VI SA/Wa 1400/04

WyrokWSA w Warszawie2006-02-10

Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Ewa Marcinkowska, Andrzej Kuna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy prawidłowo odmówił udzielenia patentu na wynalazek z zakresu odsalania wody, uznając go za oczywisty w świetle stanu techniki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Urząd Patentowy nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy zgłoszonego wynalazku i stanu techniki, nie rozważył istoty wynalazku polegającej na specyficznym umieszczeniu i ukształtowaniu przegrody oraz nie odniósł się do nieoczekiwanego efektu samoczyszczenia membrany. Brak wszechstronnego postępowania dowodowego w zakresie poziomu wynalazczego uniemożliwił prawidłową ocenę zgłoszenia, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o patent na instalację i sposób odsalania wody metodą osmozy odwróconej. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu, uznając wynalazek za oczywisty w świetle stanu techniki, powołując się na znane rozwiązania z opisów patentowych USA i Wielkiej Brytanii. Skarżący w skardze zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy o wynalazczości, brak należytej staranności w analizie oraz pochopne stwierdzenie oczywistości wynalazku, podkreślając unikalne cechy i nieoczekiwane efekty swojego rozwiązania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak(spr.) Sędziowie Asesor WSA Ewa Marcinkowska Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2006 r. sprawy ze skargi G .z siedzibą B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [....] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego G. z siedzibą B. kwotę 1600 (tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] czerwca 1998 r. zgłaszający G. z siedzibą B. (dalej skarżący) wystąpił do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem dotyczącym wejścia w fazę krajową międzynarodowego zgłoszenia dotyczącego wynalazku pt. "Instalacja i sposób odsalania wody". Według skrótu opisu w skład instalacji odsalania wody wchodzi pompa do pompowania wody pod ciśnieniem do ogólnie biorąc cylindrycznego elementu filtrującego, który zawiera liczne membrany osmozy odwróconej określające kanały solne. Bezpośrednio przed elementem filtrującym znajduje się dysk z licznymi otworami w nim. Dysk tworzy przegrodę, która powoduje spadek ciśnienia pomiędzy jego stroną dopływu wody i jego stroną odpływu wody. Dysk ten także rozdziela przepływ wody na szereg oddzielnych strumieni, które uderzają w koniec elementu filtrującego i wpływają do kanałów solnych. Woda za przegrodą znajduje się nie tylko pod niższym ciśnieniem niż woda przed przegrodą, ale także jej przepływ jest burzliwy. Dysk i element filtrujący znajdują się w cylindrycznej obudowie. Solanka, która wypływa z elementu filtrującego i która ciągle posiada konkretne ciśnienie, może być przeprowadzana przez urządzenie takie jak turbina Peltona, odzyskujące pewną ilość resztkowej energii z tej solanki. Do wynalazku zostało określonych 20 zastrzeżeń patentowych. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2001 r. Urząd Patentowy RP poinformował skarżącego, że na podstawie zebranych dowodów i materiałów stwierdził istnienie okoliczności, które mogą świadczyć o braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania praw wyłącznych. Instalacja do oczyszczania wody nie nadaje się do opatentowania, ponieważ nie została określona poprzez zespół cech technicznych odpowiednich dla tej kategorii wynalazku (art. 10 i 26 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości). Do opatentowania nie nadaje się również sposób odsalania wody, ponieważ nie został dostatecznie ujawniony. W odpowiedzi na powyższe zgłoszenie skarżący pismem z dnia [...] listopada 2001 r. przedstawił nową redakcję 19 zastrzeżeń patentowych. Dnia [...] maja 2002 r. Urząd Patentowy RP zawiadomił skarżącego, iż zgłoszenie nie spełnia wymogów art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. W ocenie Urzędu zgłoszone rozwiązania nie nadają się do opatentowania, ponieważ są oczywiste. Organ powołał się na opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr [...], z którego znane jest urządzenie do filtracji i oddzielania metodą odwróconej osmozy, w którym pomiędzy elementami filtrującymi jest umieszczony dysk z licznymi otworami, powodującymi rozdzielenie przepływu na liczne turbulentne strumienie. Wskazał, iż podobne rozwiązanie jest znane także z brytyjskiego opisu patentowego nr [...] i że powyższe opisy sprawiają, iż zarówno urządzenie do odsalania wody metodą osmozy odwróconej, jak i sposób odsalania wody tą metodą są rozwiązaniem, wynikającym w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. W odpowiedzi na zawiadomienie UP skarżący pismem z dnia [...] września 2002 r. zaproponował zmienioną wersję 9 zastrzeżeń patentowych, eliminując część zastrzeżeń zależnych. Wskazał, iż urządzenie wg jego wynalazku różni się od urządzeń przeciwstawionych, ponieważ przegroda rozdzielająca umieszczona jest między pompą a elementem filtrującym, nie zaś jak w przeciwstawionych materiałach, między elementami filtrującymi. Zaakcentował, iż przedstawiona konstrukcja urządzenia daje nieoczekiwany i korzystny efekt, przede wszystkim w postaci zmniejszenia osadów pozostających na elemencie filtrującym. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 10 cyt. ustawy o wynalazczości odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "Instalacja i sposób odsalania wody". W uzasadnieniu decyzji podano, iż cechą odróżniającą rozwiązanie od znanego stanu techniki jest jedynie stwierdzenie, że płytka zawiera liczne otwory o różnych średnicach, a cecha ta jest znana z przeciwstawionych opisów. Pozostałe cechy wskazane w zastrzeżeniu 1 nie dotyczą konstrukcji, a określają cel zastosowania płytki. Dysk ma za zadanie obniżenie ciśnienia, przegroda rozdzielająca doprowadzoną do urządzenia wodę rozdziela na liczne turbulentne strumienie, czyli pełni taką samą rolę jak dysk w opisie Stanów Zjednoczonych Ameryki, gdzie zaznaczono, że przegroda z otworami, przez które przepływa woda powoduje rozdzielenie przepływu na liczne turbulentne strumienie. Sposób polega natomiast na pompowaniu wody do elementu filtrującego przez przegrodę z otworami. Cecha ta wynika z rozwiązań znanych z przeciwstawionych opisów. Wymienione cechy, jak postać strumienia, czy uzyskany spadek ciśnienia są jedynie efektami, które wynikają z zastosowanych środków technicznych, a nie czynnościami czy parametrami, określającymi sposób odsalania, który nie powinien zależeć od budowy konkretnego urządzenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2003 r., skarżący ponownie wyjaśnił na czym polega wynalazek, akcentując, iż urządzenie i sposób według wynalazku zapobiegają powstawaniu na membranie warstwy soli. W rezultacie, z urządzenia uzyskuje się przez dłuższy czas wodę nadającą się do picia, nie ma więc potrzeby uzupełniania składu wody potrzebnymi składnikami. Nadto wskazał, iż specyficzny układ otworów w płytce, umieszczenie jej przed elementem filtracyjnym (membraną), prostopadle do niego sprawia, że woda wpływa do elementu filtracyjnego pod obniżonym ciśnieniem, w postaci licznych turbulentnych strumieni zawierających bąbelki, które oczyszczają membranę. Jest to nieoczekiwany i twórczy efekt działania urządzenia według wynalazku, którego nie uzyskuje się stosując urządzenie wg [...]. Urządzenie wg [...] zawiera wiele płaskich warstw stanowiących element filtrujący, zaś dysk znajdujący się między warstwami wprowadza turbulencje dopiero wewnątrz elementu filtrującego. W takim układzie dysk ten nie daje efektu samoczynnego oczyszczania się membrany. Odnośnie sposobu wg wynalazku skarżący podał, że zastrzeżenie 5 zawiera kolejne czynności, które są związane ze stosowaniem urządzenia i jego elementów, gdyż bez niego nie można by w ogóle sposobu zrealizować. Jednocześnie przedstawiono nowe zastrzeżenia patentowe określające zakres ochrony. W świetle zastrzeżeń patentowych: 1. Urządzenie do odsalania wody metodą osmozy odwróconej, zawierające obudowę i znajdujący się w niej element filtrujący składający się z membran osmozy odwróconej, w których znajdują się kanały zatrzymywania soli, przy czym urządzenie zaopatrzone jest ponadto w pompę pompującą odsalaną wodę do elementu filtrującego, znamienne tym, że w obudowie między pompą a elementem filtrującym, na drodze przepływu wody, znajduje się płyta (40), która zawiera liczne otwory (44.1, 44.2, 44.3, 44.4, 44.5, 44.6, 44.7, 44.8) o przekroju kołowym o różnych średnicach, rozdzielające odsalaną wodę na oddzielne turbulentne strumienie, które są różnej wielkości, zaś ciśnienie wody przed płytką jest wyższe, niż ciśnienie wody za płytką. 2. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że płytka zawiera okrągły dysk, w którym otwory rozmieszczone są na okręgach koncentrycznych z dyskiem. 3. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że płytka zawiera okrągły dysk, w którym otwory rozmieszczone są na linii spiralnej rozpoczynającej się w środku dysku. 4. Urządzenie według zastrz. 1, znamienne tym, że membrany stanowią liczne folie przymocowane do przepuszczalnej rury i owinięte wokół niej, tworzące wiele kanałów zatrzymywania soli i wiele kanałów przepuszczalnych, przy czym wszystkie kanały mają kształt spiralny, zaś każdy strumień uderza w koniec zwiniętej membrany i wpływa do kanałów zatrzymywania soli. 5. Sposób odsalania wody, w którym pompuje się przeznaczoną do odsalania wodę do elementu filtrującego zawierającego membrany osmozy odwróconej, przez który przechodzą kanały zatrzymywania soli, znamienny tym, że wodę pompuje się przez płytkę (40), zawierającą wiele otworów (44.1, 44.2, 44.3, 44.4, 44.5, 44.6, 44.7, 44.8) o przekroju kołowym, o różnych średnicach, tworząc wiele turbulentnych strumieni wodnych o różnych wielkościach, przy czym zawarte w strumieniach gazy mają postać bąbelków, zaś ciśnienie w strumieniach za przegrodą obniża się w stosunku do ciśnienia przed przegrodą za pomocą płytki (40), po czym turbulentne strumienie z bąbelkami wprowadza się do kanałów zatrzymywania soli elementu filtrującego. 6. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że liczne turbulentne strumienie, na które rozdziela się wodę są stożkowe i zbieżne. 7. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że przez membrany osmozy odwróconej przepuszcza się wodę morską uzyskując dodatkowe źródło wody pozbawionej rozpuszczonych w niej substancji stałych, miesza się tę wodę z wodą morską i wprowadza się tak rozcieńczoną wodę morską do elementu filtrującego. 8. Sposób według zastrz. 5 znamienny tym, że do odsolonej, odzyskanej wody dodaje się pewną ilość solanki dla uzupełnienia składu mineralnego odzyskanej wody. 9. Sposób według zastrz. 5 znamienny tym, że wodę wprowadza się pod ciśnieniem, które wynosi od 5 Mpa do 6,5 Mpa, zaś spadek ciśnienia wynosi od 0,15 Mpa do 0,20 Mpa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po szczegółowej analizie nowej wersji zastrzeżeń patentowych stwierdził, że przeciwstawione opisy patentowe świadczą o oczywistości nowego zakresu zgłoszenia, zarówno w kategorii urządzenia jak i w kategorii sposobu. Jedyną cechą znamienną urządzenia według wynalazku jest płyta z otworami umieszczona między pompą a elementem filtrującym, która posiada wiele otworów o kołowym przekroju i różnych średnicach. Z przeciwstawionych opisów znane jest jednak stosowanie elementów przegradzających umieszczonych między elementami filtrującymi, które posiadają wiele otworów. Z opisów tych wynika również sposób odsalania wody, charakteryzujący się zastosowaniem dodatkowych przegród mających na swojej powierzchni otwory i umieszczonych między elementami filtrującymi. Ponieważ zarówno rozwiązanie według zgłoszenia, jak i przeciwstawione opisy dotyczą sposobu i urządzenia do odsalania wody metodą odwróconej osmozy, zdaniem Urzędu Patentowego w przeciwstawionych rozwiązaniach przegrody spełniają analogiczną rolę jak płytka według wynalazku. W ocenie organu skarżący uzyskał przedstawiony w opisie efekt techniczny na drodze zastosowania znanych i uprzednio stosowanych w tym celu cech technicznych jakie stanowi zastosowanie dodatkowego elementu (przegrody posiadającej otwory) umieszczonego na drodze przepływu odsalanej wody. Uzyskany efekt, jakim jest obniżenie ciśnienia za zastosowaną płytką w stosunku do ciśnienia przed płytką, wynika z podstawowej wiedzy z zakresu fizyki. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie wskazał, iż Urząd Patentowy w trakcie postępowania naruszył przepisy art. 10 i art. 26 ustawy o wynalazczości. Zdaniem skarżącego powyższe przepisy nie nakazują umieszczenia w zastrzeżeniach patentowych opisu całego urządzenia, którego wynalazek jest jednym z elementów. Ponadto nie zabraniają one odnoszenia się w zastrzeżeniach patentowych do celów działania urządzenia według wynalazku lub stosowania sposobu według wynalazku, bądź poszczególnych jego etapów, zwłaszcza, gdy jest to konieczne do sprecyzowania jego cech technicznych. Skarżący podkreślił, że wynalazek polega właśnie na umieszczeniu odpowiednio ukształtowanej przegrody w odpowiednim miejscu urządzenia. Instalacje odsalania wody metodą osmozy odwróconej są szeroko znane w stanie techniki, a konstrukcja całej instalacji tego rodzaju nie ma dla wynalazku żadnego znaczenia. W ocenie skarżącego Urząd Patentowy nie dołożył należytej staranności przeprowadzając analizę zgłoszonego wynalazku i przeciwstawionych dokumentów ze stanu techniki i pochopnie oraz niesłusznie stwierdził, że wynalazek jest oczywisty. Urządzenie i sposób według wynalazku zapobiegają powstawaniu na membranie warstwy soli. W rezultacie, z urządzenia uzyskuje się przez dłuższy czas wodę nadającą się do picia, nie ma więc konieczności uzupełnienia składu wody. Stosując urządzenie według wynalazku obserwuje się, że solanka opuszczająca urządzenie, która jest odprowadzana do morza, i która w tradycyjnych urządzeniach tego typu tonie w wodzie morskiej, ponieważ jest od niej cięższa, po opuszczeniu urządzenia według wynalazku unosi się w wodzie morskiej i zawiera wielką ilość drobnych bąbelków powietrza. Bąbelki te powstają na płytce, która jest główną cechą znamienną urządzenia i mają zasadnicze znaczenie dla wynalazku, ponieważ ich obecność przy przechodzeniu wody przez membranę sprawia, że sól nie osadza się na membranie, która pozostaje czysta i pozwala na uzyskanie wody pitnej. Specyficzny układ otworów w płytce, umieszczenie jej przed elementem filtracyjnym (membraną), prostopadle do niego, sprawia, że woda wpływa do elementu filtracyjnego pod obniżonym ciśnieniem, w postaci licznych turbulentnych strumieni zawierających bąbelki, które oczyszczają membranę. Jest to nieoczekiwany i twórczy efekt działania urządzenia według wynalazku, którego nie uzyskuje się stosując urządzenie według [...]. Urządzenie według [...] zawiera wiele płaskich warstw stanowiących element filtrujący, zaś dysk znajdujący się między warstwami wprowadza turbulencje dopiero wewnątrz elementu filtrującego. W takim układzie dysk w urządzeniu według [...] nie daje efektu samoczynnego oczyszczania się membrany. Nadto odnośnie sposobu według wynalazku, skarżący wskazał, iż zastrzeżenie 5 zawiera kolejne czynności, które oczywiście związane są ze stosowaniem urządzenia i jego elementów, gdyż bez niego nie można by w ogóle sposobu zrealizować. Podał, iż zarzut organu, że cechy sposobu są jedynie skutkami stosowania urządzenia jest dla niego niezrozumiały. Zdaniem skarżącego Urząd Patentowy nie przedstawił w toku postępowania żadnych przekonujących argumentów dowodzących, że rozwiązanie według wynalazku wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki. Wskazano jedynie, że z przeciwstawionych opisów wynika, że znane jest stosowanie elementów przegradzających w postaci dysków ale umieszczonych między elementami filtrującymi. Przeoczono jednakże, że w urządzeniu według wynalazku przegroda umieszczona jest między pompą a elementami filtrującymi, nie zaś między elementami filtrującymi, co właśnie daje nieoczekiwany i twórczy efekt. Nadto skarżący wskazał, że uzyskał już na swój wynalazek patenty USA [...] i [...] oraz patent europejski [...]. