I OSK 723/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-02-01
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Janina Antosiewicz, Leszek Włoskiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie funkcjonariusza Straży Granicznej na równorzędne stanowisko służbowe, związane ze zwolnieniem z obowiązku pełnienia służby w związku z pełnieniem funkcji związkowych, oraz cofnięcie dodatku służbowego, stanowi zmianę warunków pracy lub płacy na jego niekorzyść, wymagającą zgody zakładowej organizacji związkowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd I instancji nie zebrał wystarczających dowodów, aby ocenić, czy przeniesienie funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe i cofnięcie mu dodatku służbowego stanowiło zmianę niekorzystną, która wymagałaby zgody związku zawodowego. Brak wystarczających ustaleń faktycznych uniemożliwił ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Straży Granicznej, mjr W. M., został przeniesiony ze stanowiska starszego specjalisty na równorzędne stanowisko w Grupie Stanowisk Tymczasowych Wydziału Kadr i Szkolenia w związku z wyborem na Przewodniczącego Zarządu Oddziałowego NSZZ FSG. Jednocześnie cofnięto mu zwiększenie dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej, argumentując, że na nowym stanowisku nie będzie wykonywał czynności kontrolnych. Funkcjonariusz zaskarżył decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ochrony działaczy związkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając przeniesienie za równorzędne i niekorzystne. Mjr W. M. złożył skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądza od Komendanta Głównego Straży Pożarnej na rzecz W. M. kwotę 195 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec ( spr.), Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2005r. sygn. akt II SA/Wa 1645/04 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe oraz dodatku służbowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Pożarnej na rzecz W. M. kwotę 195 złotych (słownie: sto dziewięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 4 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1645/04 W. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...], w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe oraz obniżenia dodatku służbowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 36 ust.1, art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.) w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej, w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz.U. Nr 91, poz. 814), z dniem 15 maja 2004 r. zwolnił funkcjonariusza mjr W. M. ze stanowiska starszego specjalisty Samodzielnej Sekcji Nadzoru i Kontroli, etat mjr 07 w grupie uposażenia zasadniczego, w I kategorii z mnożnikiem 1,24 kwoty bazowej i dodatkiem za stopień, z mnożnikiem 0,70 kwoty bazowej i dodatkiem służbowym w kategorii XI z mnożnikiem 0,23 kwoty bazowej oraz jego zwiększeniem o mnożnik 0,30 kwoty bazowej i z dniem 16 maja 2004 r. mianował go na stanowisko równorzędne starszego specjalisty Samodzielnej Sekcji w Grupie Stanowisk Tymczasowych Wydziału Kadr i Szkolenia; etat mjr w 07 grupie uposażenia zasadniczego, w I kategorii z mnożnikiem 1,24 kwoty bazowej, z dodatkiem za stopień z mnożnikiem 0,70 kwoty bazowej i dodatkiem służbowym w kategorii XI z mnożnikiem 0,23 kwoty bazowej.
Na podstawie § 7 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. Nr 67, poz. 662 ze zm.), z dniem 16 maja 2004 r. cofnął mjr W. M. przyznane rozkazem personalnym KSO SG z dniem 28 czerwca 2002 r., zwiększenie dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej. Jednocześnie wskazał, że kwota bazowa została określona w art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej z dnia 23 stycznia 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 17, poz. 167) w wysokości 1396,38 zł.
W uzasadnieniu rozkazu podał, iż na podstawie uchwały Nr 6/2004 r. przyjętej na Oddziałowej Konferencji Delegatów NSZZ FSG przy [...] Oddziale Straży Granicznej w [...] w dniu 23 kwietnia 2004 r., mjr W. M. został wybrany na stanowisko Przewodniczącego Zarządu Oddziałowego NSZZ FSG przy SO SG w [...]. Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2004 r. Zarząd Oddziałowy zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o zwolnienie mjr W. M. z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji (4 lata). W wyniku uwzględnienia tego wniosku, zaistniała konieczność mianowania funkcjonariusza na równorzędne stanowisko służbowe w Grupie Stanowisk Tymczasowych Wydział Kadr i Szkolenia i zwolnienia w ten sposób etatu w Samodzielnej Sekcji Nadzoru i Kontroli.
