III SA/Wa 3034/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Huty [...] sp. z o.o. w O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] listopada 2004 r., złożonego przez "[...]" - [...] sp. z o.o. z siedzibą w O., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] października 2004 r. o zawieszeniu postępowania wszczętego zażaleniem z dnia [...] września 2003 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne, umorzył postępowanie odwoławcze. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wobec Skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. W trakcie tego postępowania zajęta została wierzytelność Skarżącej z rachunku bankowego. Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. Skarżąca złożyła skargę na tę czynność. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. oddalił wniesioną skargę uznając, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącej z rachunku bankowego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a." Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stanowił bowiem tytuł wykonawczy wystawiony przez [...] Urząd Skarbowy w O., a uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych nie skutkuje umorzeniem należnych kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia [...] września 2003 r. Skarżąca wniosła do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. Minister Finansów zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte zażaleniem Skarżącej uznając, iż rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione jest od rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej kosztów egzekucyjnych. Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że w sprawie nie występuje zagadnienie prejudycjalne. Minister Finansów uzasadniając umorzenie postępowania odwoławczego wskazał, iż zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty. W niniejszej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości wystąpiła, ponieważ postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2005 r. podjęto zawieszone postępowanie w sprawie wniesionego przez Skarżącą zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, a w rezultacie rozpatrzenia tego zażalenia, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Skarżącej wnosząc uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] września 2005 r., zarzucił temu postanowieniu naruszenie art. 105 w związku z art. 138 § 1 pkt 3 i art. 127 § 3, art. 35 § 3 oraz art. 6 k.p.a. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej podkreślił, iż art. 138 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zasada ta obowiązuje również ściśle w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., mimo tożsamości podmiotowej organu pierwsze i drugiej instancji. W niniejszej sprawie Minister Finansów nie tylko nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, ale powołując się na art. 105 k.p.a. błędnie przyjął, iż w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Wyjaśniając, iż jeżeli w sprawie brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, to nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty, Minister Finansów nie wskazał jednak, którego z elementów stosunku prawnego brakuje w sprawie, jak również nie wskazał żadnej innej przyczyny bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Umorzenie postępowania jest rozstrzygnięciem ostatecznym i nie jest ono uzależnione od woli organu orzekającego, lecz od spełnienia obiektywnie istniejącej przyczyny bezprzedmiotowości, którą organ musi stwierdzić i wskazać w orzeczeniu umarzającym postępowanie. W przeciwnym razie umorzenie postępowania będzie stanowiło naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. oraz interesu Skarżącej, która w związku z zawieszeniem z urzędu postępowania domagała się merytorycznego rozpoznania sprawy wszczętej zażaleniem na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O.. Pełnomocnik Skarżącego wskazał także na naruszenie przez Ministra Finansów przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy art. 35 § 3 k.p.a., określającego terminy do załatwiania spraw, w tym także w postępowaniu odwoławczym. Ponadto w jego ocenie, skoro Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. podjął z urzędu postępowanie odwoławcze, a postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. rozpatrzył zażalenie Skarżącej i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O., to umorzenie obecnie tegoż postępowania odwoławczego stoi w kolizji z wcześniej wydanymi postanowieniami i w obrocie prawnym ostać się nie może. Umorzenie postępowania odwoławczego nastąpiło bez podstawy prawnej, a więc uzasadniony jest w pełni również zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2005 r. umarzające postępowanie odwoławcze w zakresie rozpoznania wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnoszącego się do postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] października 2004 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zażalenia Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. Minister Finansów podjął postępowanie - zawieszone postanowieniem z dnia [...] października 2004 r., do którego to postanowienia odnosił się wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydanie na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania niesie za sobą tego rodzaju konsekwencje, iż wraz z podjęciem postępowania ustają skutki prawne, wynikające z postanowienia o zawieszeniu postępowania i to bez konieczności wydawania formalnego rozstrzygnięcia o uchyleniu tego ostatniego postanowienia. Wynika z tego, że podjęcie zawieszonego postępowania oznacza jednocześnie utratę bytu prawnego postanowienia o zawieszeniu postępowania. W sytuacji zatem, gdy w wyniku podjęcia zawieszonego postępowania przez Ministra Finansów - postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. utraciło byt prawny postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2004 r. o zawieszeniu postępowania, to w oczywisty sposób bezprzedmiotowe stało się rozpoznawanie wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącego kwestii zawieszenia postępowania. Niezależnie od tego należy wskazać, iż podjęcie zawieszonego postępowania w oparciu o art. 97 § 2 k.p.a. spowodowało analogiczny skutek prawny, jaki nastąpiłby, gdyby Minister Finansów w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uwzględnił ten wniosek i uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego wystąpi wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przez wydaniem rozstrzygnięcia przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje także, gdy będące przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienie o zawieszeniu postępowania, zostanie pozbawione, wynikającego z jego istoty skutku prawnego, poprzez podjęcie zawieszonego postępowania, co w niniejszej sprawie miało niewątpliwie miejsce w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia. Jak można wnosić z treści skargi, pełnomocnik Skarżącej zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. mylnie interpretuje to postanowienie, jako odnoszące się do postępowania mającego za przedmiot rozpatrzenie zażalenia Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. oddalające skargę na czynności egzekucyjne, podczas gdy w istocie rzeczy umorzenie postępowania odwoławczego dotyczyło jedynie postępowania odwoławczego zainicjowanego wnioskiem Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy i odnoszącego się do postanowienia o zawieszeniu postępowania. Ze skargi tej wynika również, iż Skarżąca składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczący postanowienia o zawieszeniu postępowania, uważała, iż nie było przesłanek uzasadniających podjęcie takiego rozstrzygnięcia, a zatem, że sprawa jej zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. powinna zostać merytorycznie rozstrzygnięta. Jak wynika z akt sprawy, skutek ten nastąpił właśnie poprzez podjęcie zawieszonego postępowania i wydanie w dniu [...] sierpnia 2005 r. postanowienia, w którym Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O.. W tym stanie rzeczy nie było możliwe wydanie innego rodzaju rozstrzygnięcia, co do złożonego przez Skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odnoszącego się do postanowienia o zawieszeniu postępowania, jak tylko umorzenie w tym zakresie postępowania. Uzasadniony jest natomiast zarzut pełnomocnika Skarżącej dotyczący naruszenia przez Ministra Finansów art. 35 k.p.a., poprzez niedotrzymanie przewidzianego w tym przepisie terminu na załatwienie sprawy, w tym przypadku chodziło o rozpoznanie wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt sprawy nie wynika również, aby Minister Finansów wywiązał się obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a., tj. zawiadomił stronę postępowania o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 wraz z podaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Z kolei Skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej w takiej sytuacji środka prawnego wymienionego w art. 37 k.p.a. Naruszenie przez Ministra Finansów terminu wyznaczonego ustawą na rozpatrzenia sprawy, aczkolwiek jaskrawe, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, a wydane po podjęciu zawieszonego postępowania, postanowienie umarzające postępowanie w sprawie rozpatrzenie środka zaskarżenia od postanowienia o zawieszeniu postępowania było prawidłowe i nie naruszało prawa. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.