II SA/Gd 57/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalizacji samowoli budowlanej oddala skargę. II SA/Gd 57/04 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 września 2003 r., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 80 ust 2 pkt 1 i art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) i art. 7 ust 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, po rozpatrzeniu wniosku E. W. z dnia 30 lipca 2003 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowoli budowlanej związanej z nadbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego zrealizowaną w U. 74. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że E. W. złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz wszczęcie postępowania w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej polegającej na nadbudowie ścian tarasu na poddaszu oraz wykonaniu drewnianej konstrukcji dachowej wraz z pokryciem z dachówek wykonanej nad nadbudowanymi ścianami tarasu budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ uznał wszczęcie takiego postępowania legalizacyjnego za niedopuszczalne, gdyż przepis art. 1 pkt 37-39 cytowanej wyżej ustawy z dnia 27 marca 2003 r., na który powoływał się wnioskujący, odnosił się jedynie do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie (tj. przed 11 lipca 2003 r.), a niezakończonych decyzją ostateczną. W przypadku samowoli dokonanej przez E. W. postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 1999 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki, utrzymaną w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 4 października 2001 r. E. W. wniósł odwołanie od tej decyzji domagając się jej uchylenia i wywodząc, że stroną postępowania zarówno przed organami nadzoru budowlanego wydającymi nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu, jak również w postępowaniu przed Naczelny Sądem Administracyjnym OZ w Gdańsku, zakończonym wyrokiem z dnia 4 października 2001 r. był nie odwołujący się, lecz jego ojciec L. W. Nie może zatem odwołujący się ponosić odpowiedzialności za działania ojca w tym zakresie, zatem organ powinien wszcząć postępowanie w sprawie legalizacji samowolnej zabudowy w U. 74, której obecnym właścicielem jest E. W. Odwołujący się podkreślił, iż nadbudowa została dokonana na działce przewidzianej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe, a więc zgodnie z tym planem. Dobudowanie drugiej kondygnacji do tego budynku w żaden sposób nie wpływa na prawa osób trzecich. Realizacja rozbiórki tego obiektu postawi pod znakiem zapytania możliwość wspólnego zamieszkiwania dwupokoleniowej rodziny skarżącego. Decyzją z dnia 1 grudnia 2003 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję PINB i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie samowolnej zabudowy dokonanej w U. 74 zapadła ostateczna decyzja nakazująca jej rozbiórkę, zatem brak jest jakichkolwiek możliwości prawnych, aby ponownie rozpatrywać przedmiotową sprawę. WINB wyjaśnił, iż w świetle powyższego organ pierwszej instancji powinien był pismem poinformować E. W., iż wobec prawomocnego wyroku NSA OZ w Gdańsku z dnia 4 października 2001 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki przedmiotowej samowoli budowlanej brak jest możliwości prawnych do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w zwykłym trybie. Wydanie zaskarżonej decyzji w tym przedmiocie było bezpodstawne. Odnosząc się do argumentów odwołania organ wskazał, że E. W. jest następcą prawnym L. W., a zatem, zgodnie z art. 548 § 1 k.c. z chwilą przejścia na niego własności przedmiotowej nieruchomości przeszły na niego również wszelkie korzyści i ciężary związane z rzeczą. W tej sytuacji prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec E. W. jest w pełni uzasadnione. Organ odwoławczy wskazał także, iż wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego powinien być oddzielnie rozpatrzony przez organ pierwszej instancji. E. W. wniósł skargę do Sądu na powyższą decyzję, w której poza ponowieniem części zarzutów odwołania wskazywał, że istniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalizacji jego samowolnej zabudowy, gdyż budynek ten jest wzniesiony na działce, która zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, jak również nie stwarza ona zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, oraz nie narusza interesów osób trzecich. Podkreślił także, że skoro wolą ustawodawcy było wprowadzenie możliwości legalizacji takiej zabudowy, to nie może być ona ograniczana przez dowolne orzeczenia organów administracji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie odwołując się do argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80 poz. 718) do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. W niniejszej sprawie ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 1999 r., nr [...] nakazano rozbiórkę samowolnej nadbudowy budynku w U. 74. Skarga inwestora na tę decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 2317/99. Zatem postępowanie w tym przedmiocie bezspornie zakończone zostało decyzją ostateczną, niezależnie od twierdzeń skarżącego, iż nie był on stroną tych postępowań. Z akt sprawy wynika bowiem, że jest on następcą prawnym poprzedniego właściciela tej nieruchomości – swojego ojca L.W. Zatem jako następca wchodzi on we wszystkie prawa i obowiązki poprzedniego właściciela samowolnie rozbudowanego budynku, w tym również przechodzi na niego obowiązek wykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę tego obiektu. Nie można zatem w stosunku do samowolnej nadbudowy na budynku skarżącego zastosować cytowanego wyżej przepisu art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. Z przepisu tego bowiem jednoznacznie wynika, iż stosuje się go tylko do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną. Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie, w którym uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest zasadne w przypadku, gdy "decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną", a także w przypadku, "kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych". W związku z tym należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy do jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. Jeśli więc w toku postępowania okazało się, iż z uwagi na fakt rozstrzygnięcia sprawy inną, ostateczną decyzją administracyjną nie zachodzą podstawy do merytorycznego rozpatrzenia wniosku - to orzekając w postępowaniu instancyjnym organ odwoławczy władny był zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jak wskazano wyżej sprawa dotycząca samowolnej nadbudowy obiektu budowlanego w U. 74 zakończona została decyzją ostateczną, dlatego też organ pierwszej instancji nie mógł w tym przedmiocie wydać decyzji merytorycznej. Uzasadnione było zatem uchylenie przez organu odwoławczego błędnego rozstrzygnięcia PINB i umarzenie postępowania pierwszej instancji. Decyzja rozstrzygająca co do istoty sprawę, w której decyzją ostateczną rozstrzygnięto już postępowanie, byłaby nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.