Ponieważ na nowym stanowisku służbowym mjr W. M. nie będzie wykonywał czynności kontrolnych, nie uwzględniono na nim zwiększenia dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej za ich wykonywanie.
Zgodnie z § 7 ust. 5 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 21 maja 2002 r. dodatek służbowy można zwiększyć funkcjonariuszom, którzy pełnią służbę w jednostce lub komórce nadzoru i kontroli i wykonują czynności kontrolne.
W związku ze złożonym przez mjr W. M. odwołaniem, sprawę rozpoznawał Komendant Główny Straży Granicznej, który decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty mianowania na nowe stanowisko służbowe, ustalił nową datę mianowania na dzień 1 lipca 2004 r., a w pozostałym zakresie zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż nie jest zasadny podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, której przepisy, stosownie do art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, stosuje się odpowiednio do jej funkcjonariuszy, gdyż skarżący został przeniesiony na stanowisko równorzędne. Natomiast nieuwzględnienie na nowym stanowisku służbowym zwiększenia dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej za wykonywanie czynności kontrolnych było spowodowane tym, że obecnie takich czynności nie będzie on wykonywał.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie mjr W. M. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności:
- art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w zw. z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 21 Statutu NSZZ FSG w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, a także § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy, pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 71, poz. 336) w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 kwietnia 2002 r. w sprawie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przez funkcjonariuszy Straży Granicznej urlopy wypoczynkowe (Dz.U. Nr 55, poz. 492), przez dokonanie zmiany stosunku służbowego w zakresie stanowiska i wysokości uposażenia na niekorzyść członka zarządu NSZZ FSG przy SO SG, bez uzyskania zgody zarządu związku,
- art. 25 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych oraz § 21 Statutu NSZZ FSG w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy o Służbie Granicznej przez przeniesienie do jednostki organizacyjnej – Grupa Stanowisk Służbowych, z którą nie łączą go żadne związki organizacyjne ani służbowe, a w ślad za tym "uwolnienie" dotychczasowego etatu, co w konsekwencji prowadziło do obejścia przepisów gwarantujących powrót na stanowisko dotychczasowe.
Ponadto, zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7 i 77 k.p.a., art. 106 i 145 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych.
Wskazując na powyższe, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenie faktyczne i prawne.
Podkreślił, iż zgodnie z art. 72 ust, 2 ustawy o Straży Granicznej, przepisy ustawy o związkach zawodowych stosuje się odpowiednio do funkcjonariuszy Straży Granicznej. Oznacza to, że przepisy ustawy o związkach zawodowych mają zastosowanie w stosunku do funkcjonariuszy Straży Granicznej w zakresie tożsamości stosunku pracy ze stosunkiem służbowym. Natomiast w zakresie odmienności tych dwóch stosunków, przepisy ustawy o związkach zawodowych muszą doznać ograniczenia.
Stosunek służbowy funkcjonariusza Straży Granicznej cechuje dyspozycyjność. W związku z wyborem funkcjonariusza do pełnienia funkcji w organizacji związkowej i zwolnieniu z obowiązku pełnienia służby, zaszła konieczność przeniesienia go na inne stanowisko służbowe – w grupie stanowisk tymczasowych, gdzie fakt niewykonywania przez niego obowiązków służbowych, nie będzie zagrażał prawidłowej realizacji zadań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, iż przepisy ustawy o Straży Granicznej przewidują możliwość przeniesienia funkcjonariusza na równorzędne stanowisko służbowe bez jego zgody.
W rozpoznawanej sprawie skarżącego mianowano na równorzędne stanowisko służbowe, zaś samo umieszczenie w Grupie Stanowisk Tymczasowych Wydziału Kadr i Szkolenia, było uzasadnione okolicznościami wskazanymi przez organy służbowe.
