II SA/Po 937/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A Towarzystwa Budownictwa Społecznego sp. z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę; oddala skargę. /-/ E. Brychcy /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik Decyzją z dnia [...].09.2004 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...].04.2004 r., w której na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami odmówiono A Towarzystwu Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. ustalenia wysokości odszkodowania za działki nr [...],[...],[...] położone w K. i stanowiące drogi publiczne. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż A Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. wnioskiem z dnia [...].08.2003 r. zwróciło się o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Gminy K. działek gruntu o numerach [...],[...],[...], wydzielonych pod drogi na mocy ostatecznych decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. znak [...],[...],[...] zatwierdzających projekty podziału nieruchomości. Odszkodowanie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje wyłącznie właścicielowi według stanu własności nieruchomości na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W przedmiotowej sprawie tym dniem był [...].07.1998 r. Właścicielem przedmiotowych działek na dzień [...].07.1998 r. była spółka B sp. z o.o. w K. i na rzecz tej spółki zostało ustalone i wypłacone stosowne odszkodowanie za opisane działki. A Towarzystwu Budownictwa Społecznego sp. z o.o. nie przysługuje więc odszkodowanie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem uzyskała ona prawo własności do wydzielonych działek aktem notarialnym z dnia [...].05.1999 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostaje fakt zawarcia w dniu [...].05.1999 r. umowy cesji wierzytelności i przejęcia długu pomiędzy spółkami B i A Towarzystwem Budownictwa Społecznego, umowa ta skutkować może wyłącznie w postępowaniu cywilno-prawnym. W skardze na powyższą decyzję A Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. domagało się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucało naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie niewłaściwej interpretacji jego treści, oraz art. 1, art. 509, art. 510, art. 512 kc, poprzez przyjęcie, że stosowanie kpa wyłącza stosowanie kc. W uzasadnieniu skarżący powołał się na treść art. 509 kodeksu cywilnego i umowę cesji wierzytelności przysługującej spółce B od Gminy K. z tytułu odszkodowania za grunty przejęte pod drogi. Już pismem z dnia [...].04.1999 r. skarżący wystąpił do Gminy o wypłatę odszkodowania. Wezwany przez Gminę do wykazania swojego prawa do odszkodowania skarżący przesłał przy piśmie z dnia [...].06.1999 r. akt notarialny przeniesienia własności z dnia [...].05.1999 r., a przy piśmie z dnia [...].07.1999 r. aktualny odpis z Kw [...]. Skarżący informował Gminę K. o swoim prawie do odszkodowania w pismach z dnia [...].07.2000 r. i z dnia [...].11.2000 r. Ponieważ nie doszło między skarżącym a Gminą do ustalenia odszkodowania wniosek do Starosty K. był w pełni uzasadniony. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nie uzasadniona. Zgodnie z art. 98 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z 1997 r. z późn. zm.) działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział dokonany został na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki grunty, które przeszły na własność gminy, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a gminą. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W niniejszej sprawie działki nr [...],[...],[...] wydzielone zostały pod drogi publiczne z nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...], na wniosek właścicieli tych nieruchomości, trzema decyzjami Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. w sprawach [...],[...],[...], w których zatwierdzono projekty podziału nieruchomości. Wymienione decyzje podziałowe stały się ostateczne i prawomocne z dniem [...].07.1998 r. i w dacie tej własność nowopowstałych działek nr [...],[...] i [...] przeszła na własność Gminy K. Na dzień [...].07.1998 r. nieruchomości podlegające podziałowi, tj. działki nr [...],[...] i [...], stanowiły własność spółki "B" sp. z o.o. w K., która nabyła je od poprzednich właścicieli aktami notarialnymi z dnia [...].06.1998 r. i z dnia [...].06.1998 r. Z dniem przejścia własności działek nr [...],[...] i [...] na własność Gminy spółka "B" jako ich dotychczasowy właściciel uzyskała prawo do ustalenia i wypłaty odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki "A Towarzystwo Budownictwa Społecznego" sp. z o.o. podnoszonym w jej korespondencji z Gminą K., spółka ta nigdy nie nabyła własności działek nr [...],[...] i [...]. Wprawdzie spółka "B" w akcie notarialnym z dnia [...].05.1999 r. oświadczyła, że wnosi do spółki "A Towarzystwo Budownictwa Społecznego" własność m.in. przedmiotowych działek jako aport na pokrycie podwyższonego kapitału zakładowego, jednakże wówczas nie była ona już właścicielem tych działek i nie mogła skutecznie przenieść praw do nich. Pomimo, iż Gmina K. uzyskała wpis prawa własności opisanych wyżej działek do księgi wieczystej dopiero w dniu [...].10.2000 r. (na wniosek z dnia [...].10.2000 r.) spółki "A Towarzystwo Budownictwa Społecznego" nie objęła ochrona wynikająca z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca spółka działała w złej wierze w rozumieniu art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 06.07.1982 o księgach wieczystych i hipotece. Mianowicie spółka "B" była jedynym wspólnikiem skarżącej spółki, zarówno wówczas jak i później prezesem zarządu każdej z tych spółek była ta sama osoba, tj. W.Z., nadto z pisma skarżącej spółki "A Towarzystwo Budownictwa Społecznego" z dnia [...].04.1999 r. skierowanego do Gminy K. wynika, iż w tej dacie – która poprzedza o ponad dwa miesiące umowę z dnia [...].05.1999 r. – skarżąca wiedziała o treści przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i o przejściu na własność Gminy przedmiotowych działek z dniem [...].07.1998 r. (k. 13 akt administracyjnych). Jak przytoczono powyżej zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnionym do odszkodowania za grunty, które przeszły na własność gminy, jest właściciel nieruchomości według stanu prawnego na dzień uprawomocnienia się decyzji zatwierdzającej projekt podziału. W przedmiotowej sprawie właścicielem działek gruntu nr [...],[...] i [...] na tę datę, tj. [...].07.1998 r., była "B" sp. z o.o., natomiast skarżący nigdy nie stał się ich właścicielem. Jednocześnie w dniu [...].05.1999 r. "B" sp. z o.o. zawarła ze skarżącym "A Towarzystwo Budownictwa Społecznego" sp. z o.o. umowę cesji wierzytelności i przejęcia długu, w której "B" przenosi na skarżącego "przysługujące mu w stosunku do miasta K. wierzytelności w zakresie odszkodowań z tytułu (...) przejętych dróg". Umowa ta zawarta została przed ustaleniem odszkodowania za przedmiotowe działki, co nastąpiło umową z dnia [...].03.2001 r. zawartą między "B" a Gminą K. – odszkodowanie ustalono na kwotę [...] zł. Rozważenia wymaga więc czy przed ustaleniem odszkodowania prawo do odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami mogło zostać skutecznie przeniesione na osobę trzecią. Prawo do odszkodowania z art. 98 ust. 3 powołanej ustawy ma charakter mieszany – zawiera elementy cywilnoprawne i elementy administracyjnoprawne (publicznoprawne). Roszczenia odszkodowawcze zasadniczo są roszczeniami cywilnymi. Jednakże przedmiotowe prawo do odszkodowania uregulowane jest w przepisach materialnych prawa administracyjnego (w ustawie o gospodarce nieruchomościami), prawa tego nie można wywieść z przepisów cywilnoprawnych. Zdarzeniem powodującym powstanie prawa do odszkodowania jest czynność publicznoprawna – decyzja organu administracji zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości. Prawo do odszkodowania nie jest skonkretyzowane co do wysokości. Ustalenie wysokości odszkodowania może nastąpić na drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem gruntu a właściwym organem (w niniejszej sprawie gminą). Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustala organ administracji w drodze decyzji według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Prawo do odszkodowania zawiera więc uprawnienie do żądania od właściwego organu administracji podjęcia czynności – wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji. Spory między właścicielem nieruchomości a gminą co do ustalenia odszkodowania nie zostały przekazane do rozpatrzenia w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a są rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości przeniesienia prawa do odszkodowania (przed ustaleniem jego wysokości) na rzecz osoby trzeciej w drodze sukcesji singularnej. Z powyższego wynika, iż w prawie do odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przed ustaleniem wysokości odszkodowania, przeważają elementy publicznoprawne, nie jest to wierzytelność w rozumieniu art. 509 i art. 512 kc i – do czasu ustalenia wysokości odszkodowania – prawo to nie może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Skarżący nie mógł więc skutecznie nabyć w drodze umowy z dnia [...].05.1999 r. od spółki "B" prawa do odszkodowania za działki nr [...],[...] i [...]. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Wojewody jest zgodna z prawem i nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy skarga winna być oddalona. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik MarK