II SA/Sz 746/05

WyrokWSA w Szczecinie2006-01-05

Skład orzekający: Barbara Gebel, Marzena Iwankiewicz, Kazimierz Maczewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres deportacji do pracy przymusowej krótszy niż sześć miesięcy, nawet jeśli obejmuje czas po wyzwoleniu terenu, może być podstawą do przyznania świadczenia pieniężnego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że okres deportacji do pracy przymusowej krótszy niż sześć miesięcy nie spełnia wymogów ustawy, nawet jeśli obejmuje czas po zajęciu miejscowości przez wojska koalicji antyhitlerowskiej. Praca wykonywana po wyzwoleniu terenu traci przymiot przymusowości i nie jest już wykonywana na terenach okupowanych przez III Rzeszę.
Stan faktyczny
Skarżący Z.L. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na okres deportacji krótszy niż wymagane sześć miesięcy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący zaskarżył decyzję, argumentując, że organ powinien przyjąć jako datę końcową represji dzień kapitulacji Niemiec, a także wskazując na niemożność powrotu rodziców do Polski po wyzwoleniu miejscowości.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tyt. pracy przymusowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.1 ust.1 i art.4 ust.1 i 2 oraz art.2 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniach pieniężnych przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) po uprzednim rozpatrzeniu wniosku Z.L. odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego w związku z deportacją do pracy przymusowej. Przyczyną odmowy był krótszy niż sześciomiesięczny okres deportacji do pracy przymusowej. W piśmie z dnia [...] r. Z.L. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnosząc, iż urodził się w W. [...] r. i do końca wojny tj. do maja 1945r. przebywał w tej miejscowości wraz z rodzicami. Po ponownym rozpoznaniu wniosku na podstawie oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art.4 ust 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz U. Nr 87, poz. 395 z późn.zm.) Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż represja w rozumieniu w/w ustawy rozpoczęła się [...] r. a zakończyła się [...] r. z dniem zajęcia przez wojska koalicji antyhitlerowskiej miejscowości [...]. Dalsze przebywanie w miejscowości, w której pracowali przymusowo rodzice skarżącego po dacie jej zajęcia nie spełniała warunku ustawy. Zgodnie z art.2 pkt 2 lit. a cyt. ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy . Według ustaleń organu represja skarżącego trwała w sumie 5 miesięcy i 15 dni, a więc krócej niż minimalny okres 6 miesięcy. Powyższą decyzję Z.L. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący decyzję organu uznał za nieuzasadnioną, bowiem zdaniem skarżącego organ powinien przyjąć jako datę końcową represji dzień, w którym Niemcy podpisali akt kapitulacji tj. 8 maja 1945r. Ponadto podał, że w okresie od dnia kiedy nastąpiło wyzwolenie miejscowości [...] r. do [...] r. rodzice skarżącego nie mogli powrócić do Polski w jej granicach sprzed 1 września 1939r. gdyż nie mieli takiej możliwości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia nie 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm./ kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) deportacja /wywiezienie/ do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1993r. na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Represją, w rozumieniu art.2 pkt 2 lit.a/ ustawy z 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR uprawniającą do świadczenia pieniężnego, jest deportacja do III Rzeszy osoby małoletniej i z tego powodu niezdolnej do pracy fizycznej, jeżeli osoba ta przebywała na tym terenie przez co najmniej 6 miesięcy. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika, iż skarżący urodził się na terenie III Rzeszy w miejscowości [...] gdzie przebywał wraz z rodzicami do maja 1945r. Miejscowość ta została zajęta przez wojska koalicji antyhitlerowskiej [...] r. Okres pobytu skarżącego w warunkach pracy przymusowej trwał 5 miesięcy i 15 dni. Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ w uzasadnieniu decyzji, iż ewentualne dalsze przebywanie w miejscowości, w której pracowali przymusowo rodzice skarżącego po dacie jej zajęcia nie spełnia warunku określonego w cytowanej ustawie. Z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji hitlerowskiej świadczona tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np.: jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 sierpnia 2001r. sygn. akt V SA 3877/00/publ. lex nr 50162/. W tym stanie rzeczy w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnoszone argumenty zawarte w skardze, iż organ powinien przyjąć jako termin końcowy deportacji do pracy przymusowej datę podpisania aktu kapitulacji przez Niemcy jest nieuzasadniony. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i nie narusza prawa . Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło