II SA/Sz 952/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A. T.i B. G.-T. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta I. stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa, II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Gminy Miasto [...] na rzecz skarżących A. T. i B. G.T. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia[...] . A. T. i B. G. – T., po zapoznaniu się z projektem zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta[...] , wnieśli zarzuty wnosząc o dokonanie zmian w projekcie przez usunięcie z niego wjazdu zaplanowanego przy [...] W uzasadnieniu podnieśli, że są właścicielami działki o numerze [...] położonej w [...] położonej w[...] . Pomimo tego, iż działki te nie są obciążone prawami osób trzecich w projekcie zmian planu zagospodarowania przestrzennego na nieruchomości położonej przy [...] zaplanowano wjazd do kwartału ( w obrębie ulic[...] ). Mając na uwadze, iż dostęp do wnętrza kwartału jest w pełni zapewniony przez wjazd położony przy ul. [...] oraz przewidziany w projekcie wjazd przy [...] skarżący wskazali, że wjazd zaplanowany przez ich nieruchomość nie jest potrzebny. W dalszej części uzasadnienia A. T. i B. G. – T. stwierdzili, że zgodnie z postanowieniami projektu zmian w planie miejscowym dostęp do sąsiedniego kwartału będzie zapewniony przez jeden wjazd i planowanie w tej sytuacji aż trzech wjazdów do sąsiedniego kwartału wskazuje na niekonsekwencję planistów oraz dowodzi, iż zaplanowanie wjazdu przez ich nieruchomość nie jest potrzebne. Reasumując małżonkowie uważają, że prawnie uzasadnione władztwo planistyczne gminy nie powinno w sposób nadmierny z pogwałceniem zasady sprawiedliwości społecznej, naruszać interesów prawnych jednych, chroniąc innych, bowiem w ich ocenie nie istnieje interes publiczny, który uzasadniałby planowanie trzech wjazdów do jednego kwartału podczas gdy dostęp do kwartału sąsiedniego zapewniony będzie przez jeden wjazd. Uchwałą nr[...] z dnia [...] r. w sprawie zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] – jednostka obszarowa I, na podstawie art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) w związku z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. z 2003r., Nr 80, poz. 717, Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 41) Rada Miasta [...] po rozpoznaniu nieuwzględnionego przez Prezydenta Miasta zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta –[...] – jednostka obszarowa I postanowiła nie uwzględnić zarzutu wniesionego przez A. T. i B. G. –T. o usunięcie w projekcie planu zagospodarowania przestrzennego wjazdu, przewidzianego od strony [...]. W uzasadnieniu podano, że skarżący A. T. i B. G. – T. są właścicielami działek o numerze geodezyjnym [...] w obrębie [...] , położonych u zbiegu [...] . Działki te zostały sprzedane w przetargu ustnym nieograniczonym z warunkiem wykonania przejazdu do wnętrza kwartału od strony[...] . W ustaleniach szczegółowych dla terenu kwartału [...] planu miejscowego, dotyczących terenu położonego pomiędzy ulicą [...] wskazano usytuowanie głównego wjazdu do wnętrza kwartału przez budynek [...] Ustalenia planu Śródmieścia nakazują realizację zabudowy plombowej pierzei [...] wg projektu [...] . Zarówno w rysunku planu miejscowego jak i ww. projekcie bramę przejazdową zaplanowano na nieruchomości skarżących z wjazdem od strony[...] . W świetle powyższego Rada Miasta [...] stwierdziła, że lokalizacja przejazdu od strony [...] nie jest nowym wymogiem zawartym w projekcie planu, ale jest podtrzymaniem dotychczas obowiązujących zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieścia" [...]. Na podstawie tego planu ustalono warunki przetargu, które nabywcy nieruchomości zaakceptowali bez zastrzeżeń, odstąpienie od nich przez miasto i usunięcie przejazdu bramowego stanowiłoby naruszenie warunków publicznego przetargu. Odnośnie zarzutu skarżących dotyczącego odmiennego traktowania rozwiązania komunikacji w części wschodniej i zachodniej kwartału wskazano, iż w rzeczywistości projekt planu zakłada jeden wjazd do wschodniej części kwartału od strony ul.[...] , ponieważ jego niezabudowane wnętrze może służyć jako plac manewrowy, natomiast w zachodniej części kwartału dwa przejazdy bramowe od strony [...] oraz jedno przejście dla pieszych od strony ul.