Twierdzenie skarżącego, że z tą grupą stanowisk nie łączą go żadne związki organizacyjne, ani służbowe oraz, że Grupa Stanowisk Tymczasowych jest strukturą o szczególnym charakterze, gdyż nie wiąże się ona z żadnymi konkretnymi zadaniami Straży Granicznej, nie pozwala na uznanie, iż przeniesiono go na stanowisko nierównorzędne.
Jako nietrafny oceniono pogląd skarżącego, że istniała możliwość pozostawienia jego stanowiska służbowego w Samodzielnej Sekcji Nadzoru i Kontroli i w efekcie "zdublowanie" etatu na okres zwolnienia go z zajęć służbowych do upływu kadencji tj. do dnia 23 kwietnia 2008 r.
Sąd I instancji uznał, że w sytuacji, gdy funkcjonariusz został przeniesiony na stanowisko równorzędne, nie można mówić o naruszeniu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) w związku z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej.
Taki pogląd wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2002 r. sygn. akt II SA 3504/01 i skład orzekający w tej sprawie pogląd ten podzielił. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny m.in. stwierdził, że dyspozycyjność funkcjonariusza Straży Granicznej nakazuje oceniać dopuszczalność jednostkowych zmian warunków służby funkcjonariusza – związkowca, dokonywanych bez zgody odpowiedniej instytucji związkowej, według kryteriów zobiektywizowanych, uwzględniających mobilność i skuteczność Straży Granicznej, a nie według indywidualnych, osobistych odczuć funkcjonariusza.
Sąd I instancji wskazał, iż nieuzasadniony jest podnoszony przez skarżącego w skardze zarzut naruszenia prawa przez obniżenie mu dodatku służbowego. Skoro skarżącego zwolniono z obowiązku świadczenia służby, to brak było podstaw do przyznania mu zwiększonego dodatku służbowego za czynności kontrolne , których nie wykonywał.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył mjr W. M. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a)naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie wskutek uznania, że dokonana przez organ zmiana stanowiska skarżącego nie była dla niego niekorzystna. WSA wadliwie przyjął, że przeniesienie skarżącego na inne stanowisko nie było zmianą dla niego niekorzystną, a zatem nie zachodziła w tym wypadku konieczność wyrażenia zgody na tę zmianę przez zakładową organizację związkową;
b) naruszenie § 7 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 maja 2002 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. Nr 67, poz. 622 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, że z uwagi na zwolnienie skarżącego z obowiązku świadczenia służby, nie mógł być mu wypłacany dodatek, co – zdaniem WSA - wynika wprost z przywołanego przepisu, choć przepis ten wcale nie stanowi wprost o tym, że zwyżka dodatku służbowego jest skarżącemu nienależna w przypadku zwolnienia od świadczenia służby na okres kadencji na stanowisku związkowym.
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
a) naruszenie art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez zamknięcie rozprawy pomimo, że nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a w szczególności nie wyjaśniono wszystkich okoliczności, pozwalających na ocenę, czy poprzednie i nowe stanowiska służbowe skarżącego są tego rodzaju, że dokonana zmiana jest dla skarżącego niekorzystna. Następstwem tego było przedwczesne i wadliwe ustalenie, że stanowiska są równorzędne, a dokonana zmiana nie jest dla skarżącego niekorzystna, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych, nie znajduje zastosowania w sprawie. Prawidłowe ustalenia poparte pełnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że dokonana zmiana jest dla skarżącego niekorzystna;
b) naruszenie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, albowiem Sąd w ramach obowiązku rozpoznania wszystkich aspektów skargi powinien dokonać oceny prawidłowości kwestionowanego ustalenia o równorzędności stanowisk, a rozważań i analizy tego zagadnienia spełniającej wymogi prawa w zaskarżonym orzeczeniu brak. Prawidłowość ustaleń w zakresie oceny obu stanowisk warunkuje ocenę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, przez co naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
c) naruszenie art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako, że z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. W tej sprawie Sąd zaś nie orzekł według stanu faktycznego, istniejącego obiektywnie, albowiem stan ten wskazuje na niekorzystną zmianę stanowiska, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem prawidłowość ustaleń w zakresie oceny obu stanowisk warunkuje ocenę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.
d) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że Organ w toku postępowania administracyjnego nie naruszył przepisów:
- art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego,
- art. 106 i 145 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych,
- art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych w zw. z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej,
- art. 25 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych oraz § 21 Statutu NSZZ FSG w zw. z art. 72 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej,
e) błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na wadliwym przyjęciu przez WSA równorzędności dotychczasowego i nowego stanowiska, co spowodowało naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem prawidłowość ustaleń w zakresie oceny obu stanowisk warunkuje ocenę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.
Wskazując na powyższe podstawy, wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż leżące u podstaw wyroku w tej sprawie ustalenie, że powierzono mu stanowisko równorzędne, jest wadliwe, gdyż brak jest równorzędności dotychczasowego i nowego stanowiska. Zatem wprowadzona jednostronnie zmiana była dla niego niekorzystna. Błędna jest także dokonana przez Sąd I instancji wykładnia § 7 ust. 5 pkt 2 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej, gdyż przepis ten nie stanowi, że w związku ze zwolnieniem skarżącego od świadczenia służby na okres kadencji, na stanowisku Przewodniczącego Zarządu Oddziałowego NSZZ FSG przy SO SG w [...], nie przysługuje mu zwyżka dodatku służbowego.
Skarżący zarzucił także, iż wadliwość wyroku polega na tym, że zabrakło oceny okoliczności, które mogłyby przemawiać za trafnością lub błędem w ocenie, że analizowane w sprawie stanowiska są równorzędne. Zgodność nazw stanowisk, ich równość w hierarchii nie jest decydującym kryterium.
Sąd I instancji nie wyjaśnił natomiast znaczenia innych kryteriów takich, jak możliwość awansu i rozwoju kariery, aspekt psychiczny, brak możliwości powrotu na dotychczasowe stanowisko oraz to, jak skarżący tę zmianę stanowiska odczuwał. Te okoliczności nie zostały w sprawie wyjaśnione, czego następstwem było przedwczesne i wadliwe przyjęcie, że stanowiska są równorzędne.
Zdaniem skarżącego Sąd I instancji powinien dokonać analizy wszystkich aspektów, jakie mogą decydować o korzyściach wynikających dla świadczącego pracę na danym stanowisku. Oddalając skargę przyjęto, iż w toku postępowania administracyjnego, organ nie naruszył przepisów postępowania. Tymczasem skarżący uważa, iż organ naruszył art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie ustalił jakie niedogodności wiążą się z przeniesieniem skarżącego na inne stanowisko.
Skoro decyzja o przeniesieniu mogła być wydana tylko po uprzednim wyrażeniu zgody przez zakładową organizację związkową, to naruszono art. 106 i 145 § 1 pkt 6 k.p.a. w związku z art. 32 ust.1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych.
Z tych samych przyczyn naruszono wskazane w podstawie skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływane dalej jako: Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a bierze z urzędu pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki określa § 2 art. 183.
Zasada ta oznacza, że o ile nie zachodzi nieważność postępowania, a taka sytuacja występuje w tej sprawie, to Sąd ogranicza się wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, w ramach powołanych podstaw zaskarżenia.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 powołanej ustawy. W związku z tym rozważania należy rozpocząć od zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą podlegać ocenie Sądu tylko w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.
Jako nietrafny ocenić należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sad I instancji art. 113 § 1 Ppsa.
Istotą sądowej kontroli jest ocena zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną. W tym celu sąd administracyjny dokonuje wykładni przepisów prawnych, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Następnie dokonuje oceny prawidłowości zastosowania odpowiednio rozumianego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy i w ten sposób weryfikuje jego prawidłowość.
Przepis art. 113 § 1 powołanej ustawy, który upoważnia przewodniczącego do zamknięcia rozprawy, po uznaniu przez Sąd, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, ma charakter "porządkowy". Reguluje on jedynie jedną z kompetencji przewodniczącego, która wynika z jego funkcji. Natomiast dla skuteczności skargi kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 Ppsa, konieczne jest ustalenie, że to naruszenie dotyczyło istotnych przepisów postępowania, gdyż tylko naruszenie takich przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany przepis nie ma istotnego charakteru.
