II SA/Wr 2765/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2006r. sprawy ze skargi A. C. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzje i decyzję ją poprzedzającą II. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz A. C. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] w oparciu o przeprowadzone badania w gabinecie specjalistycznym w TWKL dokonała rozpoznania i stwierdziła, że poborowy A. C. posiada: 1) osobowość typu borderline - § 69 p. 1 2) obniżoną ostrość wzroku obu oczy - § 13 pkt 1 W związku z powyższym określiła zdolność do służby wojskowej według instrukcji: GI Kat. "A" - zdolny do służby wojskowej. Wskazała iż opisane rozpoznanie nie powoduje zdolności do służby wojskowej. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł A. C/. Podniósł, że ze względu na stan zdrowia nie jest zdolny do pełnienia czynnej służby wojskowej. Pobyt w wojsku jest niewskazany także z powodu konieczności przyjmowania leków przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych. Do odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie - lekarzy psychiatry z dnia [...]r. Wynika z niego między innymi że poborowy jest leczony w przychodni psychiatrycznej od [...]r. Rozpoznanie kliniczne - głębokie zaburzenia osobowości typu Borderline, znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne wymagające przyjmowania leków. Po rozpoznaniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 Nr 4 poz. 16) oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 57 poz. 278 z późn. zm.) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdziła iż po analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła uchybień orzeczniczych. Stwierdzone u A. C. schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku specjalistycznych badań lekarskich tj.: 1) cechy osobowości zaburzonej typu Borderlin zakwalifikowane przez badającego lekarza specjalistę psychiatrę wg § 69 p. 1, a więc nieznaczne upośledzające zdolności adaptacyjne. 2) obniżenie ostrości wzroku obu oczu (Voutr=0,5 - wg § 13 p. 1 3) niewielkie zgięcie kątowe V-tej kości śródręcza prawego, po złamaniu w 2001r. bez upośledzenia funkcji ręki - wg. § 76 p. 1 - w załączniku Nr 1 do w/w rozporządzenia MON - kwalifikują do wyżej ustalonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Skargę na powyższe orzeczenie wniósł A. J. C.. Podniósł, że jest chory na schizofrenię paranoidalną co uniemożliwia mu odbywanie zasadniczej służby wojskowej i utrudnia normalne funkcjonowanie w życiu. Do skargi dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie lekarskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi przywołując dotychczasowa argumentację. Dodatkowo zaznaczył że jeżeli po wydaniu orzeczenia przez Rejonową Komisję Lekarską we W. nastąpiły istotne zmiany w stanie zdrowia nic nie stało na przeszkodzie by na zasadzie art. 278 art. 4 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej orzekany zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień o ponowne skierowanie na komisję lekarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 15 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie uchybienia występują, zatem skarga jest uzasadniona. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. Nr 4 poz. 16 ze zm.). Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem Nr 1 - wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57 poz. 278 ze zm.) - wskazuje organy uprawnione do wydawania orzeczeń dotyczących zdolności do odbywania służby wojskowej tryb postępowania tych organów oraz wykaz chorób i ułomności i ich kwalifikację jeśli idzie o możliwość odbywania służby wojskowej. Zgodnie z § 2 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik Nr 1 do rozporządzenia. Według zaś § 18 w/w rozporządzenia Wojskowa Komisja lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby wojskowej przez osobę badaną o ile taką służbę już pełniła. W uzasadnionych wypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej. Stosownie do § 32 wydanego rozporządzenia Wojskowa Komisja Odwoławcza orzeka na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo-lekarskich i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie a także skierować badanego na obserwację lekarską. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie. § 19 tego rozporządzenia mówi zaś, że orzeczenie wojskowych komisji lekarskich powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis powyższy koresponduje z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, który określając warunki formalne decyzji w § 3 stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek organu skonstruowanie takiej decyzji - z szczegółowym uzasadnieniem podstawy faktycznej i prawnej - ma na celu udzielenie informacji i wyjaśnienia, zasadności przesłanek rozstrzygnięcia (art. 9 i 11 kpa) a także daje możliwość sądowi dokonania kontroli czy orzeczenie zostało wydane zgodnie z prawem. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i je poprzedzające orzeczenie organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej zasad procedury administracyjnej. Przypomnieć w tym miejscu należy iż przedmiotem kontroli sądu jest decyzja o uznaniu poborowego A. J. C. za osobę zdolną do zasadniczej służby wojskowej grupa I kat. A. Podstawą do takiej oceny były przeprowadzone przez Rejonową Komisję Lekarską badania wewnętrzne między innymi psychiatryczne - zakończyły się one rozpoznaniem osoba typu "Borderline" - § 69 p. 1. W tym czasie Wojskowa Komisja Lekarska dysponowała poza w/w badaniem, zaświadczeniem lekarskim z dnia [...]. Centralnego Szpitala Klinicznego Poradni Leczniczo-Konsultacyjnej Klinik Psychiatrycznych w Ł. zawierająym rozpoznanie - osobowość chwiejna emocjonalnie - typu Borderline oraz Centralnego Szpitala Klinicznego Ośrodek Leczenia Nerwic i Kliniki Psychiatrycznej z dnia [...]r. Stwierdza ono, że skarżący leczy się od [...]r. z rozpoznaniem głębokie zaburzenia osobowości typu Borderline. Zawiera też informacje, częstomocz na podłożu zaburzeń nerwicowych, pozostaje w długoterminowej terapii indywidualnej w Oddziale Młodzieżowym. Nie wskazany dla pacjenta pobyt w wojsku. W związku z wniesieniem przez A. C. odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska skierowała skarżącego na badania lekarsko-specjalistyczne w Klinice Psychiatrii. Zakończyły się one rozpoznaniem i kwalifikacją - cechy osobowości zaburzone - § 69 p. 1. W posiadaniu komisji w tym czasie było również zaświadczenie lekarza psychiatry E. D.-Z. prowadzącej gabinet Psychoterapii - Psychiatrii. Stwierdza w nim głębokie zaburzenia osobowości typu Borderline. Częsta dekompensacja objawowa w obrazie lękowo-depresyjnym znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne i wymagające przyjmowania leków. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguła w nim wyrażona nie została wyłączona przepisami ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. Nr 4 poz. 16 ze zm.) w której powołane rozporządzenie znalazło swoją podstawę. Obowiązkiem komisji obu instancji było wskazanie w uzasadnieniu orzeczenia, powodów odmowy wiarygodności dowodom, które przedstawił A. C. niewątpliwie wskazywały one na pogłębiony stan chorobowy w porównaniu z oceną dokonaną przez komisję, jedno z nich mówiło wprost o niewskazaniu odbycia służby wojskowej (art. 107 § 3 i art. 80 kpa). Komisje lekarskie stwierdziły u poborowego schorzenia z § 69 pkt 1 rozporządzenia. Powołane rozporządzenie w § 69 pkt 1 wymienia: osobowość nieprawidłowa, nieznacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne jako kwalifikację do kat. A - zdolny do służby wojskowej. Natomiast pkt 2 § 69 wskazuje osobowość nieprawidłowa, znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne, poddające się korekcji i kwalifikuje poborowego do kategorii "D" niezdolny do służby wojskowej (...) w czasie pokoju. Jak wynika z treści powołanego § 69 rozporządzenia zawiera on zwroty niedookreślone - "znacznie" "nieznacznie". Zatem zakwalifikowanie jednostki chorobowej której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" powinno nastąpić ze szczególną starannością a organ winien uzasadnić swoje rozpoznanie. Należało wyjaśnić jaka jest różnica pomiędzy jednym stanem a drugim i jakie objawy - symptomy zadecydowały o zakwalifikowaniu jednostki chorobowej do § 69 pkt 1 rozporządzenia. Brak uzasadnienia, o którym mowa wyżej powoduje, że orzeczenie nie poddaje się kontroli. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000r. III SA 879/00 stwierdził, że tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Orzeczenie o kosztach sąd oparł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających (...). Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.