II SA/Bd 1058/05

Dnia 7 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska asesor WSA Anna Klotz Protokolant: Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi G. J i W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1. oddala skargę; 2. nakazuje zwrócić skarżącym ze Skarbu Państwa ( Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 200 ( dwieście) złotych z tytułu nadpłaconego wpisu. II SA/Bd 1058/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji z [...] 2004 r. Wójta Gminy F. w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż istnienie przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, po stronie właściciela nieruchomości sąsiedniej jest uzależniona od tego czy projektowana inwestycja może oddziaływać ujemnie na jego nieruchomość, co jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego. Jak wynika ze sporządzonego w niniejszej sprawie "Raportu o oddziaływaniu na środowisko" planowana inwestycja nie będzie oddziaływała ujemnie poza granice działki, a tym samym brak jest zdaniem organu podstaw do uznania, że wnioskodawcy – W. i G. J. mają interes prawny, tym bardziej, że nie są oni właścicielami działki bezpośrednio sąsiadującej z planowaną inwestycją. Pismem z dnia 18 lipca 2005 r. G. i W. J. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wyżej wymienionej decyzji błędną interpretację pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, co doprowadziło do pominięcia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych mających decydujące znaczenie dla treści orzeczenia. Ponadto wskazali na naruszenie zasad wyrażonych w art. 7 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku wszczęcia z urzędu postępowania w przypadku, gdy zaistnienie przesłanek zawartych w art. 156 § 1 K.p.a. zostało uprawdopodobnione. Skarżący podnieśli, że raport o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowej inwestycji nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia, że inwestycja pozostanie bez wpływu na środowisko, a wręcz przeciwnie, zawiera wiele zaleceń, które powinien spełnić inwestor. Zdaniem skarżących z § 105 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (DZ.U. Nr 98, poz. 1097 z późn. zm.), wynika, iż planowana inwestycja jest na tyle ingerująca w środowisko człowieka, że bezpieczeństwo osób mieszkających w jej pobliżu jest zagrożone. Ponadto ich zdaniem bez znaczenia jest fakt, czy jest się właścicielem sąsiedniej nieruchomości czy też zamieszkuje się w dalszej odległości od inwestycji. Żadne przepisy prawa jak również orzecznictwo w tej materii nie wskazują, że dla nabycia prawa strony trzeba być właścicielem bezpośrednio przyległej nieruchomości. Przy tym skarżący podnieśli, że istotne znaczenie dla ustalenia czy skarżący posiadają przymiot strony, jest ustalenie tego faktu w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżący nie wykazali swojego interesu prawnego w spornej sprawie. Organ zaznaczył, iż skarżący posiadają jedynie interes faktyczny, który nie jest prawnie chroniony. Ze sporządzonego raportu w niniejszej sprawie wynika, że planowana inwestycja nie będzie naruszała prawa osób trzecich, właścicieli działek sąsiednich tym bardziej właścicieli działek położonych dalej, niegraniczących bezpośrednio. Ponadto organ wskazał, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. została wydana z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7 k.p.a.. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. i W. J.. W skardze wskazali, iż lokalizacja stacji paliw płynnych i gazowych wraz z infrastrukturą należy do kategorii inwestycji mogących oddziaływać na środowisko, a w konsekwencji prawa właścicieli okolicznych nieruchomości do uczestnictwa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie mogą być kwestionowane. W ocenie skarżących raport, na którym oparł się organ administracyjny, przyjmując, że inwestycja nie będzie naruszała prawa, nie spełnia warunków przewidzianych w art. 42 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (DZ.U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.). Skarżący wskazali na liczne wady raportu, m.in. na ogólnikowość zapisów zawartych w raporcie oraz pobieżne potraktowanie niektórych zagadnień. Zdaniem ich, na bazie tak opracowanego raportu nie jest możliwe ustalenie, w jaki sposób inwestycja wpłynie na zdrowie ludzi. Skarżący domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy F. z powodu uchybienia przepisom ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepisy tej ustawy zostały naruszone, gdyż Wójt Gminy F. zaniechał ciążącego na nim obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Dodatkowo skarżący wskazują, iż inwestycje zlokalizowano wbrew wymogom rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 98, poz. 1067 z późn. zm.), poprzez usytuowanie jej w miejscu otoczonym ze wszystkich stron budynkami mieszkalnymi. Organ, zdaniem skarżących, mimo obowiązku zbadania sprawy w celu ustalenia czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu, nie zrobił tego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd podziela argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która oparta jest o wszechstronne argumenty, z wykorzystaniem dotychczasowego dorobku orzecznictwa sądowego. Wyprowadzony na tej podstawie wniosek sprowadzający się do konieczności utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 2004 r. Wójta Gminy F. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla stacji benzynowej w Fabiankach prawa nie narusza. Instytucja stwierdzenia nieważności służy usunięciu z obrotu prawnego decyzji i postanowień obarczonych wyjątkowo ciężką wadą i jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji (art. 16 K.p.a.). Instytucja stwierdzenia nieważności dotyczy co do zasady wad materialnoprawnych decyzji, a instytucja wznowienia postępowania dotyczy eliminacji wad procesowych. Skarżący starają się podjąć merytoryczną polemikę z decyzją w sprawie ustalenia warunków zabudowy, podczas gdy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie bada się kwestii merytorycznych, a postępowanie w tej sprawie ogranicza się do badania, czy zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok NSA z 2.7.1998 sygn. IV SA 778/98 LEX nr 45683, wyrok z 1.7.1998 sygn. III SA 1342/97 LEX nr 44821, wyrok z 6.10.1998 sygn. 2338/97 LEX nr 43772, wyrok z 20.2.1998 sygn. I SA 1883/97 LEX nr 45647) odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn podmiotowych bądź przyczyn przedmiotowych. Do przyczyn podmiotowych należy zaliczyć złożenie żądania przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Wbrew poglądom skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. nie dopuściło się błędnej interpretacji art. 28 K.p.a. Interpretacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oparta jest o kryteria wypracowane w orzecznictwie sądowym i w nauce prawa. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Strona jest pojęciem prawa materialnego – ustawodawca wyraźnie wskazał na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło w tym zakresie szeroką argumentację, której nie ma potrzeby powtarzania. Skarżący faktycznie nie wykazał, na czym ma polegać naruszenie jego interesu prawnego chronionego prawem materialnym. Wskazuje natomiast na występujące w jego ocenie wady postępowania administracyjnego. Skarżący merytorycznie polemizuje ze sprawą, co na tym etapie, jak to już wyżej wskazano, jest niedopuszczalne. Argumenty merytoryczne nie podlegają rozpatrzeniu w sprawie o stwierdzenie nieważności. Wady uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą być jednocześnie powodami stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2). Dalszy zarzut związany jest wykazaniem uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności albowiem z tym faktem skarżący wiąże naruszenie wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez zaniechanie, wynikającego z art. 157 § 2 K.p.a. obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. Zdaniem skarżącego organ z urzędu powinien stwierdzić nieważność. Argumenty w tym zakresie sprowadzają się do odmiennej oceny faktów. Jak to już wyżej wskazano, argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest przekonywująca i nie nosi cech dowolności. Zgodnie z art. 157 § 2 i 3 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. O wszczęciu postępowania z urzędu decyduje właściwy organ. Organ nie jest związany żądaniem osób nie będących stronami, ale obiektywnie ocenia, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności. Taka ocena została dokonana w zaskarżonej decyzji i, jak to już wyżej wskazano, nie jest ona dowolna, a znajduje oparcie w materiałach sprawy. Wyprowadzone z tej oceny wnioski Sąd uznaje za prawidłowe. Oceny tej nie zmienia także dostarczona dzień przed rozprawą opinii "prywatnego biegłego" który polemizuje z poglądami innego biegłego. Ujawnienie się nowych faktów lub dowodów może być przyczyną wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. ( wyrok NSA z 29.3.1988 r. I SA 636/87). Nadto należy przypomnieć, że powodem stwierdzenia nieważności decyzji nie może być naruszenie prawa. Powodem tym może być jedynie naruszenie prawa o znacznej intensywności, które ustawodawca określił jako "rażące", czyli oczywiste na pierwszy "rzut oka", "gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydane przez organ praworządnego państwa" (wyrok NSA z 21.10.1992 V SA 86/92, ONSA 1993 nr 1, poz. 23, także J. Borkowski: Nieważność decyzji administracyjnej Zachodnie Centrum Organizacji, Łódź – Zielona Góra 1997 str. 97-99). Z tych względów skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.