Pozostałe powołane w skardze kasacji jako naruszone przez Sąd I instancji przepisy postępowania, zmierzają do wykazania wadliwości ustaleń faktycznych, a zwłaszcza ich oceny. Skarga kasacyjna w tym zakresie jest uzasadniona.
Zagadnieniem o podstawowym znaczeniu w tej spawie była kwestia, czy dokonane w związku z wyborem skarżącego na stanowisko Przewodniczącego Zarządu Oddziałowego NSZZ FSG przy SO SG w [...], zwolnienie go z dotychczasowego stanowiska służbowego i mianowanie na stanowisko równorzędne wraz z cofnięciem mu zwiększenia dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej, stanowi jednostronną zmianę warunków pracy lub płacy na jego niekorzyść, która w świetle art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) w związku z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2000 r. Nr 171, poz. 1399) wymaga zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej.
Sąd I instancji trafnie zauważył, iż zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, przepisy ustawy o związkach zawodowych stosuje się odpowiednio. Niewątpliwie oznacza to, iż konieczność uwzględnia specyfiki stosunku służbowego funkcjonariuszy. Ustawa o Straży Granicznej przewiduje możliwość przekształcenia stosunku służbowego funkcjonariusza, w tym przeniesienia go bez jego zgody na stanowisko równorzędne.
Ograniczenia w zakresie przeniesienia funkcjonariusza tej służby bez jego zgody na niższe stanowisko określa art. 42 ust. 1 i 2 powołanej ustawy.W sprawie jest niesporne, iż na nowym stanowisku służbowym skarżący zachował stopień mjr, nazwę stanowiska, etat mjr 07 w grupie uposażenia zasadniczego w I kategorii z mnożnikiem 1,24 kwoty bazowej i dodatkiem za stopień, z mnożnikiem 0,70 kwoty bazowej i dodatkiem służbowym w kategorii XI z mnożnikiem 0,23 kwoty bazowej.
Zmiana dotyczyła zatem wyłącznie miejsca pełnienia służby Samodzielna Sekcja w Grupie Stanowisk Tymczasowych Wydziału Kadr i Szkolenia oraz cofnięcia zwiększenia dodatku służbowego o mnożnik 0,30 kwoty bazowej.
Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, iż skoro zwolnienie skarżącego z dotychczasowego stanowiska i mianowanie na inne stanowisko – w grupie stanowisk tymczasowych, było następstwem jego wyboru do pełnienia funkcji w organizacji związkowej, co w konsekwencji skutkowało zwolnieniem go z obowiązku pełnienia służby, to stwierdzenie skarżącego, że z tą grupą stanowisk nie łączą go związki organizacyjne, czy służbowe oraz wskazanie na charakter Grupy Stanowisk Tymczasowych nie dawało podstaw do uznania , iż z tych względów, nowe stanowisko nie jest stanowiskiem równorzędnym.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy nie była ocena zasadności cofnięcia skarżącemu zwiększenia dodatku służbowego w związku z faktycznym zaprzestaniem wykonywania czynności kontrolnych, lecz ocena, czy zmiana ta była dla skarżącego niekorzystna. W takim wypadku zachodziłaby bowiem konieczność wyrażenia zgody na taką zmianą przez zakładową organizację związkową ( art. 32 ust 1 pkt 2 ustawy o związkach zawodowych).
W szczególności Sąd I instancji nie rozważył, jaki był charakter prawny zwiększenia tego dodatku oraz czy byłby on uwzględniony przy obliczaniu skarżącemu uposażenia w okresie oddelegowania do pełnienia funkcji związkowej (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy - Dz.U. Nr 71, poz. 336) w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 kwietnia 2002 r. w sprawie ekwiwalentu za niewykorzystane przez funkcjonariusza Starzy Granicznej urlopy wypoczynkowe (Dz.U. Nr 55, poz. 492).
Brak wystarczających ustaleń faktycznych czyni przedwczesnym rozpatrzenie zarzutu naruszenia prawa materialnego Z powyższych względów, na mocy art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 i art. 205 powołanej ustawy, a ich wysokość określono podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło