I SA/Wa 1320/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Powiatu L. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2004 r. nr[...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz Powiatu L. od Ministra Skarbu Państwa kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1320/04 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa - działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. i po rozpatrzeniu wniosku Kuratorium Oświaty w [...] o ponowne rozpatrzenia sprawy dotyczącej postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2002 roku nr [...] prostującego z urzędu błędy pisarskie w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2001 roku nr [...] uchylił własne w/w postanowienie z dnia [...] stycznia 2002 r. i orzekł o umorzeniu postępowania. Jak wynika z akt sprawy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] stwierdzono, że Powiat L. - na zasadzie art. 60 ust. 1 i 3 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nabył nieodpłatnie własność mienia Skarbu Państwa pozostającego we władaniu Domu Wczasów [...] w P. obejmującego nieruchomość zabudowaną, położoną w P. w gminie N., dla której Sąd Rejonowy w L. Wydział Zamiejscowy Ksiąg Wieczystych w M. prowadzi księgę wieczystą Kw nr [...] a w skład której to nieruchomości wchodziły działki o numerach ewidencyjnych: [...],[...] i [...].Następnie na skutek wznowienia z urzędu postępowania komunalizacyjnego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] organ wojewódzki uchylił swoją poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2000 r. i jednocześnie w pkt 1 decyzji stwierdził nabycie przez Powiat L. tylko części wyżej opisanej nieruchomości tj. nabycie stwierdzono tylko w odniesieniu do działek o numerach [...] i [...] W pkt 2 zaś w/w decyzji stwierdzono nabycie przez w/w Powiat ruchomości i innych środków trwałych a w pkt 3 odmówiono stwierdzenia nabycia przez powyższą jednostkę własności działki nr [...]. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej - na skutek odwołania Powiatu L. - Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r. Następnie w dniu [...] stycznia 2002 r. postanowieniem nr [...] Minister sprostował z urzędu błędy pisarskie w swojej powyższej decyzji. Sprostowanie to polegało na zmianie w preambule decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. zamiast zapisu " art. 138 § 1 ust. 1" wpisano: "art. 138 § 1 ust. 2" oraz przede wszystkim w sentencji decyzji zamiast słów; "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję" wpisano; "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję w pkt 1 i 2 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2001 r.; znak [...] oraz uchylam pkt 3 tej decyzji i orzekam o stwierdzeniu nabycia przez Powiat L. z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa, nieodpłatnie własności mienia Skarbu Państwa obejmującego nieruchomość położoną w P. gm. N. obejmującą działkę ewidencyjną nr [...], zabudowaną budynkiem "[...]" dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy w L. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M.". Postanowienie to zaskarżył skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Kurator Oświaty. Sąd postanowieniem z dnia 13 listopada 2003 r. sygn. akt I SA 448/02 odrzucił skargę podnosząc, w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że była ona niedopuszczalna ze względu na niewyczerpanie przez skarżącego (na skutek braku pouczenia przez organ) środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym [...] Kurator Oświaty wnioskiem z dnia 16 grudnia 2003 roku zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa o ponowne rozpatrzenia sprawy dotyczącej postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] powołując się przy tym na stanowisko wyrażone w w/w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego a sprowadzające się do poglądu, iż ponieważ w pouczeniu o środkach odwoławczych nie zastosowano art. 127 § 3 w związku z art. 144 kpa tj. ponownego rozpatrzenia sprawy, tym samym skarżącemu przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który wnosi się bez wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Rozpatrując zatem powyższy wniosek Minister Skarbu Państwa stwierdził, że wydane postanowienie narusza art. 113 § 1 kpa bowiem nie można w trybie przewidzianym dla prostowania błędów pisarskich zmieniać treści decyzji, która doprowadzała do rozstrzygnięcia odmiennego niż wynikało to z jej treści. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. organ uchylił swoje poprzednie postanowieni i umorzył postępowanie. Z kolei postanowienie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniósł Powiat L. Skarżący zarzucił organowi centralnemu naruszenie przepisu art. 60 ust. 1 i 3 cytowanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 144 oraz 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenie jego nieważności. W szczególności podniesiono w skardze, że organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze korzystania z instytucji umorzenia postępowania ponieważ jest on ograniczony kryterium określonym w art. 105 § 1 k.p.a. - dotyczącym tylko przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe, a która to sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o jej oddalenie. Powołując się na treść (wydanego już po wniesieniu skargi) swojego postanowienia z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...],w którym dokonał wykładni zaskarżonego postanowienia stwierdził, że wypowiedź dotycząca umorzenia postępowania odnosiła się jedynie do postępowania w I instancji w sprawie sprostowania błędu pisarskiego. Natomiast otwartą kwestią nadal pozostaje zmiana decyzji Ministra Skarbu z dnia [...] listopada 2001 r., wydanej w przedmiocie nabycia przez Powiat L. mienia Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną i z tego powodu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Wprawdzie należało podzielić stanowisko organu, że w trybie przewidzianym w przepisie art. 113 § 1 k.p.a. dokonywanie zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2001 r. było wadliwe i z tego powodu uchylenie błędnego postanowienia organu centralnego z dnia [...] stycznia 2002 r. o sprostowaniu błędów było trafne, tym niemniej wypowiedź organu zawarta w dalszej części sentencji postanowienia, dotycząca umorzenia postępowania, była całkowicie wadliwa. Na wstępie należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie precyzuje ani w treści jego sentencji, ani w treści jego uzasadnienia jakiego postępowania dotyczy rozstrzygnięcie o umorzeniu. Zatem istotnie można twierdzić - jak to podnosi w skardze skarżący - że umorzenie to dotyczy postępowania w sprawie nabycia własności mienia Skarbu Państwa, co oczywiście narusza przepisy proceduralne. Chociaż - już po wniesieniu skargi - organ dokonał wykładni zaskarżonego postanowienia, w której wypowiedział się, że wydając tego rodzaju rozstrzygnięcie miał oczywiście na myśli umorzenie postępowania przed pierwszą instancją o sprostowaniu błędów pisarskich, ale wykładnia ta nie sanuje zaskarżonego postanowienia. Przy ocenie legalności aktu administracyjnego dla sądu administracyjnego ważna jest treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, treść uzasadnienia, powołana podstawa prawna oraz treść innych elementów składowych aktu a nie wyjaśnienia organu co do tego, jak powinien być dany akt rozumiany (vide: wyrok NSA z dnia 7. 07. 1988 sygn. akt IV S.A. 244/88 opubl. Problemy Praworządności 1988, Nr 11). Sąd administracyjny sprawując bowiem kontrolę zgodności z prawem decyzji i innych aktów administracyjnych ocenia nie intencje organu towarzyszące załatwieniu sprawy, ale ich zrealizowanie w konkretnym akcie procesowym zgodnie z wymaganiami prawa materialnego i procesowego. W związku z powyższym pozostawienie w przedmiotowym postanowieniu zapisu o umorzeniu postępowania może istotnie wprowadzać w błąd i sugerować, że odnosi się ono do całości postępowania administracyjnego a to narusza już przepisy art. 105 i 144 k.p.a. Przede wszystkim zaś - zgodnie z przepisem art. 126 k.p.a. - do postanowień stosuje się przepisy odnoszące się do decyzji, ale jedynie odpowiednio. Nadanie przez ustawodawcę powyższemu przepisowi tego rodzaju brzmienia oznacza m. in., że w przypadku, gdy na skutek wniesienia zażalenia, orzeczenie wydaje organ odwoławczy, rozstrzygnięcie jego nie musi zawsze ściśle odpowiadać rodzajom orzeczeń przewidzianych dla tego rodzaju organu w przepisie art. 138 k.p.a. W szczególności, gdy organ odwoławczy ustali, iż nie było podstaw prawnych lub faktycznych do wydania w danej kwestii postanowienia (a taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie) winien jedynie uchylić zaskarżone postanowienie, nie stosując przy tym ostatniego członu przepisu art. 138 § 1 pkt 2, stanowiącego o "umorzeniu postępowania pierwszej instancji", gdyż przepis ten musi być stosowany z zachowaniem wspomnianej wyżej odpowiedniości. Z tego zatem względu w niektórych sprawach wystarczające jest wyłącznie wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego (vide: "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" pod red. B. Adamiak i J. Borkowski wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2002 str. 600 ). W tych warunkach Sąd uznał, że zawierając w treści zaskarżonego postanowienia wypowiedź dotyczącą umorzenia postępowania Minister Skarbu Państwa nie tylko wadliwie nie sprecyzował jakiego postępowania to umorzenie dotyczyło, ale całkowicie zbędnie orzekł w ogóle o owym umorzeniu. Jeśli bowiem nawet przyjąć, że odnosiło się ono do postępowania organu I instancji w kwestii sprostowania błędów pisarskich, to poprzez jednoczesne uchylenie wydanego poprzednio w tej materii własnego postanowienia, organ wyeliminował je z obrotu prawnego i w związku z tym nie toczyło się już postępowanie, którego miało dotyczyć umorzenie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem orzec mając na uwadze powyższe treści.