VI SA/Wa 1814/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Gronowski Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. J., P. J. - wspólników s. c. B. S.C. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania – skarżących B. J., P. J. – wspólników spółki cywilnej B. S.C. w S. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 zł (trzech tysięcy). Organ wskazał, iż działał na podstawie przepisów art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.), art. 42 ust. l, art. 87 ust. l, art. 92 ust. l pkt.2 i 6 oraz Ip. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U.2004 Nr 204, poz. 2088 ze zm.), § 4 ust. l, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Zdaniem organu II instancji przyjmującego ustalony przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stan faktyczny, podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W trakcie kontroli drogowej kierowca okazał do kontroli kartę opłaty drogowej "miesięczna" seria i nr [...] która była niewypełniona w polu "nr rejestracyjny" oraz "ważna od" i "ważna do". Powyższe ustalono podczas kontroli w dniu [...] 1utego 2005 r. na drodze krajowej nr [...] pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...]. Okoliczność ta została opisana w protokóle kontroli z dnia [...] lutego 2005 r. W ocenie organu zgodnie z § 5 ust 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Zdaniem organu z przepisu § 5 ust. 3 rozporządzenia wynika, że uiszczenie opłaty drogowej nie następuje tylko poprzez zakup karty ale także poprzez wypełnienie jej w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia. Organ wskazał, że wypełnienie karty ma ten skutek, że nadawana jest jej w ten sposób moc dowodowa bądź przez organ wydający - w wypadku kart rocznych, półrocznych i miesięcznych, bądź przez samego przedsiębiorcę w pozostałych typach kart - dobowej i tygodniowej. Niespełnienie wymogu wypełnienia skutkuje brakiem mocy dowodowej takiej wadliwej karty drogowej. Zdaniem organu w przepisie § 5 ust. 6 rozporządzenia postanowiono, że karta niewypełniona w sposób wskazany w ust 3 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Organ wskazał, że okoliczność, iż dokument powinien w całości być wypełniony przez jednostkę go wydającą jest dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia, wobec stanowczej treści § 5 ust. 6 powoływanego rozporządzenia, który to przepis ma charakter proceduralny i określa moc dowodową przedstawionych do kontroli kart opłaty. Zdaniem organu rolą strony jest weryfikacja prawidłowości podejmowanej w jej interesie czynności, tym bardziej, że od prawidłowości tej czynności zależy możliwość przeprowadzenia korzystnego dla siebie dowodu. Podniesiono, że organ kontrolny nie jest upoważniony do dociekania przyczyn niewłaściwego wypełnienia karty przez jednostkę wydającą kartę. Zdaniem organu żaden przepis nie przewiduje "sankcji nieważności" co do półrocznej karty opłaty drogowej wypełnionej nie przez organ wydający, lecz przez samego przedsiębiorcę a więc mógł on w ostateczności sam wypełnić kartę. Organ wskazał, że odwołujący - profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego miał obowiązek weryfikacji otrzymanych dokumentów, a dotyczących jego uprawnień lub obowiązków i brak należytej staranności w tym zakresie obciążać może, na gruncie przepisów administracyjnych, wyłącznie jego samego. Organ wskazał, że argumenty skarżących wskazujących, iż nie można nałożyć na przedsiębiorcę kary za w/w naruszenie gdyż nie wynika to z art. 92 i 94 ( przepisy te mówią tylko o naruszeniu ustawy) są błędne. W ocenie organu na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym rozporządzenie jest aktem wykonawczym do ustawy o transporcie drogowym co tworzy jedną całość, na podstawie której można dopiero stwierdzić czy opłata została uiszczona czy też nie. W skardze skarżący podnoszą, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż opłatę za korzystanie z dróg uiścili. W ich ocenie nie ponoszą winy ani odpowiedzialności za niewypełnienie karty opłaty. Zdaniem skarżących obowiązek ten nie spoczywa na stronie postępowania. W ocenie skarżących stosownie do § 5 ust. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. (Dz. U. z dnia 24 grudnia 2001), kartę opłaty miesięcznej wypełnia wyłącznie jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym". Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 3 są to wyłącznie następujące podmioty: 1) jednostka, o której mowa w art. 17 ust. 2, 2) graniczne urzędy celne, 3) urzędy celne wewnątrz kraju, 4) stacje benzynowe, 5) polskie organizacje zrzeszające przewoźników drogowych o zasięgu ogólnokrajowym. Skarżący wskazali, że nie są żadną z w/w jednostek. W ich ocenie wypełnienie karty opłaty miesięcznej nie było obowiązkiem ani nawet prawem strony a rozważania organu w tym zakresie są niezasadne i nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Zdaniem skarżących powoływanie się na rzekomy obowiązek weryfikacji wydanej karty opłaty drogowej nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Nakładanie przez organ takiego obowiązku stanowi naruszenie art. 7,8,9 k.p.a. gdyż organy administracji państwowej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa oraz pogłębiać zaufanie obywateli, co nie miało jednak miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżących wymierzając opłatę organ I instancji powołał się ponadto na przepis art. 92 ust. 2 i art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz l p. 1.4.1, który przewiduję karę za nieziszczenie opłaty a nie za niewypełnienia karty opłaty. Tymczasem odwołujący się opłatę uiścił co zostało udokumentowane w toku kontroli, a ponadto kontrolujący nakazał stronie wypełnienie karty kontroli w jego obecności (choć jest to niedopuszczalne). Tymczasem zarówno art. 92 ust. 2 jak i art. 92 ust. 4 powołane jako podstawa prawna ukarania, przewidują jedynie naruszenie obowiązków i warunków o których mowa w art. 94 ust. 1. Przepis ten stanowi natomiast o naruszeniu przepisów ustawy. Strona żadnego z przepisów ustawy nie naruszyła. Zaskarżona decyzja nie wskazuje jaki przepis ustawy naruszyła strona. W ocenie skarżących kary przewiduje się za naruszenie przepisów ustawy, tymczasem organ I instancji nałożył karę powołując się na przepis § 4 ust.2 rozporządzenia z 14 grudnia 2001 r. w sprawie opłat. Jest to zdaniem skarżących niedopuszczalne, gdyż jest to niezgodne z ustawą. Art.92 ust. 1 wyraźnie nie dopuszcza takiej praktyki., tj. karania za naruszenie przepisów rozporządzenia lecz jedynie ustawy. Nałożenie kary na stronę w omawianym przypadku jest zdaniem skarżących bezprawiem. Ponadto skarżący nie naruszyli żadnego z przepisów ustawy o transporcie drogowym, co wyżej wykazano, a jest to warunkiem ukarania. Stronę próbuje się ukarać za działania osób trzecich, za którą nie ponosi ona jednak odpowiedzialności. Tak więc brak jest winy i podstaw odpowiedzialności. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu a skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2005 r. nie naruszają prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W trakcie przedmiotowej kontroli drogowej kierowca okazał do kontroli kartę opłaty drogowej "miesięczna" seria i nr [...] która była niewypełniona w polu "nr rejestracyjny" oraz " ważna od" i "ważna do". W ocenie organu skarżący wykonywali transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem skarżących uiścili oni opłatę za przejazd po drogach krajowych kupując kartę opłaty drogowej natomiast nie ponoszą winy za braki w jej wypełnieniu, gdyż tego typu kartę wypełnia jednostka sprzedająca kartę. Nadto podnoszą, iż nie można nałożyć na przedsiębiorcę kary za w/w naruszenie gdyż nie wynika to z art. 92 i 94 ( przepisy te mówią tylko o naruszeniu ustawy a nie rozporządzenia). Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Uiszczenie opłaty następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust. l rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Stosownie do § 5. ust. l w/w rozporządzenia kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem ust. 2 (który to przepis nie ma zastosowania w niniejszym wypadku). Ust. 3 kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "O" lub "l", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone. Ust. 6 karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. l i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Zgodnie z art. 87 ust. l ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Stosownie do lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 (trzech tysięcy) złotych. Zgodnie z przepisem art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w związku z art. 87 ust.1 i ust.2 ustawy przedsiębiorca ma obowiązek wyposażyć kierowcę w ten dokument, a karta powinna być wypełniona przed rozpoczęciem przewozu (§ 4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Szczegółowo sposób uiszczania opłat określono w powołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Z § 5 ust. 6 tego rozporządzenia wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Oznacza to, że należna opłata nie jest uiszczana tylko poprzez nabycie karty opłaty, ale i poprzez jej wypełnienie i to w sposób wskazany w powołanym rozporządzeniu. Ażeby stanowiła ona skuteczny dowód na okoliczność uiszczenia opłaty drogowej powinna być wypełniona przed rozpoczęciem przewozu. Wynika to z cytowanego już § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w którym postanowiono, że "wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty". Ponadto z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o transporcie drogowym jasno wynika, iż kierowca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu m.in. dowód uiszczenia opłaty drogowej. Zgodnie z art. 87 ust. 3 tej ustawy przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w ten dokument. Z przepisów tych wynika, że ciężar dowodu na okoliczność uiszczenia opłaty drogowej ciąży na samym przedsiębiorcy. W tym stanie rzeczy należy zauważyć, że być może przedsiębiorca uiścił opłatę za przejazd po drogach krajowych natomiast z powodów podanych powyżej tj. braków w polu "nr rejestracyjny" oraz "ważna od" i "ważna do" nie jest możliwe uznanie, że opłata została uiszczona za ten przejazd. Kwestia ewentualnej odpowiedzialności podmiotu wydającego kartę nie mieści się w zakresie rozstrzygania tej sprawy. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w związku z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy przedsiębiorca ma obowiązek wyposażyć kierowcę w ten dokument, a karta powinna być wypełniona przed rozpoczęciem przewozu (§ 4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Późniejsze niż w chwili kontroli, przedstawienie prawidłowo nawet wypełnionej karty opłaty drogowej, podlega ocenie przez organ administracji na zasadzie swobodnej oceny dowodów. W oparciu o tę regułę słusznie uznano, że przedstawiona miesięczna karta opłaty drogowej, nie jest przekonywującym dowodem na okoliczność rzeczywistego uiszczenia należnej opłaty w chwili wykonywania przewozu. W ocenie Sądu zarzutu braku przepisów, na których podstawie wydano decyzję w I i II instancji należy stwierdzić, że do chwili stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów prawa przez Trybunał Konstytucyjny akty prawne korzystają z domniemania zgodności z ustawą zasadniczą. Należy zauważyć, że granice wielkości kar pieniężnych zostały ustanowione w art. 92 ust. 1 in fine tej ustawy, natomiast szczegółową wysokość kar określono w oparciu o delegację ustawową i w granicach przez ustawę o transporcie drogowym zakreślonym, a więc na mocy umocowania ustawowego. Przepis art. 92 pkt. 1. ppkt. 6 in fine ustawy o transporcie drogowym wskazuje, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Zgodnie z pkt. 2 cytowanego przepisu Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. z 2002, Nr 115, poz. 999, z póź. zm.) przewidują w lp. 6 załącznika do rozporządzenia, wysokość kary wymierzanej za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i w tym zakresie mieszczą się w dopuszczalnej ustawą o transporcie drogowym wysokości (art. 92 pkt. 1. ppkt. 6). Z tego też powodu zarzut skarżącego co do braku postawy prawnej nie może być podzielony przez Sąd. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.