I SA/Wa 1825/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], odmawiającej przyznania J. G. zasiłku celowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że zaskarżoną decyzją, wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., odmówiono przyznania J. F. zasiłku celowego na zakup leku [...], wskazując w uzasadnieniu, że J. G. otrzymuje świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie; posiada własne zasoby majątkowe w Z.: jest właścicielem działki o powierzchni [...] m² z budynkiem mieszkalnym dwukondygnacyjnym o pow. całkowitej ok. [...] m² w stanie surowym oraz współwłaścicielem w [...]udziału nieruchomości położonej w K., składającej się z budynku mieszkalnego o pow. [...] m² oraz gruntu o pow. [...] m²; pracownik socjalny wielokrotnie sugerował wykorzystanie powyższych zasobów w celu poprawy sytuacji finansowej i bytowej. Wskazano również, że lek o nazwie [...] jest lekiem zagranicznym, pełnopłatnym, którego 1 opakowanie (25 tabletek) kosztuje [...] zł., natomiast na polskim rynku istnieją tańsze odpowiedniki tego leku, a Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i nie zabezpiecza wszystkich potrzeb osób i rodzin zgłaszających się o pomoc, jedynie podstawowe potrzeby mieszkańców znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Po rozpoznaniu odwołania J. G., który twierdził, m.in., że sposób dysponowania przez niego nieruchomością w Z. jest wyłącznie jego sprawą prywatną, ponieważ nieruchomość w Z. jest przeznaczona dla spadkobiercy, a nie do sprzedania oraz że nie może sprzedać [...] udziału w nieruchomości w K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie w szczególności części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem organu, użyte w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej sformułowanie "może być przyznany zasiłek celowy" wskazuje, iż w przypadkach określonych tym przepisem organ administracji orzeka w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że od decyzji organu orzekającego zależy, czy osobie lub rodzinie zostanie przyznana pomoc w formie zasiłku celowego. Organ pomocy społecznej stosując ten przepis przede wszystkim rozstrzyga o potrzebie zasiłku celowego w ogóle. Orzekając w ramach uznania organ administracji ma na względzie przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Nie oznacza to zatem, że pomoc społeczna winna pokrywać wszystkie potrzeby osób i rodzin wnioskujących o udzielenie takiej pomocy. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu jego działania. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą sie w możliwościach pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona bowiem dać więcej, niż posiada. Z ustaleń organu wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej w obrębie działania Ośrodka, dlatego Ośrodek zabezpiecza wyłącznie ich potrzeby podstawowe. Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. zabezpieczył podstawowe potrzeby J. G., o czym świadczy fakt, że od dnia 1 maja 2004 r. pobiera on z pomocy społecznej zasiłek stały w maksymalnej, dopuszczonej przez ustawę, wysokości 418,00 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku ubiegania się o świadczenie z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Aktualizacja wywiadu z J. G. została przeprowadzona przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w dniu 23 czerwca 2005 r., i w tym dniu J. G. potwierdził własnoręcznym podpisem, że informacje zawarte w wywiadzie są zgodne z prawdą. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G., zarzucając naruszenie art. 6, art. 10 § 1 kpa, art. 11 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej, art. 67 § 1 i 2 Konstytucji RP i domagał się uchylenie decyzji I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 59 z późn. zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawidłowo organ uznał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem J. G., który zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup leku [...]; organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego na ten lek, a organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. A ponieważ, jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej, Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe J. G., który od dnia 1 maja 2004 r. pobiera z pomocy społecznej zasiłek stały w maksymalnej wysokości dopuszczonej przez ustawę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.