IV SA/Wr 182/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2006r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. G. kwotę 100 /słownie: sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dalej Kierownik Urzędu, na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm./ dalej zwanej ustawą o świadczeniu; odmówił J. G. przyznania uprawnień do wyżej wymienionego świadczenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 2 cyt. ustawy, który stanowi: "Represją jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., /.../". Ponieważ strona nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy należy odmówić przyznania świadczenia określonego w cytowanej ustawie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.G. podniósł, iż w dokumentach załączonych do wniosku o przyznanie dodatku do renty widnieje okres deportacji od [...]do [...]/[...] miesięcy/. Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Oddział Terenowy w W. również potwierdziło deportację do pracy przymusowej w okresie od [...]r. do [...]/[...] miesięcy/. Kierownik Urzędu, po rozpoznaniu wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego /tj. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 4 ustawy o świadczeniu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z wnioskowanego tytułu. W motywach decyzji Kierownik Urzędu wskazał, iż strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego w oparciu o art. 2 ust. 2 lit. a powyższej ustawy, który stanowi: "Represją w rozumieniu ustawy jest deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945". Z dokumentów przedstawionych przez stronę, w szczególności oświadczeń świadków wynika, iż strona przebywała na deportacji w miejscowości T. k/S. od [...]r. Nie jest jednak możliwe zaliczenie okresu pobytu na deportacji po dniu [...]r. /zajęcie okolic miejscowości T.k/S. przez aliantów według opracowania: "Kronika II wojny światowej: pod red. Donalda Sommerville’a, Warszawa 1995 oraz opracowania "United States Army in World War II. Specjal Studies. Chronology 1941/1945", pod red. Mary H. Williams, Washington 1960./, ponieważ praca po tej dacie – jeżeli nawet była wykonywana – nie stanowiła już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" cyt. ustawy. Ustawa bowiem nie tylko zakreśla ogólne ramy czasowe przedmiotowej represji na okres trwania II wojny światowej, tj. lata 1 września 1939 – 8 maja 1945 /vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999r., sygn. akt III RN 158/98 – Lex nr 79672/ ale nadto ogranicza ją do momentu wyzwolenia przez aliantów konkretnej miejscowości. Z chwilą bowiem wyzwolenia danego terenu spod okupacji, praca deportowanych tam pracowników, choćby nadal była wykonywana np: jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych /tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2001r., sygn. akt VSA 3877-00-Lex nr 50162/. Kierownik Urzędu stwierdził, iż nie jest również możliwe zaliczenie stronie miesiąca [...] gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 "świadczenie przysługuje /.../ za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2. Uznał, że deportacja strony przy uwzględnieniu wymogów ustawy z 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym trwała od [...]r. do [...]r., a zatem krócej niż wymagane przez art. 2 pkt 2 lit. "a" w związku z art. 3 ust. 1 powyższej ustawy 6 pełnych miesięcy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu. Zdaniem skarżącego powołane w decyzji źródła historyczne jako dowód wyzwolenia danej miejscowości spod okupacji niemieckiej są niewystarczające. Trudno przyjąć, że akurat w tym konkretnym dniu [...]r. wszystkie gospodarstwa na tym terenie w których pracowały osoby deportowane zostały "wyzwolone" i uwolnione od niemieckiego nadzoru, a osoby zmuszane tam do pracy zaczęły wykonywać ją dobrowolnie. Jednakże jeżeli nawet przyjąć datę [...]r. jako datę wyzwolenia tych okolic nie zmienia to faktu, że skarżący przebywał na terenach okupowanych przez okres 6 miesięcy od [...]r. do [...]r. W związku z powyższym spełnia wymóg wynikający z art. 2 pkt 2 lit. a. Zgodnie z w/w ustawą pełne miesiące trwania pracy wymagane są jedynie do naliczania wysokości świadczenia, a nie do jego przyznania. Zgodnie z art. 3 ust. 1 świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc pracy, w związku z tym w przypadku skarżącego uzasadnionym jest przyznanie świadczenia za okres [...] miesięcy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem procedury administracyjnej, uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 2 pkt 2 a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. Nr 87, poz. 395 z póź. zm./ represją jest: deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu stwierdził, iż skarżący przebywał na deportacji w miejscowości T. k/S. od [...]r. Okoliczność tą organ decyzyjny ustalił na podstawie przedstawionych przez skarżącego dokumentów, w szczególności oświadczeń świadków. Tymczasem z lektury akt sprawy wynika, iż skarżący we wniosku z dnia [...]o przyznanie świadczenia podał, iż w [...] został wraz rodzicami deportowany do miejscowości T. k/S. i R.. W opinii Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Oddział Terenowy w W. z dnia [...]r. wskazano, iż wnioskodawca przedstawił dowody doznania represji w okresie od [...]r. Świadkowie, E. G. i W. P., zeznali w dniu [...]r., że deportacja skarżącego do pracy przymusowej nastąpiła w [...]r. Ponadto oświadczyli, iż przebywali na deportacji ze skarżącym w miejscowości T. i R. w okresie od [...]r. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...] skarżący podniósł: iż "W dokumentach załączonych przeze mnie do wniosku o przyznanie dodatku do renty widnieje okres deportacji od [...]r." W świetle wyżej powiedzianego nie wiadomo zatem jest, które z dowodów w sprawie stanowiły podstawę do stwierdzenia przez Kierownika Urzędu, że deportacja do pracy przymusowej nastąpiła w [...]r. Podkreślić przy tym trzeba, iż z zeznań świadków nie wynika jednoznacznie, iż powyższa okoliczność miała miejsce w [...]r. Organ orzekający w indywidualnej sprawie przed podjęciem decyzji zobowiązany jest, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej zbadać wszechstronnie sprawę a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego /art. 7 i 77 § 1 kpa/. Następnie dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona /art. 80 kpa/. Z kolei w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej /art. 107 § 3/. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu dopuścił się naruszenia wymienionych zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Urzędu powinien dokładnie ustalić kiedy skarżący został wywieziony do pracy przymusowej, wskazać zebrane w toku postępowania administracyjnego dowody potwierdzające powyższy fakt, dokonać ewentualnie innych ustaleń jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia faktyczne ocenić zgodnie z art. 80 kpa. Słusznym byłoby także uzupełniające przesłuchanie świadków w wyżej podniesionej kwestii. Stosownie do art. 86 kpa organ decyzyjny może także przesłuchać w sprawie skarżącego. Odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia Kierownik Urzędu podniósł, iż zajęcie okolic miejscowości T. k/S. nastąpiło w pierwszej połowie [...]r. Na potwierdzenie tej okoliczności organ administracyjny powołał się na "Kronikę II wojny światowej" pod red. Donalda Sommerville’a, Warszawa 1995r. oraz "United States Army in World Waw II Specjal. Studies, Chronology 1941/1945", pod red. Mary H. Williams, Washington 1960. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W tym stanie rzeczy samo więc odwołanie się organu administracyjnego do wskazanych opracowań nie pozwala sądowi zweryfikować powyższego faktu. Nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie w sprawie określonych źródeł informacji. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 Prawo o postępowaniu /.../. Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ono przymiotu wykonalności /art. 152 – Prawo o postępowaniu /.../.