[...] . A. T. i B. G. – T., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na powyższą uchwałę, wnosząc o jej uchylenie ze względu na rażące wielokrotne naruszenie prawa. W uzasadnieniu podnieśli, że ani plan zagospodarowania przestrzennego ani księga wieczysta nieruchomości nie dawały podstawy prawnej do narzucania warunku wykonania przejazdu do wnętrza kwartału od strony [...] i z mocy art. 157 kodeksu cywilnego warunki sprzedaży nieruchomości nie oparte na obowiązującym prawie są nieważne. Obowiązujący do 31 grudnia 2003r. plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia [...] zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej z[...] . przewidywał w tym fragmencie miasta główny wjazd przez nieruchomość [...] i wjazd awaryjny przez nieruchomość [...] Nadto skarżący wskazali, że z rysunku planu z [...] jednoznacznie wynika, że brama przejazdowa przez działkę [...] miała jedynie zapewnić dostęp do działki [...], gdzie plan przewidywał zachowanie sali widowiskowej MDK z wyjściem w kierunku[...] . W takim stanie faktycznym niemożliwym był wjazd do wnętrza kwartału od strony[...] , a twierdzenie przeciwne jest zdaniem skarżących poświadczeniem nieprawdy. Dalej skarżący podnieśli, że przystępując do przetargu nie podejrzewali, że organ gminy funkcjonuje wbrew treści art. 7 Konstytucji RP, podając warunki naruszające prawo. W wycenie biegłego nie wspomniano o jakimkolwiek obciążeniu nieruchomości, również w akcie notarialnym umowy sprzedaży z dnia [...] . gmina oświadczyła, że nieruchomości nie są obciążone żadnymi prawami rzeczowymi, ograniczonymi, ani innymi roszczeniami osób trzecich. Gmina wykorzystując ich nieświadomość oraz zaufanie do organu władzy publicznej narzuciła im w ww. umowie sprzedaży warunek ustanowienia bezpłatnej służebności drogowej. Kiedy skarżący uświadomili sobie bezprawność tego warunku, oświadczeniem w formie aktu notarialnego uchylili się od jego skutków prawnych , co spowodowało umorzenie postępowania o wpis tego obciążenia do Księgi Wieczystej, z czym nie zgodziła się gmina wytaczając przeciwko nim powództwo cywilne. Ponadto analiza dokonana przez projektanta planu dr T. C. wykazała, że w przypadku usunięcia ruiny kina będącej własnością miasta, przy [...] , nie istnieją żadne przeszkody w wykonaniu placu manewrowego w zachodniej części kwartału, podobnie jak to zrobiono we wschodniej części kwartału. Mając na uwadze , że budynek [...] został przeznaczony do rozbiórki a budynek [...] jest aktualnie rozbierany to w ocenie skarżących upieranie się przy bezprawnym obciążeniu służebnością ich nieruchomości może być potraktowane jako dowód szczególnego nasilenia złej woli Prezydenta Miasta. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta [...] wniosła o oddalenie skargi wskazując, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] dla jednostki obszarowej nr [...] , obejmujący nieruchomość skarżących zawiera postanowienia znajdujące się w planie przyjętym uchwałą Rady Miasta [...] z [...] r. obowiązującym do dnia[...] . i stanowi on wyraz uznania zasady praw nabytych właścicieli i korzystających z nieruchomości objętych planem a jednym z proponowanych zapisów stanowiących kontynuację jest zapis o konieczności utrzymania wjazdu do wnętrza kwartału przez nieruchomość skarżących. W ocenie organu skarżący wbrew faktom wywodzą że przyjęte przez nich zobowiązanie powstało w wyniku działania pod wpływem błędu, co nie jest zgodne ze stanem rzeczywistym, ponieważ zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w [...] przy [...] składającej się z dwóch działek nr [...] przez Państwa T. nastąpiło po przeprowadzeniu postępowania przetargowego. Jedną z istotnych informacji kierowanych do potencjalnych nabywców był zapis, że nieruchomość musi być obciążona służebnością przechodu i przejazdu na rzecz nieruchomości położonych pomiędzy ulicami [...] . Skarżący potwierdzili przyjęcie do wiadomości tego obowiązku przez zaakceptowanie stosownego zapisu w protokole przetargu a następnie postanowienia w treści zawartej umowy. Kiedy miasto odmówiło usunięcia z umowy postanowienia dotyczącego służebności skarżący w drodze jednostronnego oświadczenia woli złożonego przed notariuszem w dniu[...] . oświadczyli, że uchylają się od skutków prawnych oświadczenia o ustanowieniu służebności z powodu działania pod wpływem błędu. W ocenie skarżących błąd został wywołany przekazaniem im nieprawdziwych informacji o stanie prawnym nabywanej nieruchomości w szczególności dotyczących służebności. W postępowaniu sądowym wszczętym przez Miasto [...] o ustalenie nieważności oświadczenia woli, w dniu [...] r. zapadł wyrok korzystny dla gminy. Organ wskazał, ze Prezydent Miasta [...] podjął rozmowy z właścicielami spornych działek zgłaszając wolę odkupienia prawa własności gruntu na którym ustanowiona została służebność, bowiem w aktualnym stanie jest to jedyny wjazd do kwartału gwarantujący możliwość niesienia pomocy jego mieszkańcom w sytuacji zagrożenia życia lub bezpieczeństwa ich mienia, jednakże do sprzedaży ani do porozumienia nie doszło. Reasumując organ podkreślił, że wskazywanie przez skarżących możliwości organizowania wjazdu do kwartału przez inne nieruchomości, w tym w drodze wyburzeń istniejącej zabudowy, nie może stanowić przesłanek uznania, że jest to metoda na zwalnianie się z przyjętych zobowiązań stanowiących dane do konstruowania planu. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. W myśl art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym /tekst jednolity: Dz.U z 1999r. Nr 15, poz. 139 z późn.zm./ zarzut może wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu. Rada gminy rozstrzyga o uwzględnieniu bądź odrzuceniu zarzutu w drodze uchwały, zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne. Uchwała odrzucająca zarzuty, powinna respektować wolności i prawa obywateli, wynikające z Konstytucji RP oraz respektować prawa obywateli do zachowania warunków racjonalnego korzystania z nieruchomości. Uzasadnienie uchwały nie może też opierać się na arbitralnym przekonaniu o potrzebie wprowadzania określonego rozwiązania w planie bez rozważenia innych możliwości. Zdaniem Sądu trzeba też rozdzielić zagadnienia cywilnoprawne od aspektów prawa administracyjnego. Nawet jeżeli obywatel nabywa nieruchomość obciążoną służebnością przejazdu i przechodu to ewentualna zmiana planu obejmująca zakupioną przez niego nieruchomość nie wyklucza skorzystania z uprawnienia istniejącego w obowiązującym do lipca 2003r. prawie o zagospodarowaniu przestrzennym, wynikającego z art. 24, czyli wniesienia zarzutu i domagania się usytuowania przejazdu w innym miejscu. Sąd w niniejszym składzie podziela zdanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2000r., który stwierdził, że rada gminy, rozpatrując zarzuty zgłoszone do projektu planu nie może skutecznie powoływać się na interes ogólny jako podstawowe kryterium zasadności podejmowanych rozstrzygnięć planistycznych. Mając bowiem na względzie interes ogółu, rada gminy nie może tracić z pola widzenia interesów prawnych poszczególnych obywatel i jednostek organizacyjnych. Uchwała w sprawie nieuwzględnienia wniesionego zarzutu powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne w tym także odniesienie się do przedstawionych przez skarżących innych wariantów przejazdu przez nieruchomości w objętym zmianą planu obrębie. W ocenie Sądu tego elementu zabrakło w przedmiotowej uchwale. Błędne jest też stanowisko gminy, że próba wskazania na inne rozwiązania /spornego problemu przejazdu/ jest uwolnieniem się od przyjętych zobowiązań. Jak już Sąd zaznaczył ewentualne zobowiązania cywilnoprawne i związane z tym skutki /choćby finansowe/ nie stanowią przeszkody aby zgłaszać zarzuty do projektu planu zagospodarowania przestrzennego i proponować inne rozwiązania , korzystne dla skarżących. Stwierdzenie gminy, że lokalizacja przejazdu od strony [...] nie jest nowym wymogiem zawartym w projekcie planu, ale jest podtrzymaniem dotychczas obowiązujących zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieścia"[...] , wynikające z uzasadnienia uchwały, nie jest w ocenie Sądu wystarczającą przesłanką aby uzasadnić odmowę przyjęcia proponowanych rozwiązań. Organ nie może uzasadniać przyjętego w planie rozwiązania przez wskazanie, że tak zawsze było w dotychczas obowiązującym planie. Gmina musi wykazać dlaczego odrzuca proponowane rozstrzygnięcia i dlaczego propozycje planistyczne są racjonalne, a propozycje skarżących są tego przymiotnika pozbawione. Sąd zwraca też uwagę, że jak wynika z pisma Prezydenta Miasta [...] skierowanego do Przewodniczącego Rady Miasta w [...] /k.[...] / w przedmiotowej sprawie jest możliwe inne rozwiązanie problemu komunikacyjnego przez obciążenie komunikacją innych nieruchomości. Analiza zebranych w sprawie materiałów dowodowych w tym m.in. opinia autorska architekta-współautora planu zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w[...] . Zarządzenia Prezydenta [...] o ustanowieniu bezpłatnej służebności przejazdu i przechodu /k.121 i 124/ potwierdza, że uzasadnienie odrzucenia zarzutów do planu wniesionych przez skarżących nie uwzględnia wszystkich aspektów sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uwzględnił skargę na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lecz ze względu na upływ roku od podjęcia zaskarżonej uchwały nie stwierdził jej nieważności lecz orzekł, że została wydana z naruszeniem prawa. Nadto Sąd orzekł o wykonalności uchwały na podstawie art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.