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wskazał, iż nie doszło do naruszenia art. 26 ustawy o wynalazczości, albowiem podstawą do wydania decyzji odmownej był zarzut oczywistości rozwiązania, a nie art. 26 cyt. ustawy. W ocenie Urzędu Patentowego odniósł się on szczegółowo do merytorycznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd dokonuje więc kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. 2003 Nr 119, poz. 1117) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność patentową wynalazku zgłoszonego do ochrony przed wejściem w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001 r.) ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej spornego wynalazku są zatem przepisy ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 10 w/w ustawy. Z jej uzasadnienia jednoznacznie wynika, ze Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na zgłoszony wynalazek z powodu oczywistości rozwiązania. Nie nastąpiło to natomiast w oparciu o art. 26 w/w ustawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, a zatem zarzut naruszenia tego przepisu sformułowany w skardze należy uznać za nieuzasadniony. Stosownie do art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. W świetle powyższego artykułu wynalazek podlegający opatentowaniu powinien: • posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym, • posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), • nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zgłoszony do opatentowania wynalazek spełnia kryterium braku nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. Według Urzędu Patentowego sporny wynalazek nie spełnia tego kryterium, co stanowi przeszkodę dla jego opatentowania. Z uwagi na ograniczenie powszechnej swobody korzystania z ujawnionego rozwiązania technicznego, co jest istotą przyznanego patentem prawa wyłącznego podmiotowo, patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera. O ile kwestię nowości rozwiązania technicznego można stosunkowo łatwo sprawdzić na podstawie dowodów bezpośrednich, o tyle w odniesieniu do poziomu wynalazczego wynalazku (nieoczywistości rozwiązania) brak jest w tej mierze obiektywnych, a w szczególności ustawowych kryteriów. Stwarza to konieczność dokonywania ustaleń na okoliczność poziomu wynalazczego wynalazku w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne. Metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania. Taką metodykę przyjęto na gruncie "Konwencji o patencie europejskim" w wytycznych EPO (zob. Stanisław Vasina – "Zdolność patentowa wynalazku w europejskim prawie patentowym ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki poziomu wynalazczego"; "Wynalazczość i ochrona własności intelektualnej" – Regulacje w dziedzinie własności przemysłowej pod redakcją Alicji Adamczak, Zeszyt 26). Zgodnie z Metodyką badań zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Wydawnictwa Urzędu Patentowego, Warszawa 1993 r.): - zarzut oczywistości powinien być wywodem opartym na określonych dowodach ze stanu techniki, - prostota rozwiązania nie musi świadczyć o jego oczywistości, - szczególna postać rozwiązania, jeżeli wiąże się z nieoczekiwanym efektem stanowi rozwiązanie nieoczywiste, - pozytywne stwierdzenie choćby jednej z przesłanek takich jak między innymi wyraźna poprawa efektywności, czy szczególny efekt wymaga krytycznego rozważenia zasadności postawienia zarzutu oczywistości. Wprawdzie w niniejszej sprawie Urząd Patentowy przeprowadził analizę, o której wyżej mowa, niemniej – w ocenie Sądu – uczynił to nie dość wnikliwie. Urząd Patentowy nie rozważył istoty wynalazku, a mianowicie tego, iż wynalazek polega na umieszczeniu odpowiednio ukształtowanej przegrody w odpowiednim miejscu urządzenia. Zdaniem skarżącego urządzenie i sposób według wynalazku zapobiegają powstawaniu na membranie warstwy soli. W rezultacie z urządzenia uzyskuje się przez dłuższy czas wodę nadającą się do picia, nie ma więc konieczności uzupełnienia składu wody. Specyficzny układ otworów w płytce, umieszczenie jej przed elementem filtracyjnym (membraną), prostopadle do niego sprawia, że woda wpływa do elementu filtrującego pod obniżonym ciśnieniem, w postaci licznych turbulentnych strumieni zawierających bąbelki, które oczyszczają membranę. W ocenie skarżącego jest to nieoczekiwany i twórczy efekt działania urządzenia według wynalazku, którego nie uzyskuje się stosując urządzenie według przeciwstawionego opisu patentowego USA [...]. Organ do powyższych kwestii w ogóle się nie odniósł. Nie przeprowadził analizy dotyczącej umieszczenia dysku, w sytuacji, gdy z opisów przeciwstawionych wynika, że elementy przegradzające znajdują się w nich miedzy elementami filtrującymi, zaś skarżący twierdzi, że właśnie umieszczenie płytki przed elementem filtracyjnym jest jednym z czynników wskazujących na nieoczywistość wynalazku. Nie odniósł się również do budowy dysku tworzącego przegrodę. W zaskarżonej decyzji brak jest ustosunkowania się i wypowiedzenia się odnoście efektu uzyskiwanego dzięki zastosowaniu wynalazku a dotyczącego samoczynnego oczyszczania się membrany. Zdaniem skarżącego w urządzeniu według opisu USA [...]dysk znajdujący się wewnątrz elementu filtrującego nie daje takiego efektu. W decyzji Urząd Patentowy odniósł się jedynie do uzyskanego efektu jakim jest obniżenie ciśnienia za zastosowaną płytką w stosunku do ciśnienia przed płytką, uznając, iż wynika on z podstawowej wiedzy z zakresu fizyki. Nie zauważył natomiast efektu eksponowanego przez skarżącego. Jak wskazano powyżej zgodnie z Metodyką badań zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych osiągnięcie przez wynalazek zgłoszony do ochrony patentowej większej efektywności może być brane pod uwagę, jako spełnienie przez niego kryterium braku oczywistości w stosunku do znanego stanu techniki. W świetle powyższego oczywistym jest więc, że należy szczegółowo rozważyć uzyskanie zupełnie nowego efektu, który nie wynika z przeciwstawionych opisów. Nie odnosząc się do powyższych kwestii Urząd Patentowy naruszył zasady wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wskazać jednocześnie należy, że w razie zaistniałego sporu pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, zwłaszcza w kwestii nieoczywistości rozwiązania, odmawiając udzielenia patentu Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego powyżej kryterium. Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu stanowi naruszenie w zaskarżonej decyzji art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Dla sprawy nie może być również całkowicie obojętne uzyskanie na sporny wynalazek Europejskiego Patentu nr [...], jak również patentu w USA [...] i [...], do której to kwestii Urząd Patentowy nie odniósł się. Jest to o tyle istotne, że jeden z przeciwstawionych opisów dotyczył patentu uzyskanego właśnie w USA. Wobec braku przeprowadzenia przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego, w zakresie o którym wyżej mowa, co nie pozwala na ocenę poziomu wynalazczego spornego wynalazku, mankament ten nie może być usunięty w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przeszkodą jest tu zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ograniczony jedynie do dowodu z dokumentu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy winien w sposób szczegółowy odnieść się do zarzutów skarżącego podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie powtórzonych w skardze do sądu, a swoje stanowisko uzasadnić w sposób szczegółowy, odpowiadający rygorom wynikającym z art. 107 § 3 kpa i umożliwiającym sądom dokonanie kontroli podjętego rozstrzygnięcia. Powinien również rozważyć konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, a przy uznaniu, że jest to zbędne uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie. Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności i dlatego też nie zachodzi potrzeba orzekania, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana (art. 152 p.p.s.a.). O kosztach orzeczono w trybie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło