego wskazujące na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą i warunkami pracy. W rozpoznawanej sprawie zdaniem organu odwoławczego taka sytuacja nie zachodzi. Rozpoznane u skarżącej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy schorzenia: przewlekły prosty nieżyt krtani z cechami dysfonii hyperfunckjonalnej, przewlekły suchy nieżyt gardła nie są umieszczone w wykazie chorób zawodowych o których mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zgodnie bowiem z wykazem chorób zawodowych przez przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym rozumie się: guzki głosowe twarde, niedowład mięśni przewodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością gonacyjną głośni i trwałą dysfonią, bądź wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych. W konsekwencji organ II instancji stwierdził, iż brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. J.S. złożyła skargę do sądu na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Skarżąca podniosła, iż w okresie pracy zawodowej z uwagi na trudną sytuację finansową nie korzystała z specjalistycznej opieki skarżącej, co w jej ocenie mogło stanowić przyczyną negatywnego stanowiska organów. Nadto J.S. ponownie powtórzyła argumentację dotyczącą przyczyn powstania znacznego nadwerężenia strun głosowych w trakcie pracy zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Dokonując na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem należało uznać, że wydana ona została z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie jest bezsporne, iż badania lekarskie, którym dwukrotnie została poddana J.S., przeprowadzone przez uprawnione jednostki orzecznicze wskazane w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 - dalej jako rozporządzenie) nie stwierdziły występowania u niej przewlekłej chorób} narządu głosu wymienionej w pkt. 15 wykazu chorób zawodowych. W konsekwencji opierając się na orzeczeniach lekarskich organy administracji odmówiły stwierdzenia u J.S. choroby zawodowej. W ocenie Sądu w trakcie postępowania administracyjnego, doszło jednak do istotnych uchybień proceduralnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Należy wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż orzekając o chorobie zawodowej, organ nie powinien zapominać, że opinia placówki naukowej co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa w związku z art. 84, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona (wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r.. I SA 1318/98, LEX nr 45832). Wskazuje się także, iż organ nie może oprzeć swojej decyzji na opinii lekarskiej, która jest lakoniczna. Orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyrok NSA z 15 kwietnia 1998 r., I SA 2074/97. LKX nr 45828). W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie spełnia wskazanych wymogów. Organy administracji nie sprostały obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7. 77 k.p.a.). W szczególności należy zauważyć, iż organ I instancji nie ustosunkował się do zawartego w piśmie z dnia [...] lutego 2005 r. (k. 33 akt administracyjnych) wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie materiału dowodowego. Skarżąca w tymże piśmie przedstawiła szereg istotnych dolegliwości występujących u niej z związku ze schorzeniem głosu (krztuszenie, nietrzymanie moczu, ból przepukliny). Nie przesądzając w tym miejscu ich ewentualnego wpływu na pozytywną dla skarżącej zmianę orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej, należy jednak zauważyć, iż organy administracji nie zajęły w tej kwestii jakiegokolwiek stanowiska. Taki sposób postępowania nie może zostać zaakceptowany, stanowi to oczywiste naruszenie wskazanych powyżej naczelnych zasad postępowania administracyjnego (art.7, 77 k.p.a.). Wymaga także podkreślenia, iż organy administracji swoje rozstrzygnięcia oparły bezkrytycznie, nijako mechanicznie na orzeczeniach lekarskich, co stanowi istotne wypaczenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W tym kontekście należy przytoczyć treść § 8 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. W niniejszej sprawie, orzekające organy wbrew nakazowi sformułowanemu w powyższym przepisie, oparły swoje decyzje wyłącznie na wyniku przeprowadzonych badań lekarskich, co stoi w sprzeczności z obowiązkiem wszechstronnego, wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie można także pominąć innej istotnej kwestii, a mianowicie faktu, iż z akt administracyjnych nie wynika jakie stanowisko zajęła J.S. wobec niekorzystnego dla niej orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę orzeczniczą l stopnia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że J.S. we wrześniu 2004r. wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Tymczasem w aktach administracyjnych brak jest pisma strony zawierającego taki wniosek. Jeżeli skarżąca zajęła stanowisko co do orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, to brak w aktach pisma w tym przedmiocie uniemożliwił jednostce orzeczniczej II stopnia ustosunkowanie się do twierdzeń i ewentualnych zastrzeżeń strony wobec pierwotnego orzeczenia. W konsekwencji lakoniczna treść orzeczenia z dnia [...].01.2005r. mogła być dla zainteresowanej niezrozumiała, niewyczerpująca i nieprzekonywująca. Tym bardziej obowiązkiem organu odwoławczego było przedsięwzięcie takich działań, które doprowadziłyby do wyjaśnienia wątpliwości zgłoszonych przez skarżącą w jej piśmie z dnia [...].02.2005r. Zaniechanie tego naruszyło gwarancje procesowe strony wynikające z przepisów art. 7 i 77 kpa. W konkluzji należy więc stwierdzić, iż w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił i stwierdził, iż nie podlega ona wykonaniu (art. 152 powyższej ustawy). Podstawę zasądzenia skarżącej zwrotu kosztów postępowania stanowił art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.