IV SA/Wr 523/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. C. – M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania zapomogi pieniężnej z tytułu strat powodziowych oddala skargę. We wniosku z dnia [...]r., złożonym w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w O. w dniu [...]r. H. C. – M. zwróciła się o wypłatę zasiłku w związku z zalaniem gospodarstwa domowego w czasie powodzi, która miała miejsce w lipcu 1997 r. Wnioskodawczyni podała, że zalaniu uległy: piwnica, spiżarnia, pralnia, kotłownia, pomieszczenie socjalne, garaż oraz ogród i podwórko. Niewielkie zasoby finansowe nie pozwalają jej na przeprowadzenie prac remontowych w domu oraz na odkupienie zniszczonych rzeczy ( w tym warzyw i owoców na zimę ). Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił wnioskodawczyni przyznania jednorazowej zapomogi pieniężnej w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji podano, że mieszkanie wnioskodawczyni nie zostało zalane, natomiast zalanie pomieszczeń przynależnych do mieszkania nie stanowi podstawy do przyznania zapomogi. Następnie w piśmie z dnia [...]r. H. C. – M. ponownie wystąpiła o przyznanie zapomogi pieniężnej, podając że po powodzi wystąpiły nowe szkody w postaci osiadania ganku, pęknięcia ścian i sufitu, przeciekania wody z tarasu do ganku, nasiąkania tynków wodą, odstawanie okładziny elewacji. Po rozpatrzeniu sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz po kilkukrotnym uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r., ponieważ straty nie zostały spowodowane zalaniem mieszkania. Następnie we wniosku z dnia [...]r. H. C. – M. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie odwoływała się od powyższej decyzji, ponieważ została ona wydana w trakcie postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w związku z czym wnioskodawczyni uważała ją za "nieważną". Ponadto wyjaśniła, że nie mogła czasowo korzystać z pomieszczeń mieszkalnych ( okres zalania, czas dezynfekcji ) oraz poniosła straty spowodowane osiadaniem budynku, pękaniem ścian i zalaniem pokoju z meblami i rzeczami osobistymi, niefortunnie nazwanego pomieszczeniem socjalnym. W piśmie z dnia [...]r. wnioskodawczyni dodatkowo wskazała, że nie sporządzono protokołu na okoliczność zalania domu, w czasie powodzi uszkodzeniu uległy dwa piece centralnego ogrzewania, lokatorom sąsiednich działek wypłacono zapomogi z tytułu zalania domów. Po uchyleniu decyzji administracyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny, decyzją z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia [...]r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. nr [...]odmawiającej przyznania jednorazowej zapomogi pieniężnej w wysokości [...]zł związanej z likwidacją skutków powodzi. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona w pismach z dnia [...]r. i [...] r. nie powołała żadnych dowodów lub okoliczności świadczących o istnieniu którejkolwiek z przyczyn wadliwości wznowionego postępowania administracyjnego, wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przesłanka nie sporządzenia protokołu na okoliczność zalania domu przez powódź dotyczy postępowania zwykłego zakończonego decyzją z dnia [...]r. Wystąpienie pęknięć domu, uszkodzenie pieców centralnego ogrzewania oraz określenie pomieszczenia socjalnego w piwnicy jako pokoju nie stanowi nowych okoliczności faktycznych, ponieważ były one znane organowi w dacie wydania decyzji z dnia [...]r. Strona określiła pomieszczenie socjalne jako pokój nie tylko w piśmie z dnia [...]r., lecz także wcześniej m. in. w odwołaniu z dnia [...]r. oraz w skardze do NSA na decyzję Wojewody W. z dnia [...]r. Jeżeli zatem strona o okolicznościach stanowiących w jej ocenie podstawę wznowienia wiedziała znacznie wcześniej to należy stwierdzić, że podanie o wznowienie wniesiono z naruszeniem art. 148 § 1 k.p.a., uchybiając miesięcznemu terminowi do jego wniesienia, co rodzi skutki prawne w postaci odmowy wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła, że MOPS w O. wykorzystał nieznajomość przepisów przez stronę. Za każdym razem stwierdzał, że wszystkie argumenty strony były znane w chwili wydawania decyzji. Nie uwzględniono nawet faktu, że w domach obok i naprzeciwko stwierdzono powódź, a nie tylko podtopienie. Przed wydaniem decyzji w dniu [...]r. pracownicy MOPS-u nie spisali protokołu dotyczącego rozmiaru szkód. Natomiast w [...]r. komisja spisująca protokół poinformowała męża o możliwości przeprowadzenia przez rzeczoznawcę ekspertyzy budynku, ale we własnym zakresie i na swój koszt. Przez ponad [...]lat sprawa toczy się zza biurka w oparciu o różne paragrafy, a nie o stan faktyczny. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2003 r. organ pierwszej instancji zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...]r. o wznowienie postępowania, uzupełnionego pismem z dnia [...]r. We wniosku strona wskazała, że w wyniku powodzi czasowo nie mogła korzystać z pomieszczeń mieszkalnych, poniosła straty spowodowane osiadaniem budynku, pękaniem ścian, uszkodzeniem pieców centralnego ogrzewania oraz zalaniem pokoju z meblami i rzeczami osobistymi, który to pokój nazwano niefortunnie pomieszczeniem socjalnym. Nie został sporządzony protokół dotyczący szkód, a lokatorzy sąsiednich działek otrzymali świadczenie powodziowe. Jednakże, według organu odwoławczego, okoliczności podnoszone przez stronę jako uzasadnienie dla wznowienia postępowania były jej znane od dawna. Już w piśmie z dnia [...]r. strona zarzuciła nie sporządzenie protokółu na okoliczność wystąpienia szkody oraz jej wysokości. O pęknięciach ścian oraz osiadaniu budynku napisała do organu w piśmie z dnia [...] r., natomiast o zalaniu pieców centralnego ogrzewania w piśmie z dnia [...]r. Tam też znalazła się informacja o zalaniu pomieszczenia socjalnego, nazywanego później pokojem. Także informacja, że mieszkańcy niektórych sąsiednich działek otrzymywali świadczenie powodziowe była znana stronie. Tym samym wniesienie wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...]r. niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto zdaniem Kolegium okoliczność wskazana w wyroku Sądu z dnia 26 listopada 2003 r., czy zalaniu w czasie powodzi uległ pokój czy pomieszczenie socjalne nie ma znaczenia, gdyż spór o charakter zalanego pomieszczenia toczy się od [...] r. i nie może stanowić okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona zarzuciła, że wbrew twierdzeniom organu nie przekroczyła terminu do wniesienia odwołania. Natomiast decyzja organu nosi datę [...]r., a została wysłana dopiero w dniu [...]r. W całej korespondencji MOPS i SKO podnoszą, że organy wiedziały o wszystkich okolicznościach od początku, a więc nie zachodzą nowe okoliczności w sprawie. Sprawa rozpatrywana jest przez MOPS, SKO i czterokrotnie przez NSA od siedmiu lat. Gdyby sprawa była rzetelnie prowadzona przez MOPS nie trwałaby tak długo i nie byłaby kierowana przez organ wyższego stopnia do ponownego rozpatrzenia. Dla SKO też jest nieważne, czy jest to "pokój" czy "pomieszczenie socjalne", na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. Jednak wyroki NSA nie są respektowane przez organy wydające decyzje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Do terminu wniesienia odwołania Kolegium nie ma żadnych zastrzeżeń. Skarżąca naruszyła natomiast termin, o którym mowa wart. 148 § 1 k.p.a. Strona nie wniosła o przywrócenie tego terminu. Zarzut nierespektowania wyroków NSA jest nieuzasadniony. To właśnie NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. wskazał na konieczność zbadania, czy termin wniesienia podania o wznowienie postępowania został zachowany. Z kolei wskazana w tym wyroku celowość rozważenia, czy zalany został pokój, czy pomieszczenie socjalne, stała się bezprzedmiotowa na skutek stwierdzenia naruszenia przez skarżącą art. 148 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r., odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. odmawiającej przyznania jednorazowej zapomogi pieniężnej w wysokości [...]zł związanej z likwidacją skutków powodzi. Odnosząc się do zarzutów skargi przede wszystkim należy wyjaśnić, że nieuzasadniony jest zarzut skarżącej dotyczący załatwiania sprawy przyznania jej zapomogi pieniężnej z tytułu zalania mieszkania przez okres siedmiu lat. Sprawa to została bowiem rozstrzygnięta decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] r., w której odmówiono przyznania skarżącej tej zapomogi, albowiem w czasie powodzi nie zostało zalane mieszkanie skarżącej. Decyzja ta została wydana w trakcie zwykłego postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w przewidzianym przez przepisy prawa procesowego trybie i formie, na podstawie przepisów prawa materialnego. Od decyzji tej skarżąca nie złożyła odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna, kończąc zwykłe postępowanie administracyjne. Również ostateczną stała się decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...]r. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r., w której ponownie stwierdzono, że straty nie zostały spowodowane zalaniem mieszkania. Natomiast skarga będąca obecnie przedmiotem rozpoznania przez Sąd dotyczy decyzji administracyjnych wydanych w kolejnym postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym – trybie wznowienia postępowania, wszczętym z wniosku skarżącej z dnia [...]r., w którym skarżąca wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. wydaną także w trybie wznowienia postępowania. W odróżnieniu od postępowania zwykłego, celem postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydania decyzji w trybie zwykłym lub, jak w niniejszej sprawie w trybie nadzwyczajnym. Wynik postępowania wznowieniowego nie musi jednak wpłynąć na byt prawny kontrolowanej decyzji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 3284/2001 wydanym w sprawie skarżącej, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania ( art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania ( art. 149 § 3 k.p.a. ). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a. Na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Także w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 291/03 wydanym w sprawie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność zbadania czy termin wznowienia został zachowany. Stosownie bowiem do art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu przez stronę. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania ( art. 149 § 3 k.p.a. ). Strona musi udowodnić, kiedy ( w jakiej dacie ) dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę ( B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 664 ). W niniejszej sprawie skarżąca nie zachowała miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] r. został złożony przez skarżącą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...]r. ( data stempla pocztowego na kopercie ). Z akt sprawy wynika, że o okolicznościach stanowiących, zdaniem skarżącej podstawę do wznowienia postępowania, wskazanych w tym wniosku skarżąca dowiedziała się znacznie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Skarżąca w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do MOPS – u przyznała, że o zalaniu pokoju z meblami, odzieżą i innym wyposażeniem zlokalizowanym w przyziemiu i tego powodu nazwanym pokojem socjalnym pisała już w piśmie z dnia [...]r., a więc w odwołaniu od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...]r. nr [...] odmawiającej przyznania jednorazowej zapomogi pieniężnej w wysokości [...]zł. Także w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...]skarżąca podnosiła, że odmówiono jej przyznania zapomogi, gdyż MOPS nie uznał pokoju w piwnicy jako pomieszczenia mieszkalnego ( str. 2 wyroku ). Okoliczności te były znane również organowi I instancji, który w decyzji ostatecznej z dnia [...]r. nr [...] stwierdził, że straty poniesione przez stronę nie wynikały z zalania mieszkania, czyli lokalu, który służy bezpośrednio celom mieszkalnym rodziny. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że nie odwołała się od powyższej decyzji z uwagi na toczące się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Należy jednak zauważyć, że o wyroku NSA z dnia 8 maja 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 219/2000 oddalającym jej skargę skarżącą dowiedziała się w tym samym dniu, uczestnicząc w rozprawie ( protokół z rozprawy w dniu [...]r. ). Natomiast wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r. skarżąca złożyła, jak już powyżej wskazano w dniu [...]r., a więc po upływie prawie dwóch miesięcy od daty wydania wyroku. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut skarżącej odnośnie nierespektowania przez organy administracji wyroków NSA, w szczególności wyroku NSA z dnia 26 listopada 2003 r. Wprawdzie w orzeczeniu tym NSA przyjął, że we wniosku skarżącej z dnia [...] r. pojawiła się nowa okoliczność w sprawie – pomieszczenie socjalne stanowiło w istocie pokój, w którym zalaniu uległy meble i rzeczy osobiste – to jednak wobec treści pisma skarżącej z dnia [...]r., zmianie uległy istotne okoliczności faktyczne sprawy. Pojawienie się wyjaśnień skarżącej z dnia [...]r. spowodowało, że zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd nie są związani ustaleniami wyroku z dnia 26 listopada 2003 r. co do daty pojawienia się powyższej okoliczności w sprawie. Z akt sprawy wynika również, że o pozostałych okolicznościach stanowiących, zdaniem skarżącej podstawę do wznowienia postępowania, wskazanych we wniosku z dnia [...]r. skarżąca dowiedziała się znacznie wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku. O zalaniu kotłowni, a więc i pieców centralnego ogrzewania skarżąca informowała MOPS w piśmie z dnia [...]r. O pękaniu sufitów i ścian oraz osiadaniu budynku informowała w piśmie z dnia [...]r. Jak ustalono w trakcie wizji lokalnej w dniu [...]r., usterki te nie nastąpiły w wyniku powodzi. Natomiast o niesporządzeniu protokółu na okoliczność wystąpienia szkód i ich wysokości skarżąca informowała MOPS w piśmie z dnia [...]r. ( decyzja MOPS z dnia [...]r. ). Także okoliczność otrzymania przez mieszkańców sąsiednich budynków w 1997 r. zapomóg pieniężnych była znana skarżącej. Z decyzji Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] wynika, że kserokopie list wypłaty jednorazowych zapomóg zostały wówczas dołączone do akt sprawy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że złożenie przez stronę wniosku z dnia [...] r. o wznowienie postępowania nastąpiło z naruszeniem terminu, o którym mowa jest w art. 148 § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania, pomimo uchybienia terminu do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godząc w zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Zasadna w niniejszej sprawie była odmowa wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. W związku z odmową wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie terminu, organy orzekające w sprawie nie były uprawnione do ponownej analizy charakteru zalanego pomieszczenia w piwnicy, a więc czy było to pomieszczenie o charakterze mieszkalnym ( pokój ), czy też pomieszczenie przynależne do mieszkania. Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.