II SA/Sz 668/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego. I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza na rzecz skarżącego H.K. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 17 i art. 141 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Spółki Z. z siedzibą w [...] przy ul. [...], wezwał H. K. do opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] do dnia [...] r. W razie nie wykonania dobrowolnie obowiązku, organ zagroził zastosowaniem środka egzekucyjnego w celu opróżnienia lokalu. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że z wnioskiem do organu egzekucyjnego o wszczęcie egzekucji przeciwko H. K. wystąpił wierzyciel- Spółka Z. z siedzibą w [...]. W załączeniu wierzyciel przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. – sygn. akt [...] nakazujący eksmisję H. K. wraz z osobami wspólnie z nim zamieszkującymi z mieszkania zakładowego przy ul. [...]. Wierzyciel jako miejsce wykonania eksmisji wskazał lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...]. Organ egzekucyjny stwierdził, że wskazany lokal zamienny odpowiada wymogom określonym w art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Na postanowienie Prezydenta Miasta [...] zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł H. K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zwrotu sprawy organowi I instancji celem umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika w całości oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania wniesionych zarzutów. Zaskarżonemu postanowieniu H. K. zarzucił podjęcie czynności egzekucyjnych mimo braku wymagalności obowiązku stanowiącego podstawę czynności egzekucyjnych poprzez- przy jednoznacznym stwierdzeniu uprawnień dłużnika do uzyskania praw do lokalu zamiennego – nie wskazanie dłużnikowi lokalu odpowiadającego warunkom określonym w art. 2 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, przez co złożony wniosek o eksmisję jest oczywiście niezasadny. Wnoszący zażalenie zarzucił nadto, że organ I instancji nie respektuje własnego stanowiska w sprawie poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dla ustalenia, czy wierzyciel nie narusza prawa wprowadzając w błąd organ co do okoliczności mających znaczenie w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 Kpa, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.z 2001 r. Nr 79, poz. 856) i art. 143 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia H. K. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym ( odebranie nieruchomości, opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń), powinien doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zastosowanie środka egzekucyjnego następuje więc w drodze postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny, które w swej treści winno odpowiadać regulacji wynikającej z art. 124 § 1 i 2 Kpa, a także zawierać elementy wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Kolegium zaskarżone postanowienie spełnia powyższe wymogi określone w przepisach ustawy. Zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 i 2 oraz wskazuje środek egzekucyjny prowadzący do usunięcia zobowiązanego z zajmowanego lokalu. Zażalenie H. K. jakkolwiek , zdaniem Kolegium, dotyczy postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, opiera się na zarzutach wywiedzionych z art. 33 ustawy egzekucyjnej, w szczególności pkt 2 i 3 tego przepisu. Podnoszone zatem w postanowieniu zarzuty winien rozpatrzyć organ egzekucyjny poprzez wydanie postanowienia w tej sprawie. Kolegium stwierdziło również, że nie znajduje podstaw do wstrzymania czynności egzekucyjnych, albowiem organ egzekucyjny I instancji nie wydał w tej sprawie postanowienia , a nie jest możliwe w postępowaniu dotyczącym postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego rozpatrywanie wniesionych zarzutów. H. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi H. K. kwestionował zaproponowany przez wierzyciela lokal zamienny położony w [...] przy ul. [...], albowiem nie jest on właścicielem tego lokalu lecz najemcą, z prawem do podnajmowania tego mieszkania. Skarżący obawiał się, że z chwilą przeniesienia do wskazanego lokalu zamiennego, właściciel rozwiąże z nim umowę. H. K. podniósł również, że wierzyciel zaproponował mu spłatę jego praw, jednakże skarżący propozycji finansowej wierzyciela nie przyjął. Skarżący zarzucił nadto, że również wskazany lokal nie spełnia wymogów lokalu zamiennego określonych w art. 2 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji przez Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przeprowadzana jest w oparciu o kryterium zgodności tej decyzji z prawem. Zgodnie z art. 134 ust. 1 P.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu skargi. Sąd na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalił, że postępowanie egzekucyjne w sprawie eksmisji H. K. z lokalu przy ul. [...] w [...] ze względu na niewykonalność zostało umorzone. Postanowienie w tej sprawie, na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zmianami), wydał w dniu [...] r. Prezydent [...] jako organ egzekucyjny. Postanowienie to stało się ostateczne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym przewiduje możliwość wszczęcia ponownej egzekucji w razie zaistnienia przesłanek z art. 61. Dotyczy to jednak przypadku, gdy postępowanie umorzono na podstawie art. 59 § 2 ustawy. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym nie stanowi podstawy do wszczęcia egzekucji uprzednio umorzonej na podstawie art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na gruncie sprawy będącej przedmiotem rozpoznania, umorzenie postępowania egzekucyjnego oznaczało zatem zaniechanie tego postępowania wskutek wystąpienia przyczyn, które trwale uniemożliwiają jego prowadzenie . Tymczasem organ egzekucyjny podjął czynności mające na celu wykonanie przez dłużnika obowiązku wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. i wezwał skarżącego H. K. do dobrowolnego opuszczenia lokalu. W ocenie Sądu, niezależnie od tego, że wszczęcie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym po uprzednim umorzeniu postępowania w tym zakresie rażąco narusza prawo i skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić również należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie w sprawie zainicjowało postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji- Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. wzywające H. K. do dobrowolnego opróżnienia lokalu przy ul. [...] w [...] w terminie do dnia [...] r. pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego. W myśl art. 143§ 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosowanie środka egzekucyjnego w celu odebranie nieruchomości lub odebrania lokalu poprzedza wezwanie dłużnika do wykonania tego obowiązku. Postanowienie wydane przez organ egzekucyjny w tej materii jest niezaskarżalne, albowiem zgodnie z art. 17 § 1 ustawy, zażalenie przysługuje wówczas, kiedy ustawa tak stanowi, natomiast art. 143 żadnego środka zaskarżenia na postanowienie wzywające dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku opróżniania lokalu lub odebrania nieruchomości nie przewiduje. Tymczasem organ egzekucyjny I instancji pouczył skarżącego o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia, z którego to prawa H. K. skorzystał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, wydało postanowienie w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego i utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Mając na uwadze przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienie Kolegium nie ma umocowania w obowiązującym prawie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym, rozumie się przez to: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni ( art. 1a pkt 12 lit. b). Nie jest przeto środkiem egzekucyjnym wezwanie do wydania nieruchomości lub opróżnienia lokalu. Art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Przewidziana w art. 7 § 3 tzw. zasada niezbędności wskazuje jednoznacznie, że nie stosuje się środka egzekucyjnego, jeśli obowiązek został przez dłużnika wykonany dobrowolnie lub stał się bezprzedmiotowy. Wezwanie zatem do dobrowolnego opuszczenia lokalu pełni zatem funkcję preegzekucyjną i żadną miarą nie należy rozpatrywać tego wezwania w kategoriach zastosowania środka egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 Sąd nie orzekł w kwestii wykonalności wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.