II SA/Po 936/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A Towarzystwa Budownictwa Społecznego sp. z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę; oddala skargę. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ E. Brychcy W dniu [...].04.2004 r. Starosta K. wydał decyzję, w której w oparciu o art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odmówił A Towarzystwu Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. ustalenia wysokości odszkodowania za działki nr [...], [...], [...], [...], położone w K. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, iż A. Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. zwróciło się o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Gminy K. działek gruntu o numerach [...], [...], [...], [...]. Działka nr [...] wydzielona została z działki nr [...] na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości jako działka przeznaczona pod drogę wewnętrzną. Działka nr [...] wydzielona została z działki nr [...] na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości jako działka przeznaczona pod drogę wewnętrzną. Działki nr [...] i [...] wydzielone zostały z działek nr [...] i [...], na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości jako działki przeznaczone pod drogi wewnętrzne. Zgodnie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami na własność gminy przechodzą z mocy prawa jedynie działki wydzielone pod drogi publiczne i za działki te przysługuje odszkodowanie. Wymienione działki nie przeszły na własność Gminy K. i nadal pozostają własnością A. Towarzystwa Budownictwa Społecznego sp. z o.o. Z tych względów nie było ustalana między właścicielem a Gminą wysokość odszkodowania i nie można zastosować trybu obowiązującego przy wywłaszczeniu nieruchomości. Odwołanie od powyższej decyzji złożyło A Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K., podnosząc, iż organ I instancji powinien zastosować przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym na dzień uprawomocnienia się decyzji podziałowych, tj. na dzień [...].07.1998 r., a nie w obecnym brzmieniu. Wskazano również, że postępowanie winno być zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie własności działki nr [...] przez Sąd Rejonowy w K. Wyrokiem z dnia [...].04.2004 r. Sąd orzekł o własności tej działki na rzecz Gminy K. Decyzją z dnia [...].09.2004 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...].04.2004 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął sprawę odmawiając ustalenia odszkodowania, pomimo nietrafnego uzasadnienia podjętej decyzji. Odszkodowanie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami przysługuje wyłącznie właścicielowi według stanu własności nieruchomości na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. W przedmiotowej sprawie tym dniem był [...].07.1998 r. Właścicielem przedmiotowych działek na dzień [...].07.1998 r. była spółka B sp. z o.o. w K. A Towarzystwu Budownictwa Społecznego sp. z o.o. nie przysługuje więc odszkodowanie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem uzyskała ona prawo własności do wydzielonych działek aktem notarialnym z dnia [...].05.1999 r. W tych okolicznościach bez znaczenia pozostaje fakt zawarcia w dniu [...].05.1999 r. umowy cesji wierzytelności i przejęcia długu pomiędzy spółkami B i A Towarzystwem Budownictwa Społecznego, umowa ta skutkować może wyłącznie w postępowaniu cywilno-prawnym. W tej sytuacji odstąpiono od rozpoznania zarzutów odwołania, bowiem pozostają one bez znaczenia w przedmiotowej sprawie. W skardze na powyższą decyzję A Towarzystwo Budownictwa Społecznego sp. z o.o. w K. domagało się uchylenia zaskarżonej decyzji i zarzucało naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie niewłaściwej interpretacji jego treści, oraz art. 1, art. 509, art. 510, art. 512 kc, poprzez przyjęcie, że stosowanie kpa wyłącza stosowanie kc. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż jego zdaniem działki nr [...], [...], [...], [...] jako wydzielone pod drogi przeszły z mocy prawa na własność Gminy K. z dniem uprawomocnienia się decyzji zatwierdzających projekty podziału nieruchomości. Z tego tytułu właścicielowi przedmiotowych działek spółce "B" przysługiwało od Gminy odszkodowanie. Skarżący powołał się na treść art. 509 kodeksu cywilnego i umowę cesji wierzytelności przysługującej spółce B od Gminy K. z tytułu odszkodowania za grunty przejęte pod drogi. Ponieważ nie doszło między skarżącym a Gminą do ustalenia odszkodowania wniosek do Starosty K. był w pełni uzasadniony. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nie uzasadniona. Zgodnie z art. 98 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115 poz. 741 z 1997 r. z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie uprawomocnienia się wymienionych wyżej decyzji podziałowych Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.19998 r. – działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział dokonany został na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki grunty, które przeszły na własność gminy, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a gminą. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W niniejszej sprawie działki nr [...], [...], [...], [...] wydzielone zostały pod drogi wewnętrzne z nieruchomości o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...],[...] na wniosek właścicieli tych nieruchomości, trzema decyzjami Burmistrza Miasta K. z dnia [...].07.1998 r. w sprawach [...],[...],[...], w których zatwierdzono projekty podziału nieruchomości. Wymienione decyzje podziałowe stały się ostateczne i prawomocne z dniem [...].07.1998 r. i w dacie tej nieruchomości podlegające podziałowi, tj. działki nr [...],[...],[...] i [...], stanowiły własność spółki "B" sp. z o.o. w K., która nabyła je od poprzednich właścicieli aktami notarialnymi z dnia [...].06.1998 r. i z dnia [...].06.1998 r. Spółka "B" w akcie notarialnym z dnia [...].05.1999 r. oświadczyła, że wnosi do spółki "A. Towarzystwo Budownictwa Społecznego" własność m.in. przedmiotowych działek nr [...], [...], [...], [...] jako aport na pokrycie podwyższonego kapitału zakładowego. Jednocześnie w dacie tej zawarta została między wymienionymi spółkami umowa cesji wierzytelności i przejęcia długu, w której "B" przenosi na skarżącego "przysługujące mu w stosunku do miasta K. wierzytelności w zakresie odszkodowań z tytułu (...) przejętych dróg". Podstawą zgłaszanego w niniejszej sprawie przez skarżącego żądania odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest właśnie opisana wyżej umowa cesji wierzytelności i przejęcia długu z dnia [...].05.1999 r. Jak przytoczono powyżej zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawnionym do odszkodowania za grunty, które przeszły na własność gminy, jest właściciel nieruchomości według stanu prawnego na dzień uprawomocnienia się decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Rozważenia wymaga więc czy przed ustaleniem odszkodowania prawo do odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać skutecznie przeniesione na osobę trzecią. Prawo do odszkodowania z art. 98 ust. 3 powołanej ustawy ma charakter mieszany – zawiera elementy cywilnoprawne i elementy administracyjnoprawne (publicznoprawne). Roszczenia odszkodowawcze zasadniczo są roszczeniami cywilnymi. Jednakże przedmiotowe prawo do odszkodowania uregulowane jest w przepisach materialnych prawa administracyjnego (w ustawie o gospodarce nieruchomościami), prawa tego nie można wywieść z przepisów cywilnoprawnych. Zdarzeniem powodującym powstanie prawa do odszkodowania jest czynność publicznoprawna – decyzja organu administracji zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości. Prawo do odszkodowania nie jest skonkretyzowane co do wysokości. Ustalenie wysokości odszkodowania może nastąpić na drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem gruntu a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustala organ administracji w drodze decyzji według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Prawo do odszkodowania zawiera więc uprawnienie do żądania od właściwego organu administracji podjęcia czynności – wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji. Spory między właścicielem nieruchomości a gminą co do ustalenia odszkodowania nie zostały przekazane do rozpatrzenia w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a są rozstrzygane w trybie postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują możliwości przeniesienia prawa do odszkodowania (przed ustaleniem jego wysokości) na rzecz osoby trzeciej w drodze sukcesji singularnej. Z powyższego wynika, iż w prawie do odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przed ustaleniem wysokości odszkodowania, przeważają elementy publicznoprawne, nie jest to wierzytelność w rozumieniu art. 509 i art. 512 kc i – do czasu ustalenia wysokości odszkodowania – prawo to nie może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Skarżący nie mógł więc skutecznie nabyć w drodze umowy z dnia [...].05.1999 r. od spółki "B" prawa do odszkodowania za działki nr [...], [...], [...], [...]. Z wymienionych wyżej względów dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje kwestia czy przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie uprawomocnienia się decyzji podziałowych dotyczył działek wydzielonych pod wszystkie rodzaje dróg (w tym drogi wewnętrzne) czy tylko pod drogi publiczne i czy przedmiotowe działki przeszły z dniem [...].07.1998 r. na własność Gminy K., a w konsekwencji czy spółka "B" w ogóle nabyła prawo do odszkodowania z art. 98 ust. 3 ustawy. Z tych powodów kwestie te nie były przedmiotem rozważań Sądu. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja Wojewody jest zgodna z prawem i nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy skarga winna być oddalona. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ E. Brychcy MarK