II GSK 271/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.), Sędziowie NSA Tadeusz Cysek, Halina Wojtachnio, Protokolant Anna Tomaka, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Totalizatora Sportowego Spółka z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1520/04 w sprawie ze skargi Totalizatora Sportowego Spółka z o.o. w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 maja 2004 r. Nr Sp. 142/02 w przedmiocie odmowy unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "Totalizatora Sportowego" Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 10 maja 2004 r. w przedmiocie odmowy unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego TOTO LOTEK Nr 93271 przeznaczonego do oznaczania towarów i usług w klasach 9, 16, 35, 37, 39, 41 i 42. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie stwierdził, żeby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Sporny znak został zgłoszony do rejestracji w dniu 14 stycznia 1994 r., zatem na podstawie art. 315 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), zwanej dalej p.w.p., w sprawie tej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej u.z.t. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. l u.z.t, z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Sąd podzielił stanowisko organu, że "Totalizator Sportowy" Sp. z o.o. miała interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji, gdyż jako następca prawny Przedsiębiorstwa Państwowego "Totalizator Sportowy" jest uprawniona do używania powszechnie znanego znaku słownego TOTO LOTEK do oznaczenia gier liczbowych. Jednakże wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji został złożony po upływie pięciu lat od daty jego rejestracji, zatem ma zastosowanie art. 31 u.z.t., który stanowi, że z takim wnioskiem można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji, a po upływie tego okresu - jedynie w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził działania w złej wierze przez Spółkę "Totolotek" w momencie rejestracji na jej rzecz spornego znaku towarowego. Również skarżąca spółka nie wykazała w toku postępowania przed Urzędem Patentowym, że w dacie zgłoszenia znaku do rejestracji w 1994 r. uprawniona działała w złej wierze. Spółka "Totolotek" powstała w 1992 r. z inicjatywy Przedsiębiorstwa Państwowego "Totalizator Sportowy" w celu przyjmowania zakładów wzajemnych totalizatora piłkarskiego. Dyrektor tego Przedsiębiorstwa w dniu 24 października 1996 r. podpisał List Zgody, w którym wyraził zgodę na zarejestrowanie znaku towarowego słowno-graficznego TOTO LOTEK na rzecz tej spółki. W świetle treści Listu Zgody uchybienie Urzędu Patentowego, polegające na naruszeniu art. 43 ust. 2 u.z.t. nie miało, w ocenie Sądu, znaczenia dla rejestracji spornego znaku. Uchybienie to nie może być podstawą domniemania, że Spółka "Totolotek" w momencie rejestracji działała w złej wierze. Ponadto, współpraca między skarżącym "Totalizatorem Sportowym" a spółką uprawnioną z rejestracji układała się bezkolizyjnie aż do 2002 r. W dniu 17 czerwca 2002 r. doszło między stronami do zawarcia umowy przeniesienia na rzecz skarżącej prawa ochronnego na znak towarowy TOTO LOTEK, która jednak nie doszła do skutku z uwagi na brak zgody jej Rady Nadzorczej. Okoliczność, że uprawniona z rejestracji ma obecnie zamiar sprzedać sporny znak towarowy innemu, niż skarżąca, podmiotowi, nie ma znaczenia dla oceny jej dobrej czy złej wiary w dacie zgłoszenia tego znaku do rejestracji. W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., w związku z art. 256 § l p.w.p. oraz w związku z art. 7 i 77 k.p.a., polegające na odmowie ich zastosowania w zakresie oceny zaniechania podjęcia przez Urząd Patentowy inicjatywy dowodowej celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego przesłanki złej wiary uprawnionego z rejestracji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego, fakt, że sprawa o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego rozstrzygana jest w trybie postępowania spornego nie przesądza o zasadzie, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar udowodnienia, że zachowane zostały przesłanki do merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku. Sporność postępowania nie wyłącza podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w ramach postępowania dowodowego, z uwzględnieniem których Urząd Patentowy zobowiązany jest rozpoznawać sprawę. To na organie wydającym rozstrzygnięcie w sprawie spoczywa szczególny obowiązek przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego w zakresie zbadania podstaw zasadności wniosku. Tym bardziej że na gruncie postępowania administracyjnego nie obowiązuje art. 6 kodeksu cywilnego, faktycznie zastosowany przez Sąd I instancji wobec skarżącego. Urząd Patentowy nie zbadał istnienia po stronie uprawnionego złej wiary, w tym okoliczności, w jakich doszło do uzyskania dokumentu w postaci Listu Zgody, w sytuacji kiedy w ramach rozpatrywania wniosku organ nie wzywał uprawnionego do złożenia takiego dokumentu w ramach uzupełnienia braków formalnych i zaniechał powiadomienia spółki w trybie art. 43 u.z.t. Wyjaśnienie tej okoliczności pozwoliłoby Urzędowi Patentowemu na ustalenie, czy działanie uprawnionego nosiło znamiona złej wiary w rozumieniu art. 3 u.z.t. przy posiadanej przez niego wiedzy, że zgłoszony wniosek koliduje z prawami podmiotów trzecich, w tym prawami "Totalizatora Sportowego" Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, uczestnik postępowania, Totolotek Toto-Mix S.A. (następca prawny Spółki "Totolotek" S.A.), wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Nie jest skuteczny zarzut podniesiony przez skarżącą, że WSA dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a., ponieważ przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu przed Sądem I instancji. Bezzasadny jest też zarzut naruszenia art. 256 § l p.w.p. w związku z wymienionymi przepisami k.p.a., wskutek przyjęcia w wyroku tezy, że skarżąca nie wykazała w toku postępowania przed Urzędem Patentowym zgłoszenia spornego znaku towarowego w złej wierze. Zdaniem uczestnika, postępowanie dowodowe i dokonana ocena stanu faktycznego sprawy były przeprowadzone poprawnie. Sąd w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, ponieważ sprawuje kontrolę jedynie pod kątem jego legalności, a nie słuszności. Ponadto z art. 255 ust. 3, ust. 4 i art. 256 ust. l p.w.p. wynika, że wnioskodawca we wniosku musi wskazać podstawę prawną oraz środki dowodowe, a Urząd Patentowy rozstrzyga sprawę w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Do tej argumentacji nawiązał w załączniku do protokołu rozprawy w dniu 21 grudnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z braku istnienia w tej sprawie przesłanek nieważności postępowania - wyczerpująco podanych w art. 183 § 2 p.s.a. - do oceny pozostaje zasadność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że chodziło w niej głównie o zarzut naruszenia przez WSA art. 134 § 1 p.s.a. wskutek uznania za prawidłowe ustalenie w postępowaniu przed Urzędem Patentowym braku istnienia złej wiary Spółki "Totolotek" w dniu rejestracji na jej rzecz spornego znaku towarowego decyzją z dnia 6 marca 1997 r. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem skarżącej, nawet bez jej inicjatywy dowodowej, ustalenia dotyczące istnienia wspomnianej złej wiary powinny być dokonane przez Urząd Patentowy i następnie ocenione przez WSA. Jak trafnie przyjął WSA, w rozpoznawanej sprawie przez art. 315 p.w.p. mają zastosowanie przepisy u.z.t., w tym jej art. 29 i 31. Wg nich prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione w całości lub w części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji, określone w art. 4, 6-9 i 32. Z wnioskiem o unieważnienie tego prawa można wystąpić w okresie pięciu lat od daty rejestracji, a po upływie tego okresu - jedynie do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając w złej wierze. Określone w ten sposób podstawy unieważnienia mają na celu naprawienie błędów zaistniałych przy udzielaniu prawa z rejestracji, kwalifikowanych do przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych, ze skutkiem od daty rejestracji. Zaistnienie przynajmniej jednej z wymienionych podstaw jest również wymagane przy żądaniu unieważnienia tego prawa w stosunku do uprawnionego, który uzyskał rejestrację działając z złej wierze i jedynie z tego powodu nie korzysta z ochrony, jaką daje upływ okresu pięcioletniego od daty rejestracji. Oznacza to, że późniejsze okoliczności i postępowanie uprawnionego nie mogą stanowić podstawy do unieważnienia jego prawa z rejestracji znaku towarowego. Przypomniane unormowania należy więc odnieść do stanu faktycznego sprawy istniejącego w dniu 6 marca 1997 r., kiedy decyzją Urzędu Patentowego dokonano rejestracji spornego znaku towarowego na rzecz Spółki "Totolotek", która powstała z inicjatywy Przedsiębiorstwa Państwowego "Totalizator Sportowy" w celu przyjmowania zakładów wzajemnych totalizatora sportowego. W istocie był to podmiot wyłoniony z macierzystego przedsiębiorstwa, bez elementu sprzeczności interesów ani nawet rywalizacji. Również zgłoszenie do rejestracji w 1994 r. znaku towarowego przeznaczonego do oznaczania towarów i usług w wymienionych siedmiu klasach nie kolidowało z prawem w rozumieniu art. 29 u.z.t. i nie naruszało praw tego przedsiębiorstwa, co potwierdzał jego List Zgody z dnia 24 października 1996 r., zawierający nawet w swojej treści nawiązanie do numeru sprawy, pod którym zarejestrowano zgłoszenie znaku towarowego spółki. W takich okolicznościach sprawy Urząd Patentowy nie podjął czynności wymaganych przez art. 43 ust. 2 u.z.t. Wg tego przepisu, jeżeli zgłoszony znak nie odpowiada ustawowym wymogom rejestracji lub narusza prawa osób trzecich, Urząd Patentowy powiadamia o tym zgłaszającego i osoby, których prawa mogłyby być naruszone i wzywa je do wypowiedzenia się w terminie trzech miesięcy. Ani wówczas, ani obecnie w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji odmawiającej unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego nie wiadomo, jakich przesłanek nieważności decyzji z dnia 6 marca 1997 r. miał poszukiwać Urząd Patentowy oraz jakie zachowania Spółki "Totolotek" musiały być przez ten organ sprawdzone w celu ujawnienia jej złej wiary, w dodatku bez żadnej aktywności procesowej strony skarżącej, wskazującej przynajmniej okoliczności wymagające stosownych ustaleń i oceny organu. W takich warunkach sprawy sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut nieskorzystania przez WSA z uprawnień przewidzianych w art. 134 p.s.a. jest oczywiście bezzasadny. Nie można bowiem przenosić na sąd administracyjny I instancji obowiązku wymuszania na organie administracji publicznej przeprowadzenie postępowania dowodowego bez istnienia, a nawet bez wskazania wymagających tego okoliczności. Takiego zarzutu tym bardziej nie można łączyć z późniejszym okresem, w którym zachowania uprawnionego z rejestracji znaku towarowego (nie wiadomo zresztą, jakie) nie mają wpływu na ważność uzyskanych przez niego uprawnień do znaku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.s.a. orzekł jak w sentencji.