III SA/Wa 3435/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006 r. sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...], która była przedmiotem skargi L.Z., zwanej dalej "Skarżącą", Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej "Prezesem Zakładu", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej "Zakładem", po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2004 r. odmówił umorzenia ww. należności wyjaśniając, że zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a ta w sprawie nie występuje. Dodatkowo Zakład wskazał, że u.s.u.s. dopuszcza także możliwość umorzenia należności pomimo braku całkowitej ich nieściągalności. Jednakże możliwość ta dotyczy jedynie składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe warunki umarzania należności określają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 20003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365). W ocenie Zakładu analiza możliwości płatniczych zgodnie z dostarczoną przez Skarżącą dokumentacją, pozwala stwierdzić, że brak jest przesłanek do umorzenia zadłużenia, gdyż nie zachodzą okoliczności określone w ww. przepisach. Niezależnie od powyższego Zakład wskazał, że w dniu [...] listopada 2003 r. została wydana decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania "[...]" Sp. z o.o. na członków zarządu, w tym na Skarżącą, stosownie do art. 116 Ordynacji podatkowej, zaś wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] listopada 2004 r. odwołanie Skarżącej od tej decyzji zostało oddalone. Odnosząc się do wniosku Skarżącej z dnia [...] lipca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu argumentował podobnie, jak Zakład w ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił okoliczności przeniesienia odpowiedzialności za zaległe należności "[...]" Sp. z o.o. na członków jej zarządu oraz przedstawił sytuację majątkową i rodzinną Skarżącej. Prezes Zakładu konkludował, że biorąc pod uwagę fakt dalszego prowadzenia działań egzekucyjnych przez Urząd Skarbowy w R. w ramach "[...]" Sp. z o.o., które stanowią przeszkodę do zakwalifikowania powstałych należności jako całkowicie nieściągalnych oraz 10-letni termin ich przedawnienia wynikający z art. 24 ust. 4 u.s.u.s, jak również uwzględniając, że zadłużenie obejmuje składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie znalazł podstaw do umorzenia ww. należności. Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Skarżąca złożyła skargę z dnia [...] listopada 2005 r., w której zarzuciła organowi niewyjaśnienie i nierozważnie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a także przyjęcie w zaskarżonej decyzji błędnych ustaleń faktycznych odnośnie jej sytuacji materialnej - uzyskiwanych dochodów. Skarżąca nawiązała również do sprawy przeniesienia na nią odpowiedzialności za długi ww. spółki. Powołując się na brak majątku i stałej pracy wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako "niesprawiedliwej i krzywdzącej" w stosunku do jej osoby. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając ustalenia, jakie zostały w sprawie poczynione przez organy orzekające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Ponadto, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 p.p.s.a. Badanie sprawy w ramach powyższych przepisów pozwala stwierdzić, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej wskazane. W sprawie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się postanowienie Zakładu z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] wydane na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2004 r. (wpływ do organu w dniu [...] listopada 2004 r.) w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu ww. składek. Jako powód zawieszenia tego postępowania wskazano, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania. Organ podniósł, że w dniu [...] listopada 2004 r. wydany został wyrok Sądu Okręgowego Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. (sygn. akt [...] ) oddalający odwołanie Skarżącej od decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. dotyczącej przeniesienia odpowiedzialności za zaległe należności z tytułu składek dotyczących "[...]" Sp. z o.o. na Skarżącą, jednakże wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Powołany w ww. postanowieniu przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. O postanowieniu w sprawie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej zawiadamia strony, o czym stanowi art. 101 § 1 k.p.a. W trakcie zawieszenia postępowania z przyczyny wskazanej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., o ile zawieszenie to nie spowoduje niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego lub niepowetowanej szkody dla strony, organ administracji publicznej nie może załatwić sprawy i musi czekać na rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (a contrario art. 100 § 2 i § 3 k.p.a.). Zawieszenie postępowania wstrzymuje przy tym bieg terminów przewidzianych w k.p.a., w tym terminów przewidzianych na załatwienie sprawy (art. 103 w związku z art. 35 i nast. k.p.a.). W rozpoznanej sprawie ww. postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało doręczone Skarżącej w dniu [...] stycznia 2005 r. Z akt administracyjnych wynika, że nadal funkcjonuje ono w obrocie prawnym, wywołując właściwe mu skutki prawne. Organ nie skorzystał bowiem z regulacji zawartej w art. 97 § 2 w związku z art. 101 § 1 k.p.a. i nie wydał postanowienia o podjęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony, gdy ustąpi przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania. Sąd w tym postępowaniu nie może badać legalności postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, jak również oceniać, czy ustała przyczyna, która legła u podstaw jego zawieszenia. Ma jednak obowiązek uwzględnić istnienie takiego postanowienia, gdyż reguluje ono bieg prowadzonego postępowania administracyjnego, wywołując skutek w postaci niemożności orzekania w sprawie, co do której to postępowanie się toczyło, do czasu jego podjęcia - wydania stosownego postanowienia w tym przedmiocie. Reasumując, w rozpoznanej sprawie Zakład nie mógł rozpatrzeć sprawy i wydać decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w czasie, gdy zawieszone było postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. Stało się jednak inaczej. W tej sytuacji doszło więc do naruszenia przywołanych wyżej przepisów postępowania dotyczących zawieszenia postępowania, tak przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy - Prezesa Zakładu, który nie dostrzegając wskazanych wadliwości - utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Przedstawione wyżej naruszenia prawa uniemożliwiają Sądowi rozpatrywanie zarzutów podniesionych w skardze, które odnoszą się do meritum sprawy, czyli kwestii odmowy umorzenia ww. należności. Ich ocena byłaby przedwczesna, zwarzywszy na konieczność ustalenia przez organ administracyjny, czy ustała już przyczyna zawieszenia postępowania wszczętego wnioskiem Skarżącej w dniu [...] listopada 2004 r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpoznanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Skarżąca nie wnosiła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, a z kosztów sądowych była zwolniona na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., gdyż rozpoznana sprawa